Սպեկիոզա Կազիբվե

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սպեկիոզա Կազիբվե
Specioza Wandira Kazibwe (cropped).jpg
 
Կուսակցություն՝ Ազգային դիմադրության շարժում
Կրթություն՝ Հարվարդի համալսարան և Մակերերեի համալսարան
Մասնագիտություն՝ վիրաբույժ և քաղաքական գործիչ
Դավանանք Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցի[1]
Ծննդյան օր հուլիսի 1, 1955(1955-07-01)[1] (66 տարեկան)
Ծննդավայր Ուգանդայի պրոտեկտորատ[1]
Քաղաքացիություն Flag of Uganda.svg Ուգանդա[1]

Սպեկիոզա Կազիբվե (անգլ.՝ Specioza Naigaga Wandira Kazibwe, հուլիսի 1, 1955(1955-07-01)[1], Ուգանդայի պրոտեկտորատ[1]), ուգանդացի վիրաբույժ, քաղաքական գործիչ։ Երկվորյակ դուստրերի պատճառով նրան նաև անվանում են «Ննալոնգո»։ 1994-2003 թվականներին եղել է Ուգանդայի փոխնախագահը։ Նա Աֆրիկայում առաջին կինն էր, որը զբաղեցրել է ինքնիշխան երկրի փոխնախագահի պաշտոնը[2]։ 2013 թվականի օգոստոսին Բան Կի Մունի կողմից նշանակվել է Աֆրիկայում ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ-ի ՄԱԿ-ի հատուկ ներկայացուցիչ[3]։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սպեկիոզա Կազիբվեն ծնվել է 1954 թվականի հուլիսի 1-ին Իգանգա շրջանում։ Սովորել է Լուգազի քաղաքի մոտ գտնվող Կամալա-Ջինջա մայրուղու վրա տեղակայված Կաթոլիկ եկեղեցու հետ փոխկապակցված Նամագունգայի Mount Saint Mary's College-ում։ 1974 թվականին ընդունվել է Մակերերեի համալսարանի բժշկական դպրոցը, որն ավարտել է 1979 թվականին և ստացել բժշկության և վիրաբուժության բակալավրի աստիճան, այնուհետև՝ բժշկության մագիստրոսի կոչում՝ մասնագիտանալով վիրաբուժության բնագավառում։ 2009 թվականին Հարվարդի հանրային առողջապահության դպրոցի բնակչության և միջազգային առողջության բաժինը նրան շնորհել է գիտության դոկտոր (SD) պատվավոր աստիճան[4]։

Գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կազիբվեն քաղաքական կարիերան սկսել է որպես Ուգանդայի դեմոկրատական կուսակցության երիտասարդական և կանանց թևի անդամ։ 1987 թվականին Ազգային դիմադրության շարժում կուսակցությունից ընտրվել է գյուղապետ, այնուհետև Կամալայի շրջանի կանանց ներկայացուցիչ, ինչպես նաև դարձել է Մուսևենիի նախընտրական քարոզարշավի խորհրդատվական կոմիտեի նախագահ։

1989 թվականից աշխատել է Յովերի Մուսևենի վարչակազմում, նշանակվել է Արդյունաբերության նախարարի տեղակալ և պաշտոնավարել մինչև 1991 թվականը, 1991-1994 թվականներին եղել է Գենդերային և համայնքային զարգացման նախարար։ Եղել է Սահմանադրական ժողովի անդամ, որը 1994 թվականին կազմել է Ուգանդայի նոր սահմանադրությունը։ 1996 թվականին ընտրվել է խորհրդարանի պատգամավոր Իգանգա շրջանի Հարավային Կիգուլուի ընտրատարածքից։ 1994-2003 թվականներին եղել է Ուգանդայի փոխնախագահ և Գյուղատնտեսության, կենդանական արդյունաբերության և ձկնաբուծության նախարար։

