Ալֆրեդ Կլեբշ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ալֆրեդ Կլեբշ
գերմ.՝ Rudolf Friedrich Alfred Clebsch
Alfred Clebsch.jpeg
Ծնվել էհունվարի 19, 1833(1833-01-19)[1][2][3][4]
Քյոնիգսբերգ, Պրուսիայի թագավորություն, Գերմանական միություն
Մահացել էնոյեմբերի 7, 1872(1872-11-07)[1][2][3][4] (39 տարեկանում)
Գյոթինգեն, Գերմանական կայսրություն
բնական մահով
ԳերեզմանԳյոթինգեն
ՔաղաքացիությունFlag of Germany (3-2 aspect ratio).svg Գերմանական միություն
Flag of the German Empire.svg Գերմանական կայսրություն
Մասնագիտությունմաթեմատիկոս, համալսարանի պրոֆեսոր և ֆիզիկոս
Հաստատություն(ներ)Գիսենի համալսարան և Կարլսրուեի տեխնոլոգիական ինստիտուտ
Գործունեության ոլորտՀանրահաշվական երկրաչափություն և մաթեմատիկա
ԱնդամակցությունՊրուսիայի գիտությունների ակադեմիա և Բավարիական գիտությունների ակադեմիա
Ալմա մատերՔյոնիգսբերգի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներինգերմաներեն[2]
Գիտական ղեկավարՖրանց Էրնստ Նոյման
Եղել է գիտական ղեկավարԱլեքսանդր ֆոն Բրիլ[5], Anton Schell[6], Aurel Voss[7] և Գոտլոբ Ֆրեգե[8]
ՊարգևներՊոնսելեյի պարգև
Alfred Clebsch Վիքիպահեստում

Ռուդոլֆ Ֆրիդրիխ Ալֆրեդ Կլեբշ (գերմ.՝ Rudolf Friedrich Alfred Clebsch, հունվարի 19, 1833(1833-01-19)[1][2][3][4], Քյոնիգսբերգ, Պրուսիայի թագավորություն, Գերմանական միություն - նոյեմբերի 7, 1872(1872-11-07)[1][2][3][4], Գյոթինգեն, Գերմանական կայսրություն)` գերմանացի մաթեմատիկոս, Գեսսեյի և Նեյմանի աշակերտ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1858 թ. դարձավ Կառլսռուեյի պոլիտեխնիկական դպրոցի պրոֆեսոր, հետո՝ Գիսսենի և Գյոթինգենի։ Կլեբշի առաջին հետազոտությունները վերաբերվում են մաթեմատիկական ֆիզիկային, առաձգականության և հիդրոդինամիկայի տեսությանը, ավելի ուշ նա դարձավ հայտնի որպես մաքուր մաթեմատիկոս։ Ժամանակորդները մատնանշեցին գրավչությունը նրա դասախոսությունների։

1868 թ. Կլեբշը և Կառլ Նեյմանըը ստեղծեցին «Mathematische Annalen» ամսագիրը։

Կլեբշի անժամանակ մահվան պատճառով նրա աշխատանքների մի մասը այդպես էլ մնաց անավարտ, իսկ մի քանիսը խմբագրվեց և հրատարակվեց հետմահու։

Գիտական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մաթեմատիկայում Կլեբշի գլխավոր ներդրումը վերաբերվում է երկրաչափությանը, հանրահաշվական երկրաչափությանը։

Կլեբշի համամաթեմատիկական կարևոր գաղափարները վերաբերվում է նրան, որ նա առաջինը լուծեց այսպես կոչված հարթության կամ տարածության գծային տարր զույգի քննարկումը, կազմված կետից և նրան կցված ուղղությունից (այսինքն՝տրված կետով անցնող ուղիղ)։ Այսպիսով, Կլեբշը փաստացի ներմուծեց շոշափողների շերտատում հասկացությունը և պրեյեկտիվադիտասևեռման շոշափողների շերտատում։ Նա օգտվեց իր ներմուծված հասկացություններից դիֆերենցիալ հավասարումների հետազոտման համար, որը նա մեկնաբանեց ինչպես կապը հարթության կամ տարածության կետերի կցված նրանց ուղղությունների հետ և ստեղծեց դրա համար այսպես կոչված անգլ.՝ Theory Connex[9][10][11]:

Կլեբշի և Գորդանի պատվին է կոչվել Կլեբշի-Գորդանի գործակիցները։

Աշխատություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բացի բազմաթիվ հուշագրություններից, Կլեբշը գրեց մի քանի առանձին հրատարակված աշխատություններ, որոնցից հայտնի են․

  • Theorie der Elastizität fester Körper (1863)
  • Theorie der Abelschen Functionen (1866, Պաուլ Գորդանի հետ)
  • Theorie der binären algebraischen Formen (1871)
  • Théorie de l´Élasticité des Corps Solides. Traduite par Barré de Saint-Venant et Flamant, avec des notes étendues de Saint-Venant. Dunod, Paris (1883, հետմահու)

Աշխատություններ համացանցում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #116541830 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Structurae
  5. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  6. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  7. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  8. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  9. A. Clebsch. Vorlesungen übe r geometrie (Teubner, Leipzig, 1876—1891), редактор: Фердинанд фон Линдеман.
  10. Клейн Ф. Высшая геометрия.
  11. Синцов Д. М. Теория коннексов в пространстве в связи с теорией дифференциальных уравнений в частных производных первого порядка. — Казань, 1894.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Колмогоров А. Н., Юшкевич А. П. (ред.) Математика XIX века. — Том 2: Геометрия. Теория аналитических функций. — М.: Наука, 1981.
  • Стройк Д. Я. Краткий очерк истории математики. — Изд. 3-е. — М.: Наука, 1984. — 285 с.