Աշոտ Ա Կյուրոպաղատ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Աշոտ Ա Կյուրոպաղատ
Aschot I. (Iberien).jpg
Դրոշ
(1-ին-ին) Տայքի կյուրոպաղատ
(Աշոտ Մեծ անվան տակ)
 
Մասնագիտություն՝ գերիշխան
Ազգություն հայ
Դավանանք Վրաց ուղղափառ եկեղեցի
Ծննդյան օր 8-րդ դար
Ծննդավայր Վրաց թագավորություն Վրաց թագավորություն
Վախճանի օր հունվարի 29, 826
Վախճանի վայր Nigali valley, Վրաստան
Դինաստիա Բագրատունիներ
Հայր Adarnase I of Tao-Klarjeti
Զավակներ Guaram Mampali, Bagrat I of Iberia և Adarnase II of Tao-Klarjeti

Աշոտ Ա Կյուրոպաղատ (վրաց.՝ აშოტ I კურაპალატი, 8-րդ դար - հունվարի 29, 826, Nigali valley, Վրաստան), հայտնի է նաև, որպես Աշոտ I Մեծ, վրաց թագավոր 809 թվականից, Տայքի կյուրոպաղատ:

Աշոտ Ա Կյուրոպաղատը միութենական պայմանագիր է կնքել Բյուզանդիայի հետ՝ արաբական տիրապետությունից Վրաստանը ազատելու համար և ընդունել է կյուրոպաղատի տիտղոսը։ Նա Տայքի կամ Տաո-Կլարջեթի կյուրոպաղատության մայրաքաղաքն է դարձել իր կողմից ամրացված Արտանուջ (այժմ՝ Արդանուչ) քաղաքը, որը հաջող դիրք էր զբաղեցնում է Մետաքսե մեծ ճանապարհի երկարությամբ։

Աշոտ Բագրատունին հզոր և խոշոր պետություն է ստեղծել, որի հետ հաշվի էին նստում իր ժամանակորդ վրացական և օտարերկրյա պետական գործիչները:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աշոտ Ա Կյուրոպաղատն ունի հայկական ծագում: Աշոտը եղել է Տայքի հայ կառավարիչ Ատրներսեհ Ա-ի որդին և հայոց սպարապետ Աշոտի թոռը՝ հայոց Բագրատունիների թագավորական տոհմից[1]:

Արևելյան Վրաստանը գտնվում էր Արաբական խալիֆայության իշխանության տակ: Աշոտ I-ը շարունակելով իր նախնինների գործը ցանկանում էր պետականություն ստեղծել Վրաստանում: Աշոտն իր կողմնակիցների հետ ապաստանել է Քարթլիում՝ Հարավային Վրաստանում:

Նրան հաջողվում է գրավել Արտանուջ քաղաքը և այն դարձնել իր նստավայրը: Չնայած նրան, որ Բյուզանդիայի կայսր Միքայելը Աշոտին շնորհում է կյուրոպաղատի տիտղոսը՝ նա փորձում է չսպասել Բյուզանդական կայսրության օգնությանը և իր քայլերում լինել անկախ:

Աշոտը հաղթական կռիվներ է մղում արաբների դեմ և աստիճանաբար ընդլայնում իր իշխանությունն ամբողջ Հարավային Վրաստանում: Աշոտը իր թագավորությանն է միացնում նաև Քվեմո Քարթլին:

Աշոտի թագավորությունը կոչվում էր Տայք-Կղարջքի իշխանություն[1]: 826 թվականին Աշոտը արաբների դեմ հերթական կռվի ժամանակ դավադրաբար զոհվում է: Նա զոհ է գնում արաբների կողմից կաշառված վրացիներին, ովքեր ներխուժելով եկեղեցի սպանում են վրաց թագավորին:

Աշոտ Կյուրոպաղատը դասվում է վրաց ուղղափառ եկեղեցու սրբերի դասին[1]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 Гургенидзе Н., М. Сургуладзе М. Ашот I Великий // Православная энциклопедия. Том IV. — М.: Церковно-научный центр «Православная энциклопедия», 2002. — С. 229—230. — 752 с. — 39 000 экз. — ISBN 5-89572-009-9

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Гургенидзе Н., М. Сургуладзе М. Ашот I Великий // Православная энциклопедия. Том IV. — М.: Церковно-научный центр «Православная энциклопедия», 2002. — С. 229—230. — 752 с. — 39 000 экз. — ISBN 5-89572-009-