Կանոպուս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կանոպուս
Canopus.jpg
Հետազոտման տվյալներ
Տեսակաստղ[1]
Հեռավորություն310±20 լուսային տարի
Տեսանելի աստղային մեծություն-0,74[2] (V)
ՀամաստեղությունՈղնուց[3]
Աստղաչափություն
Ճառագայթային արագություն (Rv)20,3±0,5 kilometre per second[4]
Պարալաքս10,55±0,56 միլիարկվայրկյան[5]
Բացարձակ աստղային մեծություն-5,71
Բնութագիր
Սպեկտրալ դասակարգումA9II[6]
Ֆիզիկական տվյալներ
Լուսավորություն13 300 solar luminosity
Պտույտ9 kilometre per second[7]
Ուղեծրի էլեմենտներ
Այլ անվանումներ
HR 2326[1], SAO 234480[1], IRAS 06228-5240[1], 2MASS J06235709-5241441[1], HD 45348[1], HIP 30438[1], α Car, 1ES 0622-52.6[1], 1RXS J062357.2-524139[1], 2EUVE J0624-52.6[1], CEL 1228[1], CPC 19 2125[1], CPD-52 914[1], EUVE J0624-52.6[1], FK5 245[1], GC 8302[1], GCRV 4091[1], HIC 30438[1], JP11 1384[1], N30 1391[1], PLX 1497[1], PLX 1497.00[1], PPM 335149[1], ROT 1039[1], SRS 30245[1], TD1 7115[1], TYC 8534-2277-1[1], UBV 6431[1], UBV M 12094[1], uvby98 100045348[1], EXSS 0622.7-5240[1] և WEB 6060[1]

Կանոպուս կամ Կանաբոս, Ողնուց համաստեղության ամենապայծառ և երկնքի պայծառությամբ երկրորդ (Սիրիուսից հետո) աստղը: Անունը ստացել է Սպարտայի արքա Մենելայոսի նավավար Կանոպուսի անունից: Արեգակից հեռու է մոտ 310 լ. տ., կամ 160 պս: Կանոպուսի տեսանելի աստղային մեծությունը —0, 75 է, իսկ բացարձակ մեծությունը −5.71։ Լուսատվությամբ Արեգակին գերազանցում է 7800 անգամ։ Երևում է 37° հյուսիսային լայնությունից հարավ գտնվող վայրերից։

Կանոպուսը ծերացեղ վառ գիգանտ է, A9 կամ F0 սպեկտրային դասի, համապատասխանաբար, անզեն աչքով այն սպիտակ է երևում:

Հին Եգիպտոսում Թութմոս III ժամանակներում Կանոպուսն անվանում էին Կարաբանա՝«աստղ, որը սփռում է իր լույսը հրո լույսում, երբ այն ցրում է առավոտյան ցողը»[8]:

Պտղոմեոսյան Եգիպտոսում, աստղը հայտնի էր որպես «Պտղոմայոն» (հունարեն: Πτολεμαῖον)[9]

Ճապոնիայում Կանոպուսը անվանվում էր Մերա-բոշի կամ Ռուջին-սեյ (ծեր մարդու աստղ)[10]: Հնդկաստանում այն անվանում էին Ագաստի կամ Ագաստյա[8], իսկ Տիբեթի աստղագետները այն նշանակում էին Կամա Ռիշի (སྐར་མ་རི་ཥི།)

Նավավարության մեջ նշանակությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մինչ կողմնացույցի օգտագործումը Կանոպուսը համարվում էր Հարավային կիսագնդի Բևեռային աստղ: Այժմ Կանոպուսի դերը նավավարության մեջ այլ է, նրա խավարածրից բավականին հեռու դիրքը և պայծառությունը թույլ է տալիս այն օգտագործել տիեզերական նավավարության մեջ: Բազմաթիվ տիեզերական սարքերի վրա տեղադրված է հատուկ խցիկ, որը ստուգում է տիեզերական սարքի դիրքը ըստ աստղի:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,17 1,18 1,19 1,20 1,21 1,22 1,23 1,24 1,25 1,26 1,27 1,28 1,29 1,30 1,31 SIMBAD Astronomical Database
  2. Ducati J. R. Catalogue of Stellar Photometry in Johnson's 11-color system — 2002. — Vol. 2237.
  3. VizieR
  4. Gontcharov G. A. Pulkovo Compilation of Radial Velocities for 35 495 Hipparcos stars in a common system // Ast. Lett. / R. SunyaevNauka, 2006. — Vol. 32, Iss. 11. — P. 759–771. — ISSN 1063-7737; 1562-6873; 0320-0108; 0360-0327doi:10.1134/S1063773706110065arXiv:1606.08053
  5. Leeuwen F. v. Validation of the new Hipparcos reduction // Astron. Astrophys. / T. ForveilleEDP Sciences, 2007. — Vol. 474, Iss. 2. — P. 653–664. — ISSN 0004-6361; 0365-0138; 1432-0746; 1286-4846doi:10.1051/0004-6361:20078357arXiv:0708.1752
  6. Gray R. O., Garrison R. F. The early F-type stars - Refined classification, confrontation with Stromgren photometry, and the effects of rotation // The Astrophysical Journal: Supplement Series — 1989. — Vol. 69. — P. 301–321. — ISSN 0067-0049; 1538-4365doi:10.1086/191315
  7. F. Royer, S. Grenier, M.-O. Baylac et al. Rotational velocities of A-type stars // Astron. Astrophys. / T. ForveilleEDP Sciences, 2002. — Vol. 393, Iss. 3. — P. 897–911. — ISSN 0004-6361; 0365-0138; 1432-0746; 1286-4846doi:10.1051/0004-6361:20020943arXiv:astro-ph/0205255
  8. 8,0 8,1 Allen Richard Hinckley (1963) [1899]։ Star Names: Their Lore and Meaning (Revised ed.)։ New York: Dover Publications։ էջեր 67–72։ ISBN 0-486-21079-0 
  9. Martianus Capella 7.838, Hazzard, Fitzgerald (1991)։ «The Regulation of the Ptolemeia»։ Journal of the Royal Astronomical Society of Canada 85: 6–23։ Bibcode:1991JRASC..85....6H ; Hazzard. 2000. Imagination of a Monarchy: Studies in Ptolemaic Propaganda, 34–36.
  10. Takao Ibaraki (1996-07-14)։ «Stellar Iconology and Astronomical Folklore in Japan»։ International Planetarium Society (IPS) Conferences 1996։ Osaka: International Planetarium Society։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-03-26-ին։ Վերցված է 2012-02-25 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]


Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 241 CC-BY-SA-icon-80x15.png