Հուդայածառ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Հուդայածառ
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Բույսեր
Բաժին Ծածկասերմեր
Դաս Երկշաքիլավորներ
Կարգ Թիթեռնածաղկավորներ
Ընտանիք Բակլազգիներ
Ցեղ Հուդայածառ
Լատիներեն անվանում
Cercis
Տիպիկ ներկայացուցիչներ

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում




Հուդայածառ, արճվան (լատ.՝ Cercis), բակլազգիների ընտանիքի տերևաթափ ծառերի և թփերի ցեղ։

Կենսաբանական նկարագիր[խմբագրել]

Cercis occidentalis flowers.jpg

Բարձրությունը 5-7 մ է: Տերևները պարզ են, մատնաջիղ, կլորավուն, հիմքում՝ սրտաձև, ծաղիկները՝ երկսեռ, վարդագույն, փնջերով՝ բազմամյա ճյուղերի, նույնիսկ՝ բնի վրա: Ծաղկում է գարնանը՝ մինչև տերևների բացվելը:։ Պտուղը ունդ է։ Սերմերը հարթ են, կլորավուն:

Հայաստանում[խմբագրել]

ՀՀ տարածքում (Մեղրու նախալեռնային շրջանում) բնական վիճակում աճում է Գրիֆիթի հուդայածառ (C. Griffithii)։ Ոչ խոշոր թուփ է, բազմանում է սերմերով։ Գրանցված է ՀՀ Կարմիր գրքում։ Արհեստական անտառներում, պուրակներում, ճանապարհների եզրերին (Երևան, Արմավիր, Իջևան, Նոյեմբերյան և այլն) կան հուդայածառի խմբակցություններ։ Հայտնի է 7, ՀՀ-ում վայրի վիճակում՝ 1 տեսակ՝

  • Հուդայածառ Գրիֆիթի (C. griffithii): Հանդիպում է Սյունիքի մարզում (Շվանիձոր և Նյուվադի գյուղերի շրջակայք), աճում է ստորին գոտու (մինչև 700 մ բարձրություններում) չոր, քարքարոտ լանջերին: Գրանցված է ՀՀ Կարմիր գրքում:

Դասակարգում[խմբագրել]

Տեսակներ[խմբագրել]

Հայտնի է 6[1] մինչև 10[2] տեսակ, նրանցից մի քանիսը[2][3].

Տաքսոնոմիա[խմբագրել]

  3 ընտանիք
(համաձայն APG II Համակարգի)
  ещё 3 трибы
(համաձայն APG II Համակարգի)
 
         
  Կարգ Թիթեռնածաղկավորներ     ենթաընտանիք Caesalpinioideae     դաս
Հուդայածառ
               
  բաժին
Ծաղկավորներ կամ Ծածկասերմեր
    ընտանիք Բակլազգիներ     ցեղ Cercideae    
             
  ավելի քան 44 կարգի ծաղկավոր բույսեր
(համաձայն APG II Համակարգի)
  ևս 2 ենթաընտանիք
(համաձայն APG II Համակարգի)
  ևս 5 դաս
     

Նշանակություն[խմբագրել]

Հուդայածառը գեղազարդիչ է, օգտագործվում է կանաչապատման նպատակով (Երևանի Ա.Իսահակյանի պուրակ, Կոմիտասի անվան զբոսայգի)։ Բնափայտն արժեքավոր է, սակայն սահմանափակ տարածվածության պատճառով լայն կիրառություն չունի։

Բնափայտն ամուր է, ճկուն, օգտագործվում է ատաղձագործության մեջ: Դիմացկուն է վնասատուների և հիվանդությունների հանդեպ: Գեղազարդիչ է, լայնորեն կիրառվում է կանաչապատման մեջ:

Պատկերասրահ[խմբագրել]


Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. «The Genera of Leguminosae-Caesalpinioideae and Swartzieae»։ Արխիվացված օրիգինալից 2012-04-24-ին։ http://www.webcitation.org/67AVzAmZd։ Վերցված է 2010-05-04։ 
  2. 2,0 2,1 По данным сайта GRIN (см. карточку растения).
  3. Русские названия приведены по данным книги «Деревья и кустарники СССР» (см. раздел Литература)

Գրականություն[խմբագրել]

  • Палибин И. В. Род 772. Церцис — Cercis L. // Флора СССР. В 30 т. / Гл. ред. акад. В. Л. Комаров; Ред. тома Б. К. Шишкин. — М.—Л.: Изд-во АН СССР, 1945. — Т. XI. — С. 15—19. — 432 с. — 4000 экз.
  • Пидотти О. А. Род 4. Церцис — Cercis L. // Деревья и кустарники СССР. Дикорастущие, культивируемые и перспективные для интродукции. / Ред. тома С. Я. Соколов. — М.—Л.: Изд-во АН СССР, 1958. — Т. IV. Покрытосеменные. Семейства Бобовые — Гранатовые. — С. 40—44. — 976 с. — 2500 экз.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

Այս հոդվածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցված է Հայկական համառոտ հանրագիտարան ից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png