Բարսեղ Կանաչյան

Բարսեղ Կանաչյան (1885 թ. Ռոդոսթո - մայիսի 21 1967 թ. Բեյրութ), հայ կոմպոզիտոր, խմբավար և երաժշտական-հասարակական գործիչ է: «Գուսան» երկսեռ երգչախմբի հիմնադիրն է (1933 - 1961): Հայաստանի Հանրապետության օրհներգի՝ «Մեր Հայրենիք»-ի երաժշտության հեղինակն է:

Կենսագրությունը

Ծնվել է Ռոդոսթոյում (այժմ Թեքիրդաղ՝ Թուրքիա) 1885 թվականին: 1888 թվականին ընտանիքը տեղափոխվում է Կոստանդնուպոլիս, որտեղ և նախնական կրթությունն է ստանում Կանաչյանը: 1896 թվականին ընտանիքը գաղթում է Վառնա: Նաթան-Բեկ Ամիրխանյանից երաժշտության դասեր է վերցնում (ջութակ, երաժշտության տեսություն, խմբավարություն): 1903 թվականից սովորում է Բուխարեստում (դաշնամուր և հարմոնիա): 1908 թվականի օսմանյան սահմանադրության ընդունումից հետո Կանաչյանների ընտանիքը ապագայի ակնկալիքներով վերադառնում է Թուրքիա՝ Կոստանդնուպոլիս: Կանաչյանը այստեղ կազմում է «Քնար» փողային նվագախումբը, զբաղվում դասավանդմամբ, անում է ստեղծագործական առաջին փորձերը: Կանաչյանի համար որոշիչ է եղել Կոմիտասի հետ հանդիպումը 1910 թվականի դեկտեմբերին: Կանաչյանը հանդես է գալիս «Գուսան» երգչախմբում, նրա «հինգ սաներ»-ի թվում, հարմոնիայի դասեր է առնում, հետևում խմբավարական արվեստին: 1919 թվականին Կոմիտասին նվիրված համերգին հանդես է եկել որպես խմբավար 400 հոգանոց միացյալ երգչախմբով: «Հինգ սաներ»-ով ներդաշնակում և մշակում են հայրենասիրական երգեր: 1920 թվականից շարունակել է երաժշտական կրթությունը Փարիզում: 1922 թվականից հայկական գաղութներում զբաղվել է խմբավարական գործով: 1928 թվականից դասավանդել է Կիպրոսի Մելքոնյան կրթական հաստատությունում, 1933-ից Նշան Փալանջյան ճեմարանում: 1936 թվականին Բեյրութում հիմնում է «Գուսան» երկսեռ երգչախումբը, այդ խմբի համար մշակում հայկական և մի քանի արաբական ժողովրդական երգեր: 1946 թվականին նշվում է Բարսեղ Կանաչյանի երաժշտական գործունեության 40-ամյակը: Արաբական մշակույթի զարգացմանը նպաստելու համար Կանաչյանը պարգևատրվել է արաբական և ֆրանսիական շքանշաններով, այդ թվում Լիբանանի «Մայրու Առաջին կարգի» պատվո նշանով:

«Օրօր»-ի տեքստը

Քուն եղիր, բալաս, աչերդ խուփ արա,
Նախշուն աչերոդ քուն թող գայ վրայ:
Օրօր, իմ բալաս, օրօր ու նանի,
Իմ անուշիկիս քունը կը տանի:
Դուն ալ քուն եղիր, ինձի ալ քուն տուր,
Սուրբ Աստւածամայր, անուշիս քուն տո՛ւր:
Օրօր, իմ բալաս, օրօր ու նանի,
Իմ անուշիկիս քունը կը տանի:

• «Աչերոդ»-ը արեւմտեան հայերէն է, իսկ արեւելեան հայերն ասում են «աչքերիդ»:
• Մեսրոպեան ուղղագրութեան համաձայն, գրում են «գայ» եւ «վրայ», բայց «յ» տառը այս դէպքում չի արտասանւում:

Տես նաև

• Գուսան (Կանաչյանի երգչախումբը)