Օտարականը (վեպ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Օտարականը
Outlander
Feuer und Stein (Diana Gabaldon, 2004).jpg
Տեսակգրավոր աշխատություն
Ժանրֆանտաստիկ վեպ, պատմավեպ, սիրավեպ և գիտաֆանտաստիկ վեպ
ՀեղինակDiana Gabaldon?
ԵրկիրFlag of the United States.svg ԱՄՆ
Բնագիր լեզուանգլերեն
Հրատարակությունհունիսի 1, 1991
ՀաջորդDragonfly in Amber?
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Օտարականը (այլ կիրառումներ)

«Օտարականը» (անգլ.՝ Outlander), Դիանա Գեբլդոնի ութ պատմավեպերի շարքի առաջին ստեղծագործությունը, որ հրատարակվել է 1991 թվականին։ Պատմում է բուժքույր Քլեր Ռենդալի մասին, որը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակվանից տեղափոխվում է 18-րդ դարի Շոտլանդիա և ընկնում արկածների մեջ ու սիրավեպ ունենում Ջեյմի Ֆրեյզերի հետ[1]։ Գրքերի շարքում համադրված են մի քանի ժանրեր՝ պատմական արձակ, սիրավեպ, արկածային գրականություն և գիտական ֆանտաստիկա/ֆենտեզի։

2014 թվականի օգոստոսի 9-ին թողարկվել է գրքի հիման վրա նկարահանված հեռուստասերիալն ամերիկյան Starz ալիքով[2]։ 2018 թվականի մայիսի 9-ին Starz-ը հայտարարել է, որ սերիալը երկարաձգվել է մինչև 5-րդ և 6-րդ եթերաշրջաններ[3]։

Սյուժե[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո՝ 1946 թվականին, բրիտանացի զինվորական բուժքույր Քլեր Ռենդալն իր ամուսնու՝ Ֆրենկի հետ մեկնում է մեղրամիսն անցկացնելու շոտլանդական Ինվերնեսում։ Ֆրենկը պատմության պրոֆեսոր է, ուսումնասիրում է տոհմի պատմությունը, իսկ Քլերը ծաղիկներ է հավաքում Քրեգ նա Դուն բլրի վրա գտնվող մենհիրների մոտ։ Հանկարծակի ուշաթափությունից հետո նա գիտակցության է գալիս 18-րդ դարում և հանդիպում իր ամուսնու նախնուն՝ Ջեք Ռենդալին։ Հայտնվում է շոտլանդացի գաելը, որը Քլերին տանում է Մաքենզիների կլան, որտեղ նա օգնում է բուժել Ջեյմիի ուսի հոդախախտումը։ Այդտեղ նա հասկանում է, որ տեղափոխվել է անցյալ, իրեն ներկայացնում է որպես անգլիացի այրի, որը գնում է Ֆրանսիա՝ իր ընտանիքի մոտ։ Գաելները չեն հավատում նրան և տանում են Լեոխ ամրոց, որտեղ Քլերը փորձում է գտնել հետ վերադառնալու միջոց։

1743 թվականին ապրող գաելները Քլերին համարում են օտարական, «սաքսոն», «օտարերկրուհի», որը հեռու է գաելյան մշակույթից։ Սակայն իր բժշկական գիտելիքների շնորհիվ Քլերը ձեռք է բերում նրանց հարգանքը, սակայն տոհմի առաջնորդ Քոլում Մաքքենզին նրան համարում է անգլիական լրտես։

Քլերին կասկածներից ու կապիտան Ռենդալի հարցաքննություններից փրկելու նպատակով տոհմի առաջնորդի եղբայր Դուգալը նրան ամուսնացնում է Ջեյմիի հետ, ինչի շնորհիվ նա դառնում է Շոտլանդիայի քաղաքացի։ Մենհիրների Քրեյգ նա Դուն բլրի ճանապարհին Քլերը հանդիպում է կապիտան Ռենդալի մարդկանց և Ջեյմին խնդրում փրկել իրեն։ Վերադառնալով Լեոխ ամրոց՝ Քլերը շարունակում է բուժել մարդկանց, բժշկություն է սովորեցնում տեղացի պաշտոնյա Գեյլիս Դունկանի կնոջը։ Շուտով նրանց երկուսին մեղադրում են կախարդության մեջ, սակայն Ջեյմին ժամանակին հասնում է, որպեսզի փրկի Քլերին։ Գտնվելով հսկողության տակ՝ Քլերն իմանում է, որ Գեյլիսն ընդգրկված է այն կազմակերպության կազմում, որը ցանկանում է Շոտլանդիայի գահին վերադարձնել Յակով թագավորին։ Փախչելուց առաջ Քլերը Գեյլիսի մարնին եղած բնական ծաղկի պատվաստման սպիներից հասկանում է, որ նա նույնպես ապագայից է։

