Ֆրեգոլիի սինդրոմ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ֆրեգոլիի սինդրոմ
Leopoldo Fregoli by Sciutto c1900.png
Տեսակհիվանդություն
Ենթադասdelusional misidentification syndrome?
Բժշկական մասնագիտությունհոգեբուժություն և Հոգեթերապիա
ՀՄԴ-9297.8
ՀՄԴ-10F22
Անվանվել էLeopoldo Fregoli?
Հայտնի երգիծաբան Լեոպոլդո Ֆրեգոլի, ում անունով կոչվել է համախտանիշը: Լուսանկ.՝ 1900թ.

Ֆրեգոլիի համախտանիշ (Ֆրեգոլիի զառանցանք) (անգլ.՝ Fregoli delusion), հազվադեպ հանդիպող հոգեբանական խանգարում: Այս համախտանիշով տառապող մարդուն թվում է, թե իրեն շրջապատող բոլոր մարդիկ իրականում իր ծանոթներն են, ովքեր փոխում են իրենց տեսքը, դիմահարդարում դեմքը, որպեսզի նա իրենց չճանաչի: Հաճախ զառանցանքը պարանոիկ բնույթ է կրում. հիվանդը կարծում է, որ այդ մարդն իրեն հետևում է:

Ֆրեգոլիի համախտանիշ ունեցող մարդը կարող է նմանեցնել նաև վայրերը, իրերը և անգամ իրադարձությունները[1]: Այս երևույթը կոչվում է ասոցացման հանգույցներ: Այս հանգույցները ծառայում են որպես այլ մարդկանց մասին ինֆորմացիա պարունակող կենսաբանական կապեր: Եթե հիվանդը որևիցե բան է նկատում անծանոթի արտաքինի կամ պահվածքի մեջ, ինչը նա արդեն տեսել է իր ծանոթներից մեկի մոտ, ապա համարում է, որ դիմացինը իր ծանոթն է կամ հարազատը:

Ախտանիշեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիվանդության ախտանիշներն են՝

  • Զառանցանք
  • Տեսողական ամնեզիա
  • Ինքնավստահության կորուստ
  • Ինքնակառավարման կորուստ
  • Զգայապատրանք
  • Կատարողական ֆունկցիաների խանգարում
  • Ճանաչողականության խանգարում
  • Առևանգված լինելու տպավորություն
  • Էպիլեպսիա

Հիվանդության առաջացման պատճառներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լևոդոպա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լևոդոպան (այլ կերպ` Լ-ԴՈՊԱ) որոշ կատեխոլամինների նախատիպն է, մասնավորապես դոֆամինի, էպինեֆրինի և նորէպինեֆրինի: Այն օգտագործվում է Պարկինսոնյան հիվանդությունը բուժելիս: Կլինիկական հետազոտությունների արդյունքում պարզվել է, որ լևոդոպայի օգտագործումը կարող է տեսողական պատրանքների և զառանցանքների առաջացման պատճառ հանդիսանալ: Հիվանդների մեծ մասի մոտ զառանցանքներն առավել վառ են արտահայտվում, քան տեսողական պատրանքները: Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ լևոդոպայի չափաբաժնի քչացման դեպքում պակասում են նաև զառանցանքները: Ապացուցվել է, որ անտիպարկինսոնյան դեղամիջոցները Ֆրեգոլիի համախտանիշի առաջացման հիմնական պատճառներից են[2]:

Ուղեղի վնասվածքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գլխուղեղի աջ ճակատային և ձախ քունք-գագաթային հատվածների վնասվածքները նույնպես Ֆրեգոլիի համախտանիշի առաջացման պատճառ կարող են հանդիսանալ: Ֆեյնբերգը հետազոտություններ է կատարել գլխուղեղի վնասվածք ունեցած մարդկանց շրջանում և պարզել, որ նրանք խնդիրներ չեն ունենում տարածության մեջ տարբեր շարժումներ ընկալելիս: Սակայն, երբ նրանց խնդրում էին կենտրոնանալ մանրուքների վրա և կատարել ուշադրությունը ստուգող առաջադրանքներ, նրանք չէին կարողանում կողմնորոշվել և ձախողվում էին:

Ֆեյնբերգի հետազոտությունների արդյունքում կատարած կարևորագույն հայտնագործություններից մեկնն այն է, որ հիվանդները ընտրում էին պատասխաններ, որոնք միմյանց հետ որոշակիորեն կապված են: Օրինակ, ընտրում էին բանջարեղեն մրգի փոխարեն: Կա ևս մեկ շատ կարևոր փաստ, այն է՝ հիվանդի մոտ նկատվել են տեսողական հիշողության խիստ արտահայտված խախտումներ:

Բուժում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիվանդությունը վերջնականապես և մանրամասնորեն ախտորոշելուց հետո սկսվում է դեղորայքային բուժումը: Հիմնականում օգտագործվում են նեյրոլեպտիկներ: Սրանք հոգեմետ դեղամիջոցներ են` նախատեսված փսիխոզի բուժման համար: Բացի սրանից նշանակվում են նաև հակացնցումային և հակադեպրեսանտ դեղորայքներ: Եթե հիվանդի մոտ կան վառ արտահայտված այլ հոգեբանական շեղումներ, ապա բուժման ընթացքում օգտագործվում է նաև տրիֆլուոպերազին[3][4][5]:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Համախտանիշը ստացել է իր անվանումը իտալացի դերասան Լեոպոլդո Ֆրեգոլիի անունից, ով հայտնի էր նրանով, որ կարողանում էր շատ արագ փոխել իր արտաքինը թատերական ներկայացումների ժամանակ:

Տե՛ս նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Mojtabai R (September 1994)։ «Fregoli syndrome»։ Aust N Z J Psychiatry 28 (3): 458–62։ PMID 7893241։ doi:10.3109/00048679409075874 
  2. Stewart JT (January 2008)։ «Frégoli syndrome associated with levodopa treatment»։ Mov. Disord. 23 (2): 308–9։ PMID 18044770։ doi:10.1002/mds.21843 
  3. «Delusional misidentification syndromes — Drug treatment options»։ CNS Drugs 5 (2): 89–102։ 1996։ doi:10.2165/00023210-199605020-00002 
  4. «Evaluation and treatment of psychosis after traumatic brain injury»։ NeuroRehabilitation 17 (4): 357–68։ 2002։ PMID 12547983 
  5. Christodoulou GN (1977)։ «Treatment of the "syndrome of doubles"»։ Acta Psychiatr Belg 77 (2): 254–9։ PMID 20738 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]