Արկտուր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Արկտուր
Arcturus-star.jpg
Հետազոտման տվյալներ
Տեսակաստղ[1]
Մասն էArcturus stream? և Spring Triangle?
Հեռավորություն36,7±0,3 լուսային տարի
Տեսանելի աստղային մեծություն-0,05[2] (V)
ՀամաստեղությունԵզնարած[3]
Աստղաչափություն
Ճառագայթային արագություն (Rv)-5,16 kilometre per second[4]
Պարալաքս87,5±1,5 milliarcsecond[5]
Բացարձակ աստղային մեծություն-0,38 և -0,304[6]
Բնութագիր
Սպեկտրալ դասակարգումK2IIIp[7][8][9][10][11][12][13][14][15][16][17][18][19][20][21][22]
Գույնի ցուցանիշ1,27
Ֆիզիկական տվյալներ
Զանգված1,3±0,2 Earth mass
Շառավիղ25,4 արևային շառավիղ
Պտույտ4,2 kilometre per second[23]
Ուղեծրի էլեմենտներ
Այլ անվանումներ
HD 124897[1], HIP 69673[1], HR 5340[1], IRAS 14133+1925[1], SAO 100944[1], 2MASS J14153968+1910558[1], GJ 541[1], AAVSO 1411+19[1], α Boo, AG+19 1335[24], ASCC 870215[24], BD+19 2777[24], CSV 101433[24], FK5 526[24], GC 19242[24], GCRV 8341[24], HIC 69673[24], IRC +20270[24], JP11 2486[24], LFT 1084[24], LHS 48[24], LSPM J1415+1910[24], LTT 14184[24], N30 3229[24], NLTT 36756[24], NSV 6603[24], PLX 3242[24], PLX 3242.00[24], PMC 90-93 376[24], PPM 130442[24], RAFGL 1693[24], ROT 2044[24], SRS 30526[24], TD1 17351[24], TYC 1472-1436-1[24], UBV 12551[24], UBV M 20076[24], uvby98 100124897[24], YPAC 52[24], CCDM J14157+1911A[24], WDS J14157+1911A[24], Ci 20 843[24], PM 14134+1927[24], PM 14134-1927[24] և WEB 12132[24]

Արկտուր, Եզնարածի համաստեղության և աստղային երկնքի Հյուսիսային կիսագնդի պայծառագույն աստղը և չորրորդը ամբողջ երկնակամարում, Սիրիուսից, Կանոպուսից և Տոլիմանից հետո։ Տեսանելի աստղային մեծությունը −0,05m է:

Աստղը երևում է Երկրի ցանկացած կետում հարավային լայնության 71° աստիճանից հյուսիս, իր ոչ մեծ հյուսիսային թեքման պատճառով: Հարավային կիսագնդում երևում է ամռան վերջում, աշնանը և ձմռան սկզբում գիշերային երկնքի հյուսիսային մասում: Աշխարհագրական միջին լայնություններում երևում է ձմռանը, գարնանը և ամռանը։

Արկտուրը հանդիսանում է K1,5 IIIpe սպեկտրալ դասի («pe» տառերը անգլերեն peculiar emission արտահայտության կրճատումն է), «pe» նշանակումը ցույց է տալիս, որ աստղի սպեկտրը ոչ տիպային է, այնտեղ պարունակվում են էմիսսիոն գծեր:

Օպտիկական տիրույթում Արկտուրը ավելի պայծառ է Արեգակից ավելին քան 110 անգամ, ամբողջական լուսատվությունը, ներառյալ նաև ինֆրակարմիր սպեկտրը կազմում է 180 արևայինը:

Հետաքրքիր փաստեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արկտուրը առաջին աստղն է, որի մոտ նկատվել է սեփական շարժում, 1718 թվականին Էդմունդ Հալլեյի կողմից: Ընդ որում այդ շարժումը բավականին մեծ է, ավելին քան որևիցե այլ առաջին մեծության աստղի մոտ (բացառությամբ Տոլիմանից)՝ աստղը անցնում է 30′ անկյունային հեռավորությունը (Լուսնի տեսանելի լայնությունը) մոտ 800 տարվա ընթացքում:

Արկտուրը առաջին աստղն էր, որը հնարավոր եղավ դիտարկել ցերեկով աստղադիտակի օգնությամբ, 1635 թվականին այն դիտաարկել է ֆրանսիացի աստղագետ - և աստղաբաշխ Մորենը[25].


Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 SIMBAD Astronomical Database
  2. Ducati J. R. Catalogue of Stellar Photometry in Johnson's 11-color system — 2002. — Vol. 2237.
  3. VizieR
  4. H. Jönsson, T. Nordlander, N. Ryde et al. Abundances of disk and bulge giants from high-resolution optical spectra. I. O, Mg, Ca, and Ti in the solar neighborhood and Kepler field samples // Astron. Astrophys.EDP Sciences, 2017. — Vol. 598. — P. 100–100. — ISSN 0004-6361; 0365-0138; 1432-0746; 1286-4846doi:10.1051/0004-6361/201629128
  5. Gatewood G. Astrometric Studies of Aldebaran, Arcturus, Vega, the Hyades, and Other Regions // Astron. J. / J. G. IIIIOP Publishing, 2008. — Vol. 136, Iss. 1. — P. 452–460. — ISSN 0004-6256; 1538-3881doi:10.1088/0004-6256/136/1/452
  6. C. Soubiran Vertical distribution of Galactic disk stars. IV. AMR and AVR from clump giants // Astron. Astrophys.EDP Sciences, 2008. — Vol. 480, Iss. 1. — P. 91–101. — ISSN 0004-6361; 0365-0138; 1432-0746; 1286-4846doi:10.1051/0004-6361:20078788arXiv:0712.1370
  7. Eggen O. J. Space-velocity vectors for 3483 stars with proper motion and radial velocity — 1962. — Vol. 51. — P. 79.
  8. Buscombe W. Spectral classification of Southern fundamental stars — 1962. — Vol. 4. — P. 1.
  9. Griffin R. F., Redman R. O. Photoelectric measurements of the lambda 4200 A CN band and the G band in G8-K5 spectra // Mon. Not. R. Astron. Soc. / D. FlowerOUP, 1960. — Vol. 120. — P. 287–316. — ISSN 0035-8711; 1365-2966doi:10.1093/MNRAS/120.4.287
  10. Bouigue M. R. Contribution aux recherches de photometrie photoelectrique dans la Galaxie — 1959. — Vol. 4. — P. 52.
  11. Bonsack W. K. The abundance of Lithium and convective mixing in stars of type K // The Astrophysical Journal LettersIOP Publishing, 1959. — Vol. 130. — P. 843–871. — ISSN 2041-8205; 2041-8213doi:10.1086/146777
  12. Bahng J. D. R. Multicolor photoelectric photometry of stars with composite spectra // The Astrophysical Journal LettersIOP Publishing, 1958. — Vol. 128. — P. 572–594. — ISSN 2041-8205; 2041-8213doi:10.1086/146571
  13. Mannino G. Intensities of isotopic C bands in the spectra of 12 N-type stars — 1958. — Vol. 21. — P. 67.
  14. Gliese W. Katalog der Sterne naher als 20 parsek fur 1950.0 — 1957. — Vol. 8. — P. 1.
  15. Nikonov V. B., Nekrasova S. V., Polosukhina N. S. et al. The color-luminosity diagram for stars in the vicinity of the Sun — 1957. — Vol. 17. — P. 42.
  16. Stebbins J., Kron G. E. Six-color photometry of stars. VIII. The colors of 409 stars of different spectral types // The Astrophysical Journal LettersIOP Publishing, 1956. — Vol. 123. — P. 440–457. — ISSN 2041-8205; 2041-8213doi:10.1086/146181
  17. Herbig G. H., John F., Jr. Spalding Axial Rotation and Line Broadening in Stars of Spectral Types F0-K5 // Astrophys. J. / E. VishniacIOP Publishing, 1955. — Vol. 121. — P. 118–143. — ISSN 0004-637X; 1538-4357doi:10.1086/145969
  18. Gyldenkerne K. Preliminary list of photoelectric classification indices for 234 bright Northern G and K stars // The Astrophysical Journal LettersIOP Publishing, 1955. — Vol. 121. — P. 38–42. — ISSN 2041-8205; 2041-8213doi:10.1086/145961
  19. Eggen O. J. The color-luminosity array for stars near the Sun // Astron. J. / J. G. IIIIOP Publishing, 1955. — Vol. 60. — P. 401–407. — ISSN 0004-6256; 1538-3881doi:10.1086/107248
  20. Eggen O. J. Magnitudes and colors for 833 Northern and Southern stars // Astron. J. / J. G. IIIIOP Publishing, 1955. — Vol. 60. — P. 65–92. — ISSN 0004-6256; 1538-3881doi:10.1086/107118
  21. Johnson H. L., Morgan W. W. Fundamental stellar photometry for standards of spectral type on the revised system of the Yerkes spectral atlas // Astrophys. J. / E. VishniacIOP Publishing, 1953. — Vol. 117. — P. 313–352. — ISSN 0004-637X; 1538-4357doi:10.1086/145697
  22. D. Gandolfi, A. Frasca, E. Covino REM near-IR and optical photometric monitoring of pre-main sequence stars in Orion // Astron. Astrophys.EDP Sciences, 2009. — Vol. 508, Iss. 3. — P. 1313–1330. — ISSN 0004-6361; 0365-0138; 1432-0746; 1286-4846doi:10.1051/0004-6361/200913327
  23. Latham D. W. Rotational and radial velocities for a sample of 761 Hipparcos giants and the role of binarity // Astron. J. / J. G. IIIIOP Publishing, 2007. — Vol. 135, Iss. 1. — P. 209–231. — ISSN 0004-6256; 1538-3881doi:10.1088/0004-6256/135/1/209
  24. 24,00 24,01 24,02 24,03 24,04 24,05 24,06 24,07 24,08 24,09 24,10 24,11 24,12 24,13 24,14 24,15 24,16 24,17 24,18 24,19 24,20 24,21 24,22 24,23 24,24 24,25 24,26 24,27 24,28 24,29 24,30 24,31 24,32 24,33 24,34 24,35 SIMBAD Astronomical Database
  25. Звёзды։ Астрономия и астрофизика։ М.: Издательство Физико-математической литературы։ 2008։ էջ 48 ։ ISBN 9785-94052-164-8 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png