Շուստովներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Շուստովներ, ռուսական վաճառականներ և աղարդյունաբերողներ՝ սերված գեղջուկներից, հետագայում՝ ռուսական ազնվական տոհմ, որը ծագել է 17-րդ դարի սկզբին և գրանցվել է Կուրսկի նահանգի տոհմաբանական գրքի 6-րդ մասում:

Կառուցել են կոնյակի գործարաններ Հայաստանում, Ուկրաինայում (Օդեսա) և Մոսկվայում:

Տոհմի ծագումնաբանությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շուստովները Կոլոմենսկ գավառի Դեդինով գյուղի պալատական գեղջուկներից մեկն էին, իսկ դինաստիայի հիմնադիր անվանում են Վոլգայի և Օկայի վրա աղի առևտրով զբաղվող ոմն Յակով Շուստովին: 17-րդ դարի 70-90-ական թվականներին Գրիգորի Ֆյոդորովիչ և Վասիլի Ֆյոդորովիչ Շուստովները հիմնեցին աղային արդյունաբերությունը Սոլիկամսկ գավառի Լենվա գետի վրա: 1696 թվականի սեպտեմբերին Շուստովների կալվածքներում հաշվվում էր 32 աղագործարան, աղաջրի ամբարձման 16 խողովակ, աղի 13 և հացահատիկի մի քանի ամբարներ, աշխատավորների համար ավելի քան 110 տնտեսություն: Լենվինյան աղագործարանի տարեկան արտադրողականությունը 17-րդ դարի վերջին հասնում էր 2 միլիոն փութ աղ, որը Շուստովների սեփական նավերով Կամայով և Վոլգայով հասցնում էին Նիժնի Նովգորոդ, որտեղ մի մասը վաճառվում էր տեղի շուկայում, իսկ մյուս մասն Օկայով ուղարկվում էր Կալուգա, որտեղից էլ վաճառքի էր տեղափոխվում արևմտյան և հարավարևմտյան քաղաքներ: 1695-1697 թվականներին Լենվայի աղագործարանները փոխանցվում են Գրիգորի Ստրոգանովին[1]:

Պետրոս Առաջինի կառավարման ժամանակներում Շուստովներն արդեն հարգված վաճառականներ էին, Ռուսաստանի ոչ վերջին մարդկանցից: Այդ պատճառով, Ռուսաստանի ամենհին առևտրական դինաստիա կոչվելու իրավունքին հավակնող Դեմիդովները, բավականին ետ են մնացել Շուստովներից:

18-րդ դարի սկզբի փաստաթղթերը հաստատում են, որ Շուստովներն ապրել են Մոսկվայում և զբաղվել են աղի առևտրով, նրանք ունեցել են սեփական աղային տարածքներ, ինչպես նաև պետական՝ վարձակալված: Հյուսիսային պատերազմի ժամանակ, շնորհիվ բարեգործական քաղաքականության (հոսպիտալների բացում և սատարում), Շուստովները բանակին և նավատորմին մթերքով մատակարարման պատվեր ստացան, ինչն էապես բարելավեց նրանց ֆինանսական դրությունը: Շուստովների վաճառական գործունեությունը գործնականորեն չընդհատվեց ընդհուպ մինչև 1917 թվականը:

«Ն. Շուստով և որդիներ» ընկերություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

19-րդ դարի սկզբին ընտանիքի գլխավորն արդեն համարվում էր 3-րդ գիլդիայի[2] առևտուր չանող վաճառական, Շուստովներն այլևս չէին զբաղվում աղի բիզնեսով և ապրանքների վաճառքով:

1863 թվականին Նիկոլայ Լեոնտևիչ Շուստովը հիմնեց «Ն. Շուստով և որդիներ» ընկերությունը, որը սկսեց զբաղվել ալկոհոլային խմիչքների արտադրությամբ: Սկսելով Մարոսեյկայի միակ դարբնոցից, որտեղ կային թորման տակառ և այլ սարքավորումներ, 1880 թվականին Շուստովների մոսկովյան գործարանն արդեն տեղակայված էր Պրեսնենկայում, և արդեն ունեին սեփական պահեստներ և խանութներ[3]:

