Ֆուրվիերի Աստվածամոր բազիլիկ տաճար

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ֆուրվիերի Աստվածամոր բազիլիկ տաճար
France-003038 - Basilica of Notre-Dame de Fourvière (15939822990).jpg
Հիմնական տվյալներ
Տեսակփոքր բազիլիկ և տեսարժանություն
ԵրկիրՖրանսիա Ֆրանսիա
Տեղագրություն5th arrondissement of Lyon?[1]
ՏարածաշրջանՖուրվիեր
Դավանանքկաթոլիկություն
ԹեմRoman Catholic Archdiocese of Lyon?
Կազմված էChapelle Saint-Thomas?
Ժառանգության կարգավիճակդասակարգված պատմական հուշարձան[1]
ՆվիրվածՄարիամ Աստվածածին
ԱնվանվածՄարիամ Աստվածածին
Ճարտարապետական նկարագրություն
ՃարտարապետPierre Bossan? և Louis Sainte-Marie-Perrin?
Ճարտարապետական ոճՆեոգոթիկա
Հիմնադրված1872
fourviere.org

Ֆուրվիերի Աստվածամոր բազիլիկ տաճար (ֆր.՝ Basilique Notre-Dame de Fourvière), մեծ բազիլիկ, գտնվում է Լիոնում: Այն կառուցվել է մասնավոր միջոցներով 1872-1884 թվականներին և գերիշխող դիրք է գրավում քաղաքի տեսարանում: Տաճարի զբաղեցրած վայրը ժամանակին Տրայանոսի հռոմեական հավաքավայրն էր` «forum vetus» (հին ֆորում), այստեղից էլ եկել է անվանումը:

Քաղաքի դերը պատմության և կյանքի մեջ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բազիլիկի հիմնական մուտքը

Ֆուրվիերը նվիրված է Մարիամ Աստվածածնին, որին վերագրվում է Լիոն քաղաքի փրկությունը՝ 1643 թվականին Եվրոպան պատած բուբոնիկ ժանտախտից [2]: Ամեն տարի դեկտեմբերի սկզբին (դեկտեմբերի 8 Անարատ հղիացման օրը) Լիոնը շնորհակալություն է հայտնում Աստվածածնին քաղաքը փրկելու համար՝ ամբողջ քաղաքում մոմեր վառելով, որը կոչվում է Լյումերեսի տոնակատարություն կամ Լույսերի փառատոն (Fête des Lumières or the Festival of Lights)[3]: Քաղաքի փրկության բազում դեպքեր ևս վերագրվում են Սուրբ Կույսին, ինչպես 1832 թվականին խոլերայի համաճարակը կամ 1870 թվակաին Պրուսական արշավանքը։[2]:

Ֆրանս-պրուսական պատերազմի ընթացքում (1870–ից 1871 թվակններ) պրուսական ուժերը, գրավելով Փարիզը, առաջ էին շարժվում դեպի հարավ՝ Լիոն: Նրանց դադարի հայտարարումն ու նահանջը եկեղեցու կողմից ևս վերագրվեց Մարիամ Աստվածածնի բարեխոսությանը:

Քննարկելով նման բարդ և արժեքավոր տաճարի կառուցման պատճառները` ճարտարապետներից մեկն ասել է, որ «Փարիզի և Լիոնի կոմունայի արձագանքը հաղթական հուշարձաններն էին՝ Մոնմարտրում գտնվող Սակր Կյուրը և Ֆուրվիերի բազիլիկ տաճարը, որոնք երկու քաղաքներում էլ գերիշխող տեղ են զբաղեցնում: Տաճարները կառուցվել են մասնավոր միջոցներով` որպես նախկին երկրպագության հսկա կառույցներ` Աստծուն շնորհակալություն հայտնելու սոցիալիստների նկատմամբ տարած հաղթանակի և ժամանակակից Ֆրանսիայի մեղքերի քավության համար[4]»:

Ֆուրվիեր բլրի գագաթին փռված բազիլիկը տպավորիչ կերպով վեր է խոյանում Լիոն քաղաքի վրա, որտեղից այն երևում է բազմաթիվ ծագերից, պատահական չէ, որ Ֆուրվիերի բազիլիկը դարձել է քաղաքի խորհրդանիշ: Բազիլիկան, որը առաջարկում է էքսկուրսիաներ և ընգրկում է Սուրբ արվեստի թանգարանը, որը տարեկան ընդունում է 2 միլիոն այցելու[3]: Մարդիկ կարող են մուտք գոծել բազիլիկայի՝ Լիոնից 180 աստիճանի վրա գտնվող հյուսիսային աշտարակ և հարակից տարածքներ։ Պայծառ օրերին հեռվում երևում է Մոն Բլանը՝ Եվրոպայի ամենաբարձր կետը[3]:

Նախագծում և կառուցում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բազիլիկի ներքին մասը