Քլերը պատմում է իր իրական պատմությունը Ջեյմիին, որը նրան տանում է Քրեյգ նա Դուն։ Ստիպված լինելով ընտրություն կատարել գնալու ու մնալու միջև՝ Քլերը որոշում է մնալ։ Ջեյմին նրան տանում է Լալիբրոխում գտնվող իր տուն, որտեղ նրանց դիմավորում է Ջեյմիի քույր Ջենին իր ամուսնու հետ։ Վարձակալներից մեկի մատնությամբ անգլիացիներից թաքնվող Ջեյմիին տանում են Վենթվորտ բանտ։ Քլերի ու Մաքենզի տոհմի՝ Ջեյմիի փրկելու փորձը ձախողվում է, Քլերը գերի է ընկնում Ռենդալի մոտ, որը նրան սպառնում է բռնաբարությամբ։ Քլերը Ռենդալին ասում է, որ ինքը վհուկ է ու կանխագուշակում է նրա մահվան օրը, որն իմացել էր իր ամուսնու՝ Ֆրենկի ընտանեկան պատմությունից։ Ջեյմի մոր նախկին փեսացուն՝ սըր Մարկուս ՄաքՌանոխը, կազմակերպում է Ջեյմիի փախուստը, որը տուժել էր Ռենդալի ծաղրանքներից։ ՄաքՌոնախի ամրոցում Քլերը բուժում է Ջեյմիի վերքերը։ Ապաքինվելուց հետո Ջեյմին իր կնքահայր Մուրտաղի ու Քլերի հետ փախչում է ֆրանսիական Սենտ Անն դե Բոպրե վանք, որտեղ Ջեյմիի քեռին ծառայում է որպես ավագերեց։ Այնտեղ Քլերը հասկանում է, որ հղի է[4]։

Վեպի ստեղծում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դիանա Գեբլդոնը ցանկացել է փորձ ձեռք բերել ստեղծագործելու բնագավառում՝ չունենալով որոշակի մտահղացում։ Դոկտոր Ովի մասին «Ռազմական խաղեր» սերիան դիտելուց հետո[5] նրա ուշադրությունը գրավել է Ջեյմի Մաքքրիմոնի հերոսը, որ 1745 թվականի երիտասարդ շոտլանդացի էր։ Քիլթով երիտասարդ շոտլանդացին երկար զբաղեցրել է Գեբլդոնի մտքերը, և նա որոշել է գրել վեպ 18-րդ դարում Շոտլանդիայում տեղի ունեցած իրադարձությունների մասին։

Գեբլդոնը նախապես ծրագրել է ստեղծել պատմավեպ, սակայն աշխատանքի ընթացքում նրա հերոսուհի Քլերը «առանց հապաղելու իր ձեռքն է վերցրել պատմությունն ու սկսել է ինքը պատմել այն՝ կատարելով խորամանկ ժամանակակից դատողություններ ամեն ինչի մասին»[6]։ Այդ ժամանակ Գեբլդոնը որոշել է իր հերոսուհուն դարձնել ժամանակակից կին, որ հայտնվել է 18-րդ դարի Շոտլանդիայում։

«Օտարականը» շարքում ընդգրկված են մի քանի գրքեր՝

  • Օտարականը (անգլ.՝ Outlander, 1991)
  • Ճպուռը սաթի մեջ (անգլ.՝ Dragonfly in Amber, 1992)
  • Ճանապարհորդը (անգլ.՝ Voyager, 1993)
  • Աշնան թմբուկներ (անգլ.՝ The Drums of Autumn, 1996)
  • Կրակե խաչ (անգլ.՝ The Fiery Cross, 2000)
  • Ձյան և մոխրի շնչառություն (անգլ.՝ A Breath of Snow and Ashes, 2005)
  • Անցյալի արձագանք (անգլ.՝ An Echo in the Bone, 2009)
  • Գրված է իր սեփական սրտի արյունով (անգլ.՝ Written in My Own Heart's Blood, 2013)

