Ալեքսանդր Նևսկի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ալեքսանդր Նևսկի
Alexander Newski.jpg
 
Մասնագիտություն՝ ճանապարհորդ հետազոտող
Ծննդյան օր մայիսի 13, 1220
Ծննդավայր Պերեսլավլ Զալեսկի
Վախճանի օր նոյեմբերի 14, 1263 (43 տարեկանում)
Վախճանի վայր Գորոդեց
Թաղված Ալեքսանդր Նևսկու մայրավանք
Դինաստիա Ռյուրիկովիչներ
Հայր Yaroslav II of Vladimir
Ամուսին Alexandra Brachyslavna[1]
Զավակներ Dmitry of Pereslavl, Andrey of Gorodets, Daniel of Moscow և Vassili Aleksandrovitch

Ալեքսանդր Նևսկի (ռուս.՝ Александр Ярославич Невский; մայիսի 13, 1220, Պերեսլավլ Զալեսկի - նոյեմբերի 14, 1263, Գորոդեց), ռուս զորավար, պետական գործիչ. եղել է Նովգորոդի իշխան (1236-50 թթ.) և Վլադիմիրի մեծ իշխան (1252–63 թթ.)։

19-ամյա Ալեքսանդրը՝ Յարոսլավ իշխանի որդին, նովգորոդյան փոքրաթիվ զորքով 1240 թ-ի հուլիսի 15-ին հարձակվել է շվեդական ճամբարի վրա՝ Նևայի գետաբերանում, և ջախջախել ու փախուստի մատնել նրանց։ Այդ հաղթանակի համար Ալեքսանդրին տրվել է Նևսկի պատվանունը։ 1242 թ-ի ապրիլի 5-ի վճռական մարտում ռուսական բանակը՝ Ալեքսանդր Նևսկու գլխավորությամբ, Չուդ լճի սառույցի վրա ջախջախել է գերմանական խաչակիր ասպետներին։ Ճակատամարտը հայտնի է Սառցաջարդ անունով։

Ալեքսանդր Նևսկին միավորել է Ռուսիայի հյուսիսարևելյան և հյուսիս-արևմտյան հողերը, կոտրել բոյարների դիմադրությունը, ամրապնդել կենտրոնական իշխանությունը։ Շրջահայաց քաղաքականությամբ կանխել է Ռուսիայի դեմ մոնղոլ-թաթարների արշավանքները։ Մահացել է Ոսկե Հորդայի մայրաքաղաք Սարայ-Բաթուից վերադառնալիս։

Ի պատիվ Ալեքսանդր Նևսկու՝ Ռուսական կայսրությունում 1725 թ-ին սահմանվել է շքանշան, իսկ 1942 թ-ի հուլիսի 29-ին՝ «Ալեքսանդր Նևսկի» խորհրդային զինվորական շքանշանը։

1547 թ-ին Ալեքսանդր Նևսկին կարգվել է Ռուս ուղղափառ եկեղեցու սրբերի դասը։ Նրա անունով կառուցվել են եկեղեցիներ, ստեղծվել է նրա սրբապատկերը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցված է Հայկական համառոտ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png