Աբդ ալ-Կադիր ալ-Ջազաիրի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Աբդ ալ-Կադիր ալ-Ջազաիրի
արաբ․՝ عبد القادر الجزائري‎‎
DamascusabdulKader.jpg
սեպտեմբերի 6, 1808(1808-09-06)[1][2][3][4][5] - մայիսի 26, 1883(1883-05-26)[1][2][3][4] (74 տարեկանում)
ԾննդավայրՄասկարա, Ալժիր
Մահվան վայրԴամասկոս, Օսմանյան կայսրություն
ԿոչումԷմիր
Մարտեր/
պատերազմներ
Մակտայի ճակատամարտ
Սիդի Բրահիմի ճակատամարտ
ՊարգևներՊատվո լեգեոնի Մեծ խաչի ասպետ և Սպիտակ արծվի շքանշան

Աբդ էլ-Կադիր (արաբ․՝ عبد القادر الجزائري‎‎ սեպտեմբերի 6, 1808(1808-09-06)[1][2][3][4][5], Մասկարա, Ալժիր - մայիսի 26, 1883(1883-05-26)[1][2][3][4], Դամասկոս, Օսմանյան կայսրություն), ֆրանսիական գաղութարարների դեմ Ալժիրի ժողովրդի ազատագրական շարժման առաջնորդ։ Աբդ էլ-Կադիրի հակաֆրանսիական պայքարի բարեհաջող փուլում (1834) Ֆրանսիան ստիպված ճանաչեց նրա իշխանությունը Ալժիրի ներքին մարզերում, ուր կազմվեց ամիրայություն։ Աբդ էլ-Կադիրը ստեղծեց կանոնավոր բանակ, կազմակերպեց ռազմական ուսուցում, կառուցեց ամրոցներ։ 1843 թվականին, երբ ֆրանսիական զորքերը գրավեցին ամիրայությունը, նա փախավ Մարոկկո։ 1845 թվականին վերադառնալով Ալժիր՝ ղեկավարեց հակաֆրանսիական նոր ապստամբությունը, որի պարտությունից հետո գերվեց։ 1852 թվականից բնակվել է Դամասկոսում։ 1860 թվականի հուլիսին, երբ Դամասկոսում դրուզները փորձեցին կոտորել քրիստոնյաներին, Աբդ էլ-Կադիրը, օգտագործելով իր հեղինակությունն ամբոխի շրջանում և անձնական ալժիրական պահակագունդը, փրկեց մի քանի հազար քրիստոնյաների կյանքը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Абд аль-Кадир // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. — Т. 1 : А — Ангоб. — С. 15.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 SNAC — 2010.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Cohen S. G. Asthma among the famous. Adb el-Kader (1808-1883), founder of the Algerian state. // Allergy and Asthma ProceedingsProvidence: OceanSide, 1997. — Vol. 18, Iss. 1. — P. 50–52. — ISSN 1088-5412; 1539-6304
  5. 5,0 5,1 5,2 Akyeampong E. K., Gates H. L. Dictionary on African Biography, افریقی سوانحی لغتNew York City: OUP, 2012. — ISBN 978-0-19-538207-5
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png