Ջուբրան Խալիլ Ջուբրան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Ժբրան Խալիլ Ժբրանից)
Ջուբրան Խալիլ Ջուբրան
Khalil Gibran.jpg
(բանաստեղծ, արձակագիր)
ԱԱՀ՝ Ջուբրան Խալիլ Ջուբրան
Բնագիր
ԱԱՀ՝
جبران خليل جبران
Ծննդյան օր՝ 6 հունվար 1883
Ծննդավայր՝ Լիբանան
Վախճանի օր՝ 10 մարտ 1931
Վախճանի վայր՝ Նյու–Յորք

Ջուբրան Խալիլ Ջուբրան (անգլ.՝ Gibran Khalil Gibran, արաբ.՝ جبران خليل جبران‎‎) (հունվարի 6, 1883 - ապրիլի 10, 1931), լիբանանցի ամերիկացի գրող և բանաստեղծ։


Կենսագրություն[խմբագրել]

Ծնվել է 1883թ հունվարի 6-ին մարոնական քրիստոնյա ընտանիքում, Հյուսիսային Լիբանանի Բեշարե (Բշար) գյուղում: Հայրն անվանակոչում է որդուն իր գերդաստանի անունով՝ Ջուբրան Խալիլ Ջուբրանը, որով էլ հայտնի է արաբ գրականությունում, իսկ Ամերիկան և Եվրոպան նրան ճանաչում են Քահլիլ Ջուբրան անունով: 1894թ. մայրը՝ Քամիլիե Ռահմեն, իր չորս զավակների հետ մեկնում է Հյուսիսային Ամերիկա՝ բնակության վայր ընտրելով Բոստոն քաղաքը, ուր ապրում են ամենաաղքատ թաղամասերից մեկում՝ չինական թաղում:

1896թ. Ջուբրանը Բոստոնից մենակ վերադառնում է Բեյրութ՝ Մադրասաթ ալ-Հիքմայում /Իմաստության դպրոց/ ուսումը շարունակելու:Բեյրութում մնում է չորս տարի: 1901թ. գեղանկարչության և գրաֆիկայի մեջ կատարելագործվելու համար մեկնում է Փարիզ, ուր հաճախում է Ռոդենի դասախոսություններին, դրանցից մեկի ժամանակ իմացավ բանաստեղծ, նկարիչ Վիլյամ Բլեյքի մասին, որը զգալի ազդեցություն թողեց Ջուբրանի վրա: Ռոդենը հետագայում իր աշակերտին կոչում էր ,, Քսաներորդ դարի Բլեյք,,:

Խալիլ Ջուբրան, լուսանկար Fred Holland Day–ից, 1898 թ.

1903թ. քրոջ մահվան և եղբոր ու մոր հիվանդության լուրերը նրան նորից Ամերիկա են բերում, և նույն տարում Ջուբրանը կրկնակի հարված է ենթարկվում. թոքախտից մահանում է եղբայրը, քաղցկեղից՝ մայրը:

1908թ. նորից մեկնում է Փարիզ՝ գեղարվեստի ուսումը շարունակելու: Երկու տարի անց նա վերադառնում է Ամերիկա, բայց արդեն բնակության վայր ընտրելով Նյու Յորքը, ուր կենտրոնացած էր գրական մծակութային կյանքը:

1920թ Նյու Յորքում արաբ տարագիր գրողները ստեղծեցին ,,Գրչի ընկերությունը,,, որն իր առջև նպատակ էր դրել՝ ազգային գրականությունը վերածելու հասարակական ակտիվ ուժի:

