Սանտա Կլաուս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ժամանակակից Սանտա Կլաուսը

Սանտա Կլաուս (անգլերեն` Santa Claus) կամ պարզապես Սանտա, դիցաբանական, լեգենդային, ֆոլկլորային և պատմական արմատների վրա հիմնված գեղարվեստական կերպար, ով ըստ արևմտյան քաղաքակրթության ներկայացուցիչների` ամեն տարի դեկտեմբերի 24-ի երեկոյան, այսինքն՝ կաթոլիկ Սուրբ ծննդի նախօրեին այցելում է խելոք երեխաների տները և նրանց թաքուն նվերներ է բաժանում։ Սանտա Կլաուսի կերպարը հիմնված է Սուրբ Նիկողայոսի իրական անձի վրա։

Սանտա Կլաուսի ծագումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սանտա Կլաուս 1889

Սանտա Կլաուսի նախատիպն է համարվում համաքրիստոնեական Սուրբ Նիկողայոս Զմյուռնացին (թարմանաբար Սանտա նշանակում է Սուրբ, իսկ Կլաուս նշանակում է Նիկողայոս), նա հայտնի է իր բարեգործություններով երեխա ունեցող աղքատ մարդկանց տալիս էր օգնություն նվերի տեսքով[1]: Սկզբնապես ԵՎրոպական երկրներում ընդունված էր դեկտեմբերի 6-ին, եկեղեցական օրացույցով Սուրբ Նիկոլայի օրը երեխաներին տալ նվերներ նրա անունից: Սակայն Ռեֆորմացիայի դարաշրջանում, երբ հավանություն տրվեց սրբերի երկրպագությանը, Գերմանիայում և սահմանակից շրջաններում այն անձը ով բաժանում էր նվերներ դարձավ Քրիստոսը, իսկ նրա ծննդյան օրը դեկտեմբերի 6-ից տեղափոխվեց և դարձավ դեկտեմբերի 24-ը, դրա օրինակներից է ծննդյան տոնավաճառը: Հակառեֆորմացիայի ժամանակաշրջանում նորից սկսեցին նվերները երեխաներին տալ Սուրբ Նիկողայոսի անունից, սակայն սա տեղի ունեցավ արդեն դեկտեմբերի վերջերին՝ Սուրբ ծննդին: Բայց որոշ ԵՎրոպական երկրներում դեռ ուժի մեջ են մնում հին սովորույթները: Այդպես Հոլանդիայում որտեղ Սուրբ Նիկողայոսի անունը հնչում է որպես Սանտակլաս երեխաները կարող են նվերներ ստանալ և դեկտեմբերի 5-ին, և Սուրբ ծննդին:

1650-ական թվականներին հոլանդացի գաղթականների շնորհիվ Սուրբ Նիկոլայի կերպարը հասավ նաև հյուսիսամերիկյան մայրցամաք՝ Նոր Ամստերդամ, այժմյան Նյու Յորք:

1809 թվականին լույս է տեսնում ամերիկացի գրող Իրվինգ Վաշինգտոնի «Նյու Յորքի պատմություն» գիրքը, որտեղ պատմում էր հոլանդական կավարության ժամանակների մասին հիշատակելով և մեծարելով Սուրբ Նիկողայոսին Նոր Ամստերդամում:

Սանտա Կլաուսը Թոմաս Նաստի նկարում (1881): Պոետ Կլեմենտը, Քլարկ Մուռը և Թոմաս Նաստը մեծ դեր են ունեցել կերպարի այժմյան ձևավորման մեջ:

1823 թվականին լույս է տեսնում Մուր Քլարկի «Սուրբ Նիկողայոսի այցելություն» գիրքը, որում պատմում էր Սանտա Կլաուսի (հեքիաթային կերպար) մասին: Այս պոեմը, որը մեծ հռչակ ձեռք բերեց վերահրատարակվել է 1844 թվականին:

1863 թվականին Harper’s Weekly պարբերականում աշխատող հայտնի ամերիկացի նկարիչ Թոմաս Նաստը օգտագործեց Սանտա Կլաուսի կերպարը պատկերելով նրան իր քաղաքական ծաղրանկարների շարքում նվերներ բաժանող հերոսի կերպարով ըստ Քլարկ Մուրի գրքի մոտիվների: Կերպարը մեծ հռչակ է ձեռք բերում, ավելի ուշ Նաստը երեխաների համար նկարում է շատ ու շատ զվարճալի նկարներ Սանտա կլաուսի կյանքից որոնք տեղ են գտնում տարբեր պարբերականների էջերում: Իր նկարներում Նաստը մտածել և մանրամասն նկարագրել է Սանտայի առօրյան:

Նկարիչը հիշատակում է այն մասին, որ Սանտան ապրում է Հյուսիսային բևեռում և ունի հատուկ գիրք, որտեղ գրանցում է երեխաների լավ և վատ արարքները: Նաստի նկարներում կարելի է նկատել Սանտայի պատկերի հեզհետե փոփխություն՝ տարեց մորթե մուշտակով մարդուց վերածվելով ավելի կիսամուշտակով իրական և ուրախ մարդու: Ինչպես վկայում է History Channel հեռուստաալիքը «Նաստը Սանտա Կլաուսին արտանկարել է իրենից»: Նկարիչը եղել է միջին տարիքի, երկար բեղերով, գիրուկ մարդ:

Պետք է նշել, որ սկզբնապես Նաստի նկարներում Սանտայի կիսամուշտակը շականակագույն էր, սակայն նոր նկարներում գրեթե միանգամից այն ստացավ կարմիր երանգ: History Channel-ը իր «Սանտայի լեգենդները» ծրագրում նշում է, որ Սանտայի կիսամուշտակի կարմիր գույնը չունի ոչ մի իմաստ:

Սանտա Կլաուսը «Կոկա-Կոլայի» գովազդում

1931 թվականին «Կոկա-Կոլա» ընկերությունը թողարկեց գովազդային հոլովակ ձմռանը զովացուցիչ ըմպելիքների վաճառքը ավելացնելու նպատակով: Այդ պատճառով նրանք առաջարկեցին Սանտայի ավելի ժամանակակից կերպարանք, մշակված Սանդբլոմ Հեթդոնի կողմից: Հենց այս գեղանկարչին է պատկանում Սանտա Կլաուսի ամբողջ աշխարհում հայտնի և ճանաչելի կերպարը: Նրա նկարները դարձան ամենահաջողվածը բոլոր այն նկարներից, որոնք նկարվել էին Քլարկ Մուրի պոեմի և Թոմաս Նաստի նկարների ներգործության արդյունքում:

Սանտա Կլաուսը էլֆի տեսքով «Պակ» (Puck) թերթի շապիկին (1904)

Ծանոթագրոթւյուններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]