Քրիստիան Միքելսեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Քրիստիան Միքելսեն
նորվ.՝ Christian Michelsen
Christian Michelsen portrait.jpg
Նորվեգիայի վարչապետ
Մարտ 1905 - Հոկտեմբերի 23 1907
 
Կուսակցություն՝ Նորվեգիայի Ազատական կուսակցություն (1884–1903)
Նորվեգիայի կոալիցիոն կուսակցություն (1903–1909)
Ազատ մտածող Ազատական կուսակցություն (1909–1925)
Կրթություն՝ Օսլոյի համալսարան
Մասնագիտություն՝ պետական գործիչ, նավատեր և քաղաքական գործիչ
Ծննդյան օր Մարտի 15 1857
Ծննդավայր Բերգեն, Նորվեգիա
Վախճանի օր Հունիսի 29 1925 (68 տարեկան)
Վախճանի վայր Ֆանա, Հորդլանդ, Նորվեգիա
Քաղաքացիություն Flag of Norway.svg Նորվեգիա
Հայր Jacob Andreas Michelsen?
 
Պարգևներ

Կարմիր արծվի շքանշան և Սուրբ Օլաֆի շքանշան

Պետեր Քրիստիան Հերսլեբ Քերսյու Միքելսեն (նորվ.՝ Christian Michelsen Մարտի 15 1857, Բերգեն - Հունիսի 29 1925, Ֆանա, Հորդլանդ), նորվեգացի նավագնացության մագնատ, Նորվեգիայի պետական, քաղաքական գործիչ: 1905-1907 թվականներին զբաղեցրել է Նորվեգիայի վարչապետի պաշտոնը: Միքելսենն առավել հայտնի է 1905 թվականին Կարլստադյան համաձայնագրի կնքումով, որով չեղյալ համարվեց նորվեգա-շվեդական միությունը: Հանդիսացել է Նորվեգիայի իր ժամանակի ամենաազդեցիկ քաղաքական գործիչներից մեկը[1]:

Պատանեկություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քրիստիանը ծնվել է նորվեգական Բերգեն քաղաքում և ստացել իր եպիսկոպոս պապիկի անունը՝ Պետեր Քրիստիան Հերսլեբ Քերսյու[2][1]:

Աշխատանքային գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քրիստիան Մեքելսենը եղել փաստաբան և նավասեփականատեր: Նա դարձել է Նորվեգիայի խորհրդարանի անդամ 1891 թվականին և ներկայացրել Ազատական կուսակցությունը: Նրա գլխավոր նպատակներից մեկը եղել է Ազատական և Պահպանողական կուսակցությունների միավորումը, որը նա անվանել է Կոալիցիոն կուսակցություն: Հագերուպի երկրորդ կառավարության անդամ է եղել, ինչպես նաև շվեդա-նորվեգական հարաբերությունների ամենակատաղի հակառակորդներից: 1905 թվականի մարտին Միկելսոնը Ֆրեսիս Հագերուպին փոխարինում է երկրի վարչապետի պաշտոնում և միանգամից դառնում շվեդա-նորվեգական միության դադարեցման առաջամարտիկ[1]:

Նորվեգիայի վարչապետ Քրիստիան Միքելսենը ողջունում է Նորվեգիայի Հակոն VII թագավորին և թագաժառանգ Ուլաֆ V-ին Օսլոյում. 1905 թվականի նոյեմբերի 25

Համաձայնագրի չեղարկման ձևական պատճառ հանդիսացավ Շվեդիայի Օսկար II թագավորի կողմից նորվեգական դիվանագիտական օրենքները չընդունելը: Շվեդական կառավարությունը արդեն մի քանի տարի պնդում էր, որ արտասահմանյան հարցերը պետք է լուծվեն միության համաձայնագրի շրջանակներում, և այդպիսով դիվանագիտական օրենքները չեն կարող ընդունվել Ստորտինգի կողմից առանց շվեդական ռիկսդագի (խորհրդարանի) թույլտվության: Շվեդները համաձայն էին ընդունել Նորվեգիային անկախությունը, եթե շվեդա-նորվեգական միությունը գործեր ևս 90 տարի, միևնույն ժամանակ արտաքին գործերի նախարարը պետք է լիներ շվեդ: Այդ իրավիճակը նորվեգացիների ստիպեց մտածել, որ Շվեդիան միությունում ունի գերիշխող դիրք: Չնայած իրականում այդ գերիշխանությունը կար, այնուամենայնիվ նորվեգացիները չէին ցանկանում, որ այն արտահայտվի նաև իրավական հարթությունում[1]:

1905 թվականի մայիսի 27-ին Օսկար թագավորը հրաժարվեց ստորագրել օրինագիծը, ինչի ի պատասխան, նորվեգական նախարարների կաբինետը ամբողջ կազմով հրաժարական տվեց: Թագավորը չձեռնարկեց հետագա որևէ քայլ՝ հավանաբար հասկանալով, որ միության վախճանը անհետաձգելի է: Շվեդ քաղաքական գործիչները նույնպես որևէ քայլ չկատարեցին՝ կարծելով, թե կատարվածը նորվեգացիների կողմից ևս մեկ նահանջ քայլ է: Հունիսի 7-ին նորվեգական խորհրդարանը հայտարարեց, որ քանի որ թագավորը չկարողացավ կազմավորել նոր կառավարություն Միքելսենի հրաժարականից հետո, ապա նա կորցրել է երկիրը ղեկավարելու կարողությունից: Ինչն էլ նշանակում է, որ նա դադարեց լինել Նորվեգիայի թագավոր: Այս հայտարարությունը տվեց որոշակի իրավական հիմքեր միության համաձայնագիրը չեղյալ հայտարարելու համար[1]:

Քրիստիան Մեքելսենի արձանը Բերգեն քաղաքում

Միքելսենը տեսնում էր, որ վերջին մի քանի ամիսների իրադարձությունների համատեքստում նորվեգացիները աջակցում են երկրի անկախության հռչակմանը: Կայացած հանրաքվեի արդյունքներով միության պահպանման օգտին քվեարկել էին ընդամենը 184 մարդ, ինչը երկրի բնակչության 0,05 % է կազմում: Չնայած Միքելսենը հավատում էր ժողովրդավարությանը՝ բայց կարծում էր, որ ժողովրդավարական միապետությունը միջազգային հարթակներում և նորվեգացիների շրջանում երկրի ճանաչմանն ավելի կնպաստի: Հանրաքվեի ընթացքում նորվեգացիների 79 %-ը կողմ էր քվեարկել մնիապետության պահպանմանը: Արքայազն Կարլ Դանիացին դարձավ Նորվեգիայի թագավոր և իր անունը փոխարինեց նորվեգական Հակոն VII-ով[1]:

1907 թվականին Միքելսենը հոգնեց քաղաքական պայքարից, հրաժարական տվեց վարչապետի պաշտոնից: Նրան փոխարինող դարձավ Յորգեն Լևլանդը: Վերջինս չսատարեց Կոալիցիոն կուսակցությանը, և նրա կառավարությունը հրաժարական տվեց[1]:

Քրիստիան Միքելսենը մահացել է 68 տարեկան հասակում 1925 թվականի հունիսի 25-ին Նորվեգիայի Հորդլանդ ֆյուլքեի Ֆանա կոմունայում[1]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Magnus A. Mardal. "Christian Michelsen". Store norske leksikon. Retrieved June 10, 2016. (նորվ.)
  2. «Nu gjælder det at holde kjæft», by Øyvind Ask, Bergens Tidende.(նորվ.)

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]