Բազիլիկի դիզայնը, որի հեղինակը Պիեռ Բոսանն է, գալիս է ինչպես ռոմանական, այնպես էլ բյուզանդական ճարտարապետությունից՝ երկու ոչ գոթական մոդելներից, որոնք ժամանակին անսովոր ընտրություն էին: Տաճարն ունի չորս հիմնական աշտարակներ և զանգակատուն, որի վերնամասում տեղադրված է Մարիամ Աստվածածնի ոսկեզօծ արձանը: Այն առանձնանում է նուրբ խճանկարներով, հոյակապ վիտրաժներով[5] և Սուրբ Հովսեփի գետնադամբարանով:

Ֆուրվիերը իրականում բաղկացած է երկու եկեղեցուց` տեղակայված մեկը մյուսի վրա: Վերին սրբարանը զարդարված է ավելի ակներև, քան ստորին մասը: Բազիլիկի վրա աշխատանքը սկսվել է 1872-ին և ավարտվել 1884 թվականին: Վերջին փոփոխությունները արվել են 1964 թվականին:

Բոսանի առաջին էսքիզները բազիլիկի համար թվագրվում են 1846 թվականին: Այդ ժամանակ նա Պալերմոյում էր[6]:

Տաճարը ձեռք է բերել «գլխիվայր փիղ» տեղական մականունը, քանի որ շենքը կարծես փղի մարմին լինի, իսկ չորս աշտարակները՝ նրա ոտքերը:

Բազիլիկի երգչախումբ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սուրբ Մարկոսի (ֆր.՝ Les Petits Chanteurs de Saint-Marc) մանկական երգչախումբը բազիլիկի պաշտոնական երգչախումբն է: Այս երգչախումբը հայտնի դարձավ «Les Choristes» ֆիլմի պրիմերիայից հետո: Երգչախմբի ղեկավարն է պարոն Նիկոլաս Պորտը:

Ռադիոյի ալեհավաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1982 թվականից աշտարակում տեղադրված էին «Radio Fourvière» ալեհավաքները՝ «Radio chrétiennes francophones»-ի նախորդը:

«Chapelle de la Vierge»-ը գլխավորում է Մարիամի արձանը, որը մնացել է բազիլիկից

Ֆուրվիերի Աստվածամոր տաճարի սրբավայր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆուրվիերը միշտ եղել է հայտնի վայր ուխտագնացության համար: 1170 թվականից ի վեր Ֆուրվիերն ունի տաճար՝ նվիրված Տիրամորը: Մատուռը և շենքի հատվածներ վերակառուցվել են տարբեր ժամանակներում, վերջին հիմնական աշխատանքները կատարվել են 1852 թվականին, երբ նախկին զանգակատունը փոխարինվեց աշտարակով` պսակված Ջոզեֆ-Ուգո Ֆաբիշի ստեղծած Մարիամ Աստվածածնի ոսկե արձանիկով (1812–ից 1886 թվականներին)[7]:

1816 թվականի հուլիսի 23-ին տասներկու Մարիստ ասպիրանտներ, սրբեր և սեմինարիստներ բարձրացան բլուրը, որտեղ գտնվում էր Ֆուրվիերի Սուրբ Տիրամոր սրբավայրը, և խոստացան ստեղծել Մարիստների հասարակություն` անելով զոհաբերություն, մինչդեռ Ջան-Կլոդ Կուրվելը պատարագ էր մատուցում[8]:

1851 թվականի հունվարի 21-ին Փիթեր Ջուլիան Էյմարդը աղոթեց Ֆուրվիերի Սուրբ Տիրամոր սրբավայրում և ոգեշնչվեց ստեղծել Օրհնյալ հաղորդության միաբանությունը[9]:

Երբ Լիոն քաղաքը փրկվեց ֆրանս-պրուսական պատերազմից (1870 թվական), համայնքը պարտավորվեց կառուցել ներկայիս բազիլիկը հնագույն մատուռի կողքին[7]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 base Mérimée (ֆր.)ministère de la Culture, 1978.
  2. 2,0 2,1 «Basilica Notre Dame de Fourvière Website»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2018-10-31-ին։ Վերցված է 2021-02-24 
  3. 3,0 3,1 3,2 Brennan, Jim. "An Unplanned Pilgrimage", St. Anthony Messenger, January 2013
  4. Bertrand Taithe, Citizenship and Wars: France in Turmoil, 1870–1871, chapter "Religious Identities and Citizenship" 2001:100
  5. The stained-glass window depicting Marshal Pétain that was installed during the Nazi occupation of Vichy France was removed after the war. (Marianne Mahn-Lot, reviewing Renée Bedarida, Les Catholiques dans la Guerre, 1939–1945 (Hachette) 1999, in Le Mouvement social, No. 206, Au Bonheur Des Allemands Consommateurs et consommation au XXe siècle [January – March 2004:146–148] p. 147.
  6. Bibliothèque municipale de Lyon Archived January 21, 2008, at the Wayback Machine.
  7. 7,0 7,1 "Notre-Dame de Fourvière", Eymardian Places
  8. "Fourviere", the Marist Places
  9. Commemorative plaque, Shrine of Our Lady of Fourvière