Քննադատություն և մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վեպն արժանացել է քննադատների դրական արձագանքներին[7], ստացել 1991 թվականին Ամերիկայում լավագույն սիրավեպի համար շնորհվող մրցանակին[8]։

Հեռուստասերիալ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2013 թվականի հունիսին Starz-ը ծրագրել է ստեղծել հեռուստատեսային տարբերակի 16 սերիա, և արտադրությունն սկսվել է 2013 թվականի հոկտեմբերին Շոտլանդիայում[9]։ Սերիալի պրեմիերան կայացել է ԱՄՆ-ում 2014 թվականի օգոստոսի 9-ին։ Երկրորդ եթերաշրջանի ստեղծման աշխատանքներն սկսվել են 2014 թվականի օգոստոսի 15-ին[10]։

Այլ ադապտացիաներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2010 թվականին Գեբլդոնը վեպի երկու երրորդը հարմարեցրել է գրաֆիկական վեպի համար, որ նկարազարդել է Հոանգ Նգուենը[11][12][13]։ Նույն թվականին թողարկվել է 14 երգերից կազմված մյուզիքլ[14][15][16]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Reese Jennifer (November 27, 2007)։ «Book Review: Lord John and the Hand of Devils (2007)»։ Entertainment Weekly։ Վերցված է October 30, 2013 
  2. Ng Philiana (May 8, 2014)։ «Starz's Outlander Gets First Poster, Premiere Date»։ The Hollywood Reporter։ Վերցված է June 14, 2014 
  3. Kimberly Roots, Kimberly Roots (2018-05-09)։ «Outlander Renewed for Seasons 5 and 6 — Plus, See First Season 4 Photos» (անգլերեն)։ TVLine։ Վերցված է 2018-12-11 
  4. Гэблдон Д. Чужестранка = Outlander / Л. Лебедева. — Эксмо, Домино, 2011. — 928 с. — ISBN 978-5-699-53503-3
  5. Gabaldon Diana։ «FAQ: About the Books: Scotland»։ DianaGabaldon.com։ Վերցված է April 27, 2017 
  6. Gabaldon Diana։ «FAQ: About the Books: Idea»։ DianaGabaldon.com։ Վերցված է April 27, 2017 
  7. «Fiction Book Review: Outlander by Diana Gabaldon»։ PublishersWeekly.com։ 3.06.1991։ Վերցված է 23.11.2013 
  8. «RITA Award Winners»։ Romance Writers of America. (անգլերեն)։ www.rwa.org։ Վերցված է 2017-12-22 
  9. Andreeva Nellie (1.06.2013)։ «Outlander Greenlighted To Series By Starz»։ Deadline.com։ Վերցված է 31.07.2014 
  10. Hibberd James (August 15, 2014)։ «Outlander renewed for second season»։ Entertainment Weekly։ Վերցված է August 15, 2014 
  11. Brienza Casey (September 21, 2010)։ «The Exile: An Outlander Graphic Novel»։ GraphicNovelReporter.com։ Վերցված է September 16, 2014 
  12. «Fiction Book Review: The Exile: An Outlander Graphic Novel»։ Publishers Weekly։ 23.08.2010։ Վերցված է 16.09.2014 
  13. «Official site: The Exile (graphic novel)»։ DianaGabaldon.com։ Վերցված է September 16, 2014 
  14. «PROGRESS! OUTLANDER:The Musical now on Amazon!»։ DianaGabaldon.com։ 26.09.2010։ Վերցված է 30.07.2014 
  15. «Outlander the Musical»։ DianaGabaldon.com։ 26.10.2013։ Վերցված է 30.07.2014 
  16. «Stage Tube: First Listen of Jill Santoriello's Outlander Musical»։ BroadwayWorld.com։ 16.07.2012։ Վերցված է 30.07.2014 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]