Թեև ընկերության անդամները հարում էին գրական տարբեր ուղղությունների, գրում էին տարբեր ոճերով, բայց համախմբել էին իրենց ուժերը՝ Ամերիկայում և Արաբական Արևելքում արաբերեն լեզվի ու գրականության զարգացումը խթանելու, հաղթահարելու պահպանողականության արգելքը, կապվածությունը հին, դասական պատկերավորմանը և որոնելու գեղարվեստական նորանոր մեթոդներ ու ձևեր: Տարագիրների երիտասարդ սերունդը, ով Ամերիկա էր եկել պատանեկան հասակում, իր վրա էր կրում երեք մշակույթների ազդեցությունը՝ ամերիկյան, եվրոպական, արաբական: Ընկերության տաս անդամներից յոթը լիբանանցիներ էին, իսկ երեքը՝ սիրիացիներ՝

  • Ջուբրան Խալիլ Ջուբրան /նախագահ/
  • Միխայել Նուայմե /քարտուղար/
  • Ուիլիամ Քաթսիլիֆ /գանձապահ/
  • Ամին ալ–Ռեյհանի
  • Իլյա Աբու Մադի
  • Նասիբ Արիդա
  • Ռաշիդ Այուբ
  • Աբդ Ալ-Մասիհ Հադդադ
  • Նուդրա Հադդադ
  • Ուադիա Բամուտ

Մինչև Գրչի ընկերության ստեղծումը արաբական պոեզիայում ավանդական չափերն էին գերիշխողը: Այս ընկերության անդամները, եվրոպական և ռուսական գրականության ազդեցության տակ, ստեղծեցին բանաստեղծական ձևաչափերի նոր տեսակներ, որոնք մեծ տարածում գտան արաբական պոեզիայում: Լայն զարգացում ստացավ ակնարկի ու արձակ բանստեղծության ժանրը: 1931թ. ապրիլի 10-ին մահացավ Ջուբրան Խալիլ Ջուբրանը՝ քսաներորդ դարի Բլեյքը:

Խալիլ Ջուբրանի հուշարձանը Վաշինգտոնում

1920թ.-ին Ամերիկայում արաբ էմիգրանտ-բանաստեղծների ստեղծած «Գրչի ընկերության» նախագահն էր։ Ստացել է բժշկական կրթություն։ Ապրել է ընդամենը 48 տարի, սակայն թողել է գրական հարուստ ժառանգություն, և՛ արձակ և՛ չափածո՝ գրված անգլերենով և արաբերենով՝

  • «Կոտրած թևեր»
  • «Խենթը»
  • «Ռահվիրան»
  • «Հիսուս, Մարդու որդի»
  • «Երկրային աստվածներ»
  • «Թափառականը»
  • «Մարգարեի պարտեզը» և այլն։

Ստեղծագործություններ[խմբագրել]

Ջուբրան Խալիլը այն եզակի հեղինակներից, ով ստեղծագործել է երկլեզվով՝ արաբերենով և անգլերենով: Արաբերենով ունի հետևյալ գործերը՝

  • Մարգարե
  • Ըմբոստ հոգիներ
  • Արցունք և ժպիտ
  • Փոթորիկներ
  • Թափորը
  • Մարգագետնի հավերժահարսերը
  • Կոտրված թևեր
  • Գեղեցիկ ու հազվագյուտ ասացվածքներ
  • Անգլերենով ունի հետևյալ գործերը՝
  • Խենթը
  • Սուրհանդակը
  • Ավազ ու փրփուր
  • Հիսուսը՝ Մարդու Որդի
  • Երկրային աստվածներ
  • Թափառականը
  • Մարգարեի պարտեզը
  • Արձակ քերթվածներ

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

Գրականություն[խմբագրել]

  1. Арабская романтическая проза XIX-XX веков, 1981г, Л., Худож.лит.ленингр.отд.стр. 320
  2. Фильштинский, Соловьев, Юсыпов<Арабская литература. Краткий очерк> 1964г, М., <Наука> , стр. 196
  3. Арабская романтическая проза XIX-XX веков, 1981г., Л., Худож.лит.ленингр.отд., стр. 320
  4. Ճպրան Խալիլ Ճպրան ,,Կեանքն ու գործը,,Թարգմ. և կազմ.՝ Ս.Յ. Վարժապետեան, Պէյրութ, 1966թ.,330էջ