Կազիբվեն Աֆրիկայում կանանց դերի պաշտպան է։ Համագործակցելով Աֆրիկյան միության կազմակերպության և Աֆրիկայի Միավորված ազգերի կազմակերպության տնտեսական հանձնաժողովի հետ՝ 1998 թվականին հիմնել է Խաղաղության և զարգացման աֆրիկյան կանանց կոմիտեն (AWCPD) և ղեկավարել այն։ Դոկտոր Կազիբվեն նաև եղել է տարբեր ազգային շահագրգիռ խմբերի նախագահ կամ անդամ, այդ թվում՝

  • Շրջակա միջավայրի հարցերով ավագ կանանց խորհրդատվական խումբ
  • Ուգանդայի ձեռներեց կանանց ասոցիացիա
  • Ուգանդայի բժիշկ կանանց ասոցիացիա
  • Ուգանդայի ագրո-էներգետիկ կլոր սեղան (AER/U)

Կազիբվեն նախագահել է ագրո-էներգետիկ Ուգանդա առաջին համաժողովը 1991 թվականի նոյեմբերի 25-ին Կամպալա Շերատոնում, ինչպես նաև մի քանի տարի շարունակ եղել է ագրո-էներգետիկ կլոր սեղանի (AER) պատվավոր կոմիտեի անդամ։ 1998 թվականին Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպությունը (ՊԳԿ) նրան շնորհել է «Ceres Medal»`«սննդամթերքի անվտանգության և աղքատության հաղթահարման գործում ներդրման համար»[4]։

Անձնական կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2002 թվականի ապրիլին Կազիբվեն ամուսնալուծվել է` ասելով, որ հրաժարվում է շարունակել ընտանեկան բռնության զոհ լինել[5]։ Պոլիգամին և կնոջը ծեծելը Ուգանդայում համեմատաբար տարածված են, բայց ամուսնալուծությունը հազվադեպ է։ Կազիբվենի ամուսինն ընդդիմացավ ամուսնալուծությանը՝ վկայակոչելով կաթոլիկ հավատը և ասելով, որ կինը ուշ է տուն վերադառնում՝ առանց հիմնավոր պատճառաբանության, ինչպես նաև աշխատում է մի շարք քաղաքական գործիչների հետ, որոնց ինքը չի համակրում[6]։ Պայմանավորված քաղաքական պարտականությունների կատարման դժվարության և ամուսնալուծության խառնաշփոթով, 2003 թվականի մայիսի 21-ին Կազիբվեն հրաժարվեց կառավարական պաշտոնից` խնդրելով թույլ տալ շարունակել ուսումը՝ Հարվարդի համալսարանում ավարտելով դոկտորականը։ Սպեկիոզա Կազիբվեն ունի չորս երեխա, ներառյալ առաջին ամուսնությունից երկվորյակները և մի քանի որդեգրած երեխաներ[2][5]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Dictionary of African Biography / E. K. Akyeampong, Henry Louis Gates, Jr.NYC: OUP, 2012. — ISBN 978-0-19-538207-5
  2. 2,0 2,1 Scheier Rachel (դեկտեմբերի 26, 2003)։ «In Uganda, A Woman Can Be Vice President But Have Few Rights»։ The Christian Science Monitor։ Վերցված է փետրվարի 6, 2015 
  3. UNAIDS . (օգոստոսի 2, 2013)։ «Speciosa Wandira-Kazibwe Appointed As UN Secretary-General’s Special Envoy for HIV/AIDS In Africa»։ UNAIDS։ Վերցված է փետրվարի 7, 2015 
  4. 4,0 4,1 SWK . (2012)։ «Speciosa Wandira Kazibwe: Detailed Curriculum Vitae» (PDF)։ Speciosawandira.com։ Արխիվացված է օրիգինալից փետրվարի 7, 2015-ին։ Վերցված է փետրվարի 6, 2015 
  5. 5,0 5,1 Flanagan Jane (մայիսի 12, 2002)։ «I Was A Battered Wife, Reveals Uganda's Angry Vice President»։ Daily Telegraph (London)։ Վերցված է փետրվարի 6, 2015 
  6. Abimanyi John (օգոստոսի 6, 2013)։ «Kazibwe: A Legacy Ruined By One Action»։ Daily Monitor (Kampala)։ Վերցված է փետրվարի 6, 2015