Արկտուր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Արկտուր
Arcturus-star.jpg
Հետազոտման տվյալներ
Տեսակաստղ[1]
Մասն էArcturus stream?, Spring Triangle? և Եզնարած
Հեռավորություն36,7±0,3 լուսային տարի
Տեսանելի աստղային մեծություն-0,05[2] (V)
ՀամաստեղությունԵզնարած[3]
Աստղաչափություն
Ճառագայթային արագություն (Rv)-5,16 kilometre per second[4]
Պարալաքս87,5±1,5 միլիարկվայրկյան[5]
Բացարձակ աստղային մեծություն-0,38 և -0,304[6]
Բնութագիր
Սպեկտրալ դասակարգումK2IIIp[7][8][9][10][11][12][13][14][15][16][17][18][19][20][21][22]
Գույնի ցուցանիշ1,27
Ֆիզիկական տվյալներ
Զանգված1,3±0,2 Earth mass
Շառավիղ25,4 արևային շառավիղ
Լուսավորություն215 solar luminosity
Պտույտ4,2 kilometre per second[23]
Ուղեծրի էլեմենտներ
Այլ անվանումներ
HD 124897[1], HIP 69673[1], HR 5340[1], IRAS 14133+1925[1], SAO 100944[1], 2MASS J14153968+1910558[1], GJ 541[1], AAVSO 1411+19[1], α Boo, AG+19 1335[1], ASCC 870215[1], BD+19 2777[1], CSV 101433[1], FK5 526[1], GC 19242[1], GCRV 8341[1], HIC 69673[1], IRC +20270[1], JP11 2486[1], LFT 1084[1], LHS 48[1], LSPM J1415+1910[1], LTT 14184[1], N30 3229[1], NLTT 36756[1], NSV 6603[1], PLX 3242[1], PLX 3242.00[1], PMC 90-93 376[1], PPM 130442[1], RAFGL 1693[1], ROT 2044[1], SRS 30526[1], TD1 17351[1], TYC 1472-1436-1[1], UBV 12551[1], UBV M 20076[1], uvby98 100124897[1], YPAC 52[1], CCDM J14157+1911A[1], WDS J14157+1911A[1], Ci 20 843[1], PM 14134+1927[1], PM 14134-1927[1], WEB 12132[1] և 16 Boo

Արկտուր, Եզնարածի համաստեղության և աստղային երկնքի Հյուսիսային կիսագնդի պայծառագույն աստղը և չորրորդը ամբողջ երկնակամարում, Սիրիուսից, Կանոպուսից և Տոլիմանից հետո։ Տեսանելի աստղային մեծությունը −0,05m է:

Աստղը երևում է Երկրի ցանկացած կետում հարավային լայնության 71° աստիճանից հյուսիս, իր ոչ մեծ հյուսիսային թեքման պատճառով: Հարավային կիսագնդում երևում է ամռան վերջում, աշնանը և ձմռան սկզբում գիշերային երկնքի հյուսիսային մասում: Աշխարհագրական միջին լայնություններում երևում է ձմռանը, գարնանը և ամռանը։

Արկտուրը հանդիսանում է K1,5 IIIpe սպեկտրալ դասի («pe» տառերը անգլերեն peculiar emission արտահայտության կրճատումն է), «pe» նշանակումը ցույց է տալիս, որ աստղի սպեկտրը ոչ տիպային է, այնտեղ պարունակվում են էմիսսիոն գծեր:

Օպտիկական տիրույթում Արկտուրը ավելի պայծառ է Արեգակից ավելին քան 110 անգամ, ամբողջական լուսատվությունը, ներառյալ նաև ինֆրակարմիր սպեկտրը կազմում է 180 արևայինը:

Հետաքրքիր փաստեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արկտուրը առաջին աստղն է, որի մոտ նկատվել է սեփական շարժում, 1718 թվականին Էդմունդ Հալլեյի կողմից: Ընդ որում այդ շարժումը բավականին մեծ է, ավելին քան որևիցե այլ առաջին մեծության աստղի մոտ (բացառությամբ Տոլիմանից)՝ աստղը անցնում է 30′ անկյունային հեռավորությունը (Լուսնի տեսանելի լայնությունը) մոտ 800 տարվա ընթացքում:

Արկտուրը առաջին աստղն էր, որը հնարավոր եղավ դիտարկել ցերեկով աստղադիտակի օգնությամբ, 1635 թվականին այն դիտաարկել է ֆրանսիացի աստղագետ - և աստղաբաշխ Մորենը[24].

