Jump to content

Ալեքսանդր Սահինյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ալեքսանդր Սահինյան
Ալեքսանդր Սահինյանի դիմաքանդակը, քանդակագործ` Սամվել Ղազարյան, Ճարտարապետության ազգային թանգարան-ինստիտուտ
Ծնվել էհուլիսի 3 (16), 1910[1]
ԾննդավայրՎարդաբլուր, Ալեքսանդրապոլի գավառ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն[1]
Մահացել էնոյեմբերի 4, 1982(1982-11-04)[1] (72 տարեկան)
Վախճանի վայրԵրևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ[1]
Ազգությունհայ
ԿրթությունՀԱՊՀ (1937)[1]
ԱշխատավայրՀայպետնախագիծ[1] և ՀՀ ԳԱԱ արվեստի ինստիտուտ[1]
Պարգևներ
Ալեքսանդր Սահինյան Վիքիդարանում

Ալեքսանդր Արամի Սահինյան (հուլիսի 3 (16), 1910[1], Վարդաբլուր, Ալեքսանդրապոլի գավառ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն[1] - նոյեմբերի 4, 1982(1982-11-04)[1], Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ[1]), հայ ճարտարապետ, ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1961), ճարտարապետության թեկնածու (1952

Արձակագիր, հրապարակախոս Անահիտ Սահինյանի եղբայրն է։

Կենսագրություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1938-1940 թվականներին աշխատել է Հայպետնախագիծ ինստիտուտում, 1946 թվականից՝ ԽՍՀՄ ԳԱ արվեստի ինստիտուտում (1958-1982 թվականներին ճարտարապետության ամբիոնի վարիչ)։ 1952 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական դիսերտացիան «Քասաղի բազիլիկայի ճարտարապետությունը» թեմայով։

Սահինյանի նախագծերով Երևանում ստեղծվել են սանիտարաբակտերիոլոգիական ինստիտուտի շենքը (1938), կրկեսի դահլիճը (1939-1940

1984 թվականին հետմահու արժանացել է ՀՀ ԳԱԱ Թորոս Թորամանյանի անվան մրցանակի[2]։

Ուսումնասիրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ուսումնասիրությունները նվիրված են Հայաստանի անտիկ և վաղ միջնադարի ճարտարապետությանը։ Մասնակցել է Գառնիի ամրոցի պեղումներին, ղեկավարել է Էջմիածնի մայր տաճարի, Երերույքի և Քասաղի բազիլիկների, Զովունիի պեղումները, կազմել Գառնիի տաճարի վերակազմության նախագիծը (1967-1968), ղեկավարել վերականգնման աշխատանքները (1969-1975, ՀԽՍՀ պետական մրցանակ՝ 1975

1944 թվականին Ապարանի շրջկենտրոնի Քասաղի բազիլիկի պեղումները սկսելու օրվանից մինչև կյանքի վերջը Սահինյանը նվիրվել է հայ հին ճարտարապետության ուսումնասիրության գործին։ Սահինյանը մշակել է Հայաստանի վաղ քրիստոնեական բազիլիկները և Հայաստանի նախաքրիստոնեական ճարտարապետությունը։

Էջմիածնում պեղումներ կատարելիս Սահինյանը պարզել է Մայր տաճարի բազիլիկ բնույթը (նախ՝ միանավ, ապա՝ եռանավ), որի զարգացման առանձնահատկությունն է կազմել բազիլիկի վերականգնում-վերափոխումը խաչաձև կենտոնագմբեթ շենքի` 480 թ., Վահան Մամիկոնյանի օրոք կատարված եկեղեցու վերանորոգման ժամանակ։

Հռիփսիմեի տաճարի հիմքերն ուսումնասիրելիս Սահինյանը գտել է վանքի մերձակայքում, կամ գուցե և նրա տեղում երբեմնի անտիկ կառույցի, ըստ երևույթին` տաճարի մշակված մանրամասներ։

1949 թվականին աշխատում էր Գառնիում որպես արշավախմբի ճարտարապետ։ Նրա ուսումնասիրությունների առարկան են դարձել Գառնիի ամրոցի պարիսպը, հեթանոսական տաճարը, Արշակունիների պալատական համալիրն անտիկ բաղնիքով։

Աշխատություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ալեքսանդր Սահինյանը հեղինակ է ՀՍՍՀ ԳԱ գիտական հանդեսներում տպագրված մի շարք հոդվածների, ինչպես նաև «Քասաղի բազիլիկայի ճարտարապետությունը», «Հայաստանի անտիկ ու վաղ միջնադարյան ժամանակաշրջանի ճարտարապետություն» գլուխները «Հայ ճարտարապետության ակնարկներում», «Գառնի-Գեղարդ», «Գառնի ամրոցի անտիկ շրջանի ճարտարապետական կառույցները», «Էջմիածին» և այլ աշխատությունների։

Գրականություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Գ. Ա. Տիրացյան «Ալեքսանդր Սահինյան», պատմաբանասիրական հանդես № 1, 1982, էջ 231-232

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 Հայկական սովետական հանրագիտարան, հատոր 10 (հայ.) — հատոր 10. — էջ 140—141.
  2. Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005.
Վիքիդարանն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ալեքսանդր Սահինյան» հոդվածին։
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 140