Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ կաթոլիկ եկեղեցի (Վարշավա)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ կաթոլիկ եկեղեցի
լեհ.՝ Bazylika archikatedralna św. Jana
4 Warszawa 12.jpg
Հիմնական տվյալներ
Տեսակ մայր տաճար
Երկիր Լեհաստան Լեհաստան
Տեղագրություն Śródmieście և Վարշավա
Դավանանք կաթոլիկություն
Թեմ Roman Catholic Archdiocese of Warsaw
Ժառանգության կարգավիճակ object on the Polish cultural heritage register
Ճարտարապետական նկարագրություն
Ճարտարապետական ոճ Brick Gothic
Հիմնադրված 1390
Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ կաթոլիկ եկեղեցի (Վարշավա)ը գտնվում է Լեհաստանում
Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ կաթոլիկ եկեղեցի (Վարշավա)
Կոորդինատներ: 52°14′56.000000100396″ հս․ լ. 21°0′49.000000099602″ ավ. ե. / 52.24888888891677396° հս․. լ. 21.01361111113877911° ավ. ե. / 52.24888888891677396; 21.01361111113877911
katedra.mkw.pl

Վարշավայի Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ կաթոլիկ եկեղեցին (լեհ.՝ Archikatedra św. Jana w Warszawie) գտնվում է Վարշավայի Հին Քաղաքում։ Այն քաղաքի երեք տաճարներից մեկն է, որը նաև արքեպիսկոպոսարան է և թագավորության մայր եկեղեցին։ Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ կաթոլիկ եկեղեցին Լեհաստանի ազգային պանթեոններից մեկն է և կանգնած է Վարշավայի պատրիարքական եկեղեցու հարևանությամբ: Քաղաքի հետ միասին եկեղեցին գրանցված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում, որպես մշակութային ժառանգություն։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ի սկզբանե եկեղեցին կառուցվել է 14-րդ դարում Մազովյան գոթական ճարտարապետության ոճով, որը ծառայել է որպես թագադրության և հոգեհանգստի վայր ՝ բազմաթիվ Մազովիայի դուքսերի համար։ Եկեղեցին միացված էր Արքայական ամրոցի հետ, բարձր, 80 մետր երկարություն ունեցող միջանցքով, որը կառուցվել էր Թագուհի Աննա Յագիելոնկայի կողմից, 16-րդ դարի վերջին և երկարաձգվել է մինչև Մայր տաճարի առջև Սիգիզմունդ III Վազայի դեմ կատարած մահափորձի ձախողվելը, 1620 թվականը[1]։

Ջոն III Սոբիեսկի աշտարակ, կառուցված 1688–1692

1791 թվականի մայիսի 3-ին Սահմանադրության ընդունումից հետո, Արքայական դղյակում, սեսիայի ավարտից հետո, Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ կաթոլիկ եկեղեցում Թագավոր Ստանիսլավ Օգոստոս Պոնատովսկին Աստծո առաջ երդման արարողություն տվեց։ Եկեղեցին մի քանի անգամ վերակառուցվել է, հատկապես 19-րդ դարում, այն պահպանվել է մինչև Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմը, որն անգլիական գոթական վերածննդի օրինակ էր։

1944 թվականին Վարշավայի ապստամբության ժամանակ (Օգոստոս–հոկտեմբեր 1944), եկեղեցին ապստամբների պայքարի վայրն էր։ Գերմանացիները շինության մեծ մասն ավերեցին[2]։

Պատերազմից հետո տաճարը վերակառուցվեց: Արտաքին վերակառուցումը հիմնված էր 14-րդ դարի եկեղեցու ենթադրյալ տեսքին, այլ ոչ թե նրա նախապատերազմյան արտաքին տեսքի վրա:

Ինտերիեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Եկեղեցու ինտերիեր

Վաղ շրջանի Բարոկկո ձևավորմամբ, հոյակապ գեղանկարչությամբ հարուստ, եկեղեցին ավերվեց գերմանացիների ռմբակոծությունից 1944 թվականի օգոստոսի 17-ին[3]։ Մեկ այլ հարձակման ժամանակ, նոյեմբերին քանդվեց նաև շենքի մյուս կողմը[3] The remains of the church were blown up by the Germans in November 1944.[3]։ Վեց հարյուրամյա կառույցից կանգուն մնաց միայն մի պատը։ Կույս Մարիամի և որդու նկարը ստեղծվել էր 1618 թվականին ՝ Սիգիզմունդ III Վազա թագավորի համար, հատկապես եկեղեցու գլխավոր զոհասեղանի վրա տեղադրելու համար։ Նապոլեոնի հրամանով նկարն առգրավվեց, որպես գլուխգործոց և տեղափոխվեց Փարիզ[4]։ 1820 թվականին Վարշավայի իշխանությունների կողմից նկարը ետ վերադարձվեց։ Այն շատ պատերազմներ է գոյատևել, սակայն Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմի ընթացքում, գերմանացիների ռմբակոծության պատճառով նկարը ոչնչացավ։ Այդ ժամանակաշրջանում շատ նշանակալի քանդակներ և նկարներ ոչնչացվեցին, որոնցից մեկը Ժան-Ջոզեֆ Վինաչեի Յան Ֆրանսիսցեկ Բիելինսկու մարմարե կիսանդրին էր[5]։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատմական պատկերներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քանդակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Stefan Kieniewicz, ed., Warszawa w latach 1526-1795 (Warsaw in 1526–1795), vol. II, Warsaw, 1984, 83-01-03323-1.
  2. Stefan Wyszyński։ «Historia»։ www.katedra.mkw.pl (լեհերեն)։ Վերցված է 2011-08-18։ «W 1944 roku podczas Powstania Warszawskiego. Katedra była terenem walki. Wojska powstańcze walczyły tutaj w obronie niemal każdego metra posadzki. Niemcy zdołali wprowadzić do archikatedry czołg naładowany materiałami wybuchowymi: wybuch zniszczył ogromną część budowli. Po upadku Powstania Warszawskiego. Vernichtungskommando ładunkami trotylu wysadziło w powietrze katedrę i zniszczyło 90% murów.» 
  3. 3,0 3,1 3,2 Paweł Giergoń։ «Katedra św. Jana (Archikatedra)»։ www.sztuka.net.pl (լեհերեն)։ Վերցված է 2009-03-05 
  4. Maria Irena Kwiatkowska, Krystyna Kozłowska (1978)։ Katedra św. Jana (St. John's Cathedral) (լեհերեն)։ էջեր 241–242 
  5. Józef Poklewski (1959)։ Prace Wydziału Filologiczno-Filozoficznego, Tomy 3-4 (Studies of the Faculty of Philology and Philosophy, Volumes 3-4) (ֆրանսերեն)։ էջ 309