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,17 1,18 1,19 1,20 1,21 1,22 1,23 1,24 1,25 1,26 1,27 1,28 1,29 1,30 1,31 1,32 1,33 1,34 1,35 1,36 1,37 1,38 1,39 1,40 1,41 1,42 1,43 1,44 SIMBAD Astronomical Database
  2. Ducati J. R. Catalogue of Stellar Photometry in Johnson's 11-color system — 2002. — Vol. 2237.
  3. VizieR
  4. H. Jönsson, T. Nordlander, N. Ryde et al. Abundances of disk and bulge giants from high-resolution optical spectra. I. O, Mg, Ca, and Ti in the solar neighborhood and Kepler field samples // Astron. Astrophys. / T. ForveilleEDP Sciences, 2017. — Vol. 598. — P. 100–100. — ISSN 0004-6361; 0365-0138; 1432-0746; 1286-4846doi:10.1051/0004-6361/201629128arXiv:1611.05462
  5. Gatewood G. Astrometric Studies of Aldebaran, Arcturus, Vega, the Hyades, and Other Regions // Astron. J. / J. G. IIIIOP Publishing, American Astronomical Society, 2008. — Vol. 136, Iss. 1. — P. 452–460. — ISSN 0004-6256; 1538-3881doi:10.1088/0004-6256/136/1/452
  6. C. Soubiran Vertical distribution of Galactic disk stars. IV. AMR and AVR from clump giants // Astron. Astrophys. / T. ForveilleEDP Sciences, 2008. — Vol. 480, Iss. 1. — P. 91–101. — ISSN 0004-6361; 0365-0138; 1432-0746; 1286-4846doi:10.1051/0004-6361:20078788arXiv:0712.1370
  7. Eggen O. J. Space-velocity vectors for 3483 stars with proper motion and radial velocity — 1962. — Vol. 51. — P. 79.
  8. Buscombe W. Spectral classification of Southern fundamental stars — 1962. — Vol. 4. — P. 1.
  9. Griffin R. F., Redman R. O. Photoelectric measurements of the lambda 4200 A CN band and the G band in G8-K5 spectra // Mon. Not. R. Astron. Soc. / D. FlowerOUP, 1960. — Vol. 120. — P. 287–316. — ISSN 0035-8711; 1365-2966doi:10.1093/MNRAS/120.4.287
  10. Bouigue M. R. Contribution aux recherches de photometrie photoelectrique dans la Galaxie — 1959. — Vol. 4. — P. 52.
  11. Bonsack W. K. The abundance of Lithium and convective mixing in stars of type K // The Astrophysical Journal LettersIOP Publishing, 1959. — Vol. 130. — P. 843–871. — ISSN 2041-8205; 2041-8213doi:10.1086/146777
  12. Bahng J. D. R. Multicolor photoelectric photometry of stars with composite spectra // The Astrophysical Journal LettersIOP Publishing, 1958. — Vol. 128. — P. 572–594. — ISSN 2041-8205; 2041-8213doi:10.1086/146571
  13. Mannino G. Intensities of isotopic C bands in the spectra of 12 N-type stars — 1958. — Vol. 21. — P. 67.
  14. Gliese W. Katalog der Sterne naher als 20 parsek fur 1950.0 — 1957. — Vol. 8. — P. 1.
  15. Nikonov V. B., Nekrasova S. V., Polosukhina N. S. et al. The color-luminosity diagram for stars in the vicinity of the Sun — 1957. — Vol. 17. — P. 42.
  16. Stebbins J., Kron G. E. Six-color photometry of stars. VIII. The colors of 409 stars of different spectral types // The Astrophysical Journal LettersIOP Publishing, 1956. — Vol. 123. — P. 440–457. — ISSN 2041-8205; 2041-8213doi:10.1086/146181
  17. Herbig G. H., John F., Jr. Spalding Axial Rotation and Line Broadening in Stars of Spectral Types F0-K5 // Astrophys. J. / E. VishniacIOP Publishing, 1955. — Vol. 121. — P. 118–143. — ISSN 0004-637X; 1538-4357doi:10.1086/145969
  18. Gyldenkerne K. Preliminary list of photoelectric classification indices for 234 bright Northern G and K stars // The Astrophysical Journal LettersIOP Publishing, 1955. — Vol. 121. — P. 38–42. — ISSN 2041-8205; 2041-8213doi:10.1086/145961
  19. Eggen O. J. The color-luminosity array for stars near the Sun // Astron. J. / J. G. IIIIOP Publishing, American Astronomical Society, 1955. — Vol. 60. — P. 401–407. — ISSN 0004-6256; 1538-3881doi:10.1086/107248
  20. Eggen O. J. Magnitudes and colors for 833 Northern and Southern stars // Astron. J. / J. G. IIIIOP Publishing, American Astronomical Society, 1955. — Vol. 60. — P. 65–92. — ISSN 0004-6256; 1538-3881doi:10.1086/107118
  21. Johnson H. L., Morgan W. W. Fundamental stellar photometry for standards of spectral type on the revised system of the Yerkes spectral atlas // Astrophys. J. / E. VishniacIOP Publishing, 1953. — Vol. 117. — P. 313–352. — ISSN 0004-637X; 1538-4357doi:10.1086/145697
  22. D. Gandolfi, A. Frasca, E. Covino REM near-IR and optical photometric monitoring of pre-main sequence stars in Orion // Astron. Astrophys. / T. ForveilleEDP Sciences, 2009. — Vol. 508, Iss. 3. — P. 1313–1330. — ISSN 0004-6361; 0365-0138; 1432-0746; 1286-4846doi:10.1051/0004-6361/200913327
  23. Latham D. W. Rotational and radial velocities for a sample of 761 Hipparcos giants and the role of binarity // Astron. J. / J. G. IIIIOP Publishing, American Astronomical Society, 2007. — Vol. 135, Iss. 1. — P. 209–231. — ISSN 0004-6256; 1538-3881doi:10.1088/0004-6256/135/1/209
  24. Звёзды։ Астрономия и астрофизика։ М.: Издательство Физико-математической литературы։ 2008։ էջ 48 ։ ISBN 9785-94052-164-8 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png