Ունա (Սավայի վտակ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ունա
Una Unac Confluence.jpg
Բնութագիր
Երկարություն212 կիլոմետր
Ավազանի մակերես9368 կմ²
Ջրի ծախս202 մ³/վ
 · Գետաբերանի տեղակայումՍավա
 · Կոորդինատներ
Հոսող հոսքերUnac River և Sana
ԵրկրամասԼիչկո Սենսկա, Una-Sana Canton և Սերբական Հանրապետություն
ՋրահավաքDanube basin

Ունա, գետ Խորվաթիայում և Բոսնիա և Հերցեգովինայում: Ընդհանուր երկարությունը 214.6 կիլոմետր է, ջրահավաք ավազանի մակերեսը՝ 9829 քառակուսի կիլոմետր, ջրի միջին ծախսը՝ վայրկյանում 202 խորանարդ մետր: Վարկածներից մեկի համաձայն՝ գետի անվանադիրը հին հռոմեացիներն են, ովքեր, նրանով հիացած, անվանել են Una, այսինքն՝ թիվ մեկ (Una).: Ըստ մեկ այլ վարկածի՝ գետի անունը առնչվում է հնդեվրոպական *unt արմատին, որ սկզբնապես նշանակել է "ալիք":

Բնութագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ունայի ակունքը գտնվում է Խորվաթիայում՝ Դինարյան բարձրավանդակի Ստրաժբենիցա սարի հյուսիսարևելյան լանջին: Խորվաթիայի տարածքով չորս կիլոմետր հոսելով՝ գետը հասնում է Բոսնիա և Հերցեգովինա, դառնում բնական սահման նախ՝ վերջինիս ու Խորվաթիայի, ապա՝ Բոսնիա և Հերցեգովինայի ու Սերբիայի միջև, մինչև որ Յասենովեց քաղաքի մերձակայքում միախառնվում է Սավային:

Վերին հոսանքում գետը լեռնային է, հոսքը բուռն է, արագ, սահանքներով առատ: Միջին և ստորին հոսանքներում գետի ընթացքը դանդաղում է, հունը դառնում է ոլորապտույտ: Գարնանն ու աշնանը գետը հաճախ հորդանում է, դուրս գալիս ափերից: Ստորին հոսանքում նավարկելի է ոչ մեծ նավերի համար:

Ունայի ափերին են գտնվում Մարտին Բրոդ, Բիհաչ, Բոսանսկա Կրուպա, Բոսանսկի Նովի, Կոզարսկա Դուբիցա (նախկին Բոսանսկա Դուբիցա, Բոսնիա և Հերցեգովինա); Դվոր, Հրվատսկա Դուբիցա (Խորվաթիա) քաղաքները:

Գետի խոշոր վտակներն են Ունացը, Սանան, Կլոկոտն ու Կրուշնիցան:.

Ունան կանոնավոր կերպով դիտարկումների և ջրաբանական չափումների է ենթարկվում Խորվաթիայի տարածքում, Հրվատսկա Կոստանիցա քաղաքի մերձակայքում[1]:

Ունայի գետահովիտն աչքի է ընկնում բնական բազմազանությամբ: Այստեղ աճում են շուրջ 170 տեսակի հազվագյուտ բույսեր, որոնցից մեկը՝ զանգակածաղկի մի յուրատիպ տեսակ գետի պատվին կոչվել է Campanula unensis: Գետի ջրերում բազմանում են 28 տեսակի ձկներ, այդ թվում՝ դանուբյան սաղմոն, որ ամենախոշորն է այդ 28 ձկնատեսակների մեջ:

Ստեղծվել է Ունայի ազգային պարկ, որը գետահովտից բացի ընդգրկում է շրջակա լեռնային կուսական անտառները: Այս և խորվաթական Լճերի ազգային պարկի գրեթե սահմանակից լինելը այդ վայրերը դարձնում է չափազանց գրավիչ հազարավոր մարդկանց համար: Հարևան երկու ժողովուրդների պատմական, մշակութային հոգեհարազատությունը ևս նկատի առնելով՝ երբեմն առաջարկություններ են արվում երկու ազգային պարկերի կառավարումն ու զարգացման ծրագրերի կենսագործումը համատաղ իրականացնելու վերաբերյալ[2]:

Գետի հետ կապված կարևոր իրադարձություններից է ամեն տարի անցկացվող Ունայի միջազգային ռեգատան, որի մասնակիցները նավակներով, մակույկներով, կայակներով մրցակցում են խորվաթական Վրելո Ունեից մինչև Բիհաչ ընկած հատվածում:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]