Սմոլյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սմոլյան
Kaptaja.jpg
Տեսակoblast seat?, քաղաքապետարանի տեղակայման վայր և city of Bulgaria?
ԵրկիրFlag of Bulgaria.svg Բուլղարիա
ՎարչատարածքSmolyan Municipality?
ԲԾՄ1002±1 մետր
Մակերես134,59 կմ²
Կոորդինատներ: 41°34′31.000000100794″ հս․ լ. 24°42′46.000000100804″ ավ. ե. / 41.57527777780577338° հս․. լ. 24.71277777780577978° ավ. ե. / 41.57527777780577338; 24.71277777780577978

Սմոլյան (բուլղար․՝ Смолян), քաղաք և ձմեռային հանգստավայր Բուլղարիայի ծայր հարավում, Հունաստանի հետ սահմանին կից, Չեռնա (Սև) և Բյալա (Սպիտակ) գետերի հովտում, Ռոդոպի լեռների ամենաբարձր՝ կենտրոնական հատվածի ստորոտին, համբավավոր Պամպորովո և Չեպելարե ձմեռային հանգստավայրերից հարավ: Նույնանուն մարզի և համայնքի կենտրոնն է: 2011 թվականի փետրվարի տվյալների համաձայն՝ ունեցել է 30,283 բնակիչ:

Անվանումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքն կոչվել է տեղի սլավոնական սմոլյան ցեղի անունով, որն ըստ ամենայնի շաղկապվում է սլավոներեն սմոլա (խեժ, ձյութ) բառի հետ[1]:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հնագիտական պեղումների արդյունքները վկայում են, որ Սմոլյանի տեղում և շրջակայքում առաջին բնակավայրերնը հիմնվել են դեռևս մեր թվականությունից առաջ երկրորդ հազարամյակի վերջերին-առաջին հազարամյակի սկզբներին: Միջին դարերում բնակավայրը, ձեռք բերելով իր պատմական ու ներկայիս անվանումը՝ դեռևս 7-րդ դարից այդտեղ բնակություն հաստատած սլավոնական ցեղի անունից, կառավարվել է մասամբ բյուզանդական կայսրության, մասամբ էլ բուլղարական առաջին թագավորության կողմից: 14-րդ դարում մի որոշ ժամանակ գտնվել է բուլղար ֆեոդալ Մոմչիլի ենթակայության տակ, ապա նվաճվել թուրքերի կողմից: Հինգ դար մնացել է օսմանյան լծի տակ, 1867-ից 1912 թվականներին՝ Ադրիանապոլսի վիլայեթի Գյումուլչինե սանջակի կազմում՝ Փաշմակլի կամ Ահիչելեբի անվանումով:

Ազատագրվել է բալկանյան առաջին պատերազմի ժամանակ՝ 1912 թվականին, Վլադիմիր Սերաֆիմովի 21-րդ Sredna Gora գնդի ջանքերով: Ներկայիս Սմոլյանը կազմավորվել է Ուստովո /Ustovo/, Ռայկովո /Raykovo/ և Եզերովո /Ezerovo/ գյուղերի միացումով, 1960 թվականին:

Բնակչությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Սմոլյանի բնակչության թվաքանակը եղել է մոտավորապես 5,000[2]: Այդուհետ տարեցտարի աճել է (գլխավորապես շրջակա գյուղերից ու քաղաքներից տեղափոխվածների հաշվին)՝ 1990-ական թվականների սկզբին հասնելով իր գագաթնակետին և անցնելով 34 հազարի սահմանագիծը[3]:

Էթնիկ խմբերը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2011 թվականի վերջերին անցկացված մարդահամարի տվյալներով քաղաքի բնակչության ազգային կազմն ունեցել է հետևյալ պատկերը[4][5].

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սմոլյանի կլիմայական տվյալները
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ Տարի
Միջին բարձր °C (°F) 2.7
(36.9)
4.5
(40.1)
9.2
(48.6)
13.6
(56.5)
18.5
(65.3)
22.2
(72)
25.6
(78.1)
25.7
(78.3)
21.1
(70)
16.3
(61.3)
10.2
(50.4)
4.1
(39.4)
14.6
(58.3)
Միջին ցածր °C (°F) −5.2
(22.6)
−3.4
(25.9)
−2.1
(28.2)
3.9
(39)
7.7
(45.9)
10.8
(51.4)
12.8
(55)
12.7
(54.9)
8.8
(47.8)
4.7
(40.5)
1.1
(34)
−3.8
(25.2)
4.0
(39.2)
Տեղումներ մմ (դյույմ) 80
(3.15)
70
(2.76)
90
(3.54)
90
(3.54)
200
(7.87)
100
(3.94)
80
(3.15)
30
(1.18)
10
(0.39)
90
(3.54)
180
(7.09)
210
(8.27)
1290
(50,79)
% խոնավություն 72 74 69 70 70 69 66 57 62 74 72 77 69
աղբյուր: [6]

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]