1896 թվականին առևտրային տուն «Շուստով և որդիներ»-ը (ռուս.՝ «Шустовъ и сыновья») վերափոխվեց «Ն.Լ. Շուստովը որդիների հետ» (ռուս.՝ «Н.Л.Шустовъ съ Сыновьями») փայատիրական ընկերության: Ընկերության գլուխ կանգնեց Նիկոլայ Նիկոլաևիչ Շուստովը՝ Նիկոլայ Լեոնտևիչի ավագ որդին:

Կոնյակի արտադրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1899 թվականին Նիկոլայ Նիկոլաևիչը Ներսես Թաիրյանից ձեռք է բերում կոնյակի գործարան Հայաստանում (Էրիվանյան ամրոցում), որը հետագայում վերափոփվեց Երևանի կոնյակի գործարանի: Նիկոլայ Նիկոլաևիչի փոքր եղբորը՝ Վասիլին ուղարկում են Ֆրանսիա, որտեղից նա բերում է ֆրանսիական կոնյակների արտադրման բաղադրատոմսը և տեխնոլոգիական քարտը: Նույն տարում ետ է գնվում 1863 թվականին հիմնադրված Օդեսայի կոնյակի գործարանը[4]:

1900 թվականին շուստովյան կոնյակի օրինակները անանուն ուղարկում են Փարիզի Համաշխարհային ցուցահանդես, որտեղ Շուստովները ստանում են Գրան-պրի և դառնում միակ ոչ ֆրանսիացի գինեգործները, ում թույլատրվում է պիտակների վրա գրել «cognac» բառը (չնայած, որ կանոններին համապատասխան, նրանց կոնյակային խմիչքը ավելի նման էր բրենդիի)[5]:

Շուստովի կոնյակի «գաղտնի» գովազդը 1914 թվականի պատերազմի ժամանակ

Ինչպես շուստովյան օղու դեպքում, կոնյակային շուկայում հաստատվելու համար Շուստովները օգտագործեցին նույն գովազդային սխեման: Ճիշտ է, եթե առաջին դեպքում գինետներով շրջում էին ուսանողներ, այստեղ աչքի ընկնող համապատասխան գործակալները այցելում էին ռեստորաններ և այնտեղ պահանջում շուստովյան կոնյակ:

20-րդ դար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1912 թվականին ընկերությունը դարձավ Կայսերական Գերազանցություն Նիկոլայ 2-րդի պալատի մատակարարը: 1914 թվականին մոտ Շուստովը ղեկավարում էր Ռուսական Կայսրության ալկոհոլային արտադրության 30%-ը և ալկոհոլային արտահանման 44%-ը: Միայն կոնյակի գործարանների տարեկան գումարային շրջապտույտը կազմում էր ավելի քան 2 մլն ռուբլի արծաթով.

Երևանի գործարան - 1 մլն. 200 հազ. ռուբլի, Օդեսայի գործարան - 700 հազ. ռուբլի, Քիշինևի գործարան - 400 հազ. ռուբլի:

Ավելի մեծ եկամուտներ Շուստովներն ստանում էին օղու և թրմօղու արտադրությունից, որոնց մեջ էին ֆիրմային շուստովյան «Зубровка», «Спотыкач», «Запеканка», «Ерофеич», «Рижский бальзам», «Рябина на коньяке», «Мандариновая», «Кавказский горный травник» և այլն[6]:

Սակայն, Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբից Շուստովների գործարանների գործունեությունը գնաց անկման: Պատերազմի տարիներին արգելվեցին ալկոհոլային խմիչքների վաճառքը, ինչի հետևանքով, մասնավորապես, 1914 թվականի հունիսի 20-ին փակվեց Օդեսայի կոնյակի գործարանը: Երբ 1917 թվականի հեղափոխության ժամանակ գործարանները բոլշևիկյան կառավարության հատուկ դեկրետով ազգայնացվեցին, որպեսզի որոշ գումար ետ վերադարձնեն, Շուստով եղբայրներն ստիպված էին վերամշակել ավելի քան հարյուրամյա հնության կոնյակի անձեռնմխելի պահուստը:

Նոր կառավարության գալու ժամանակ Շուստով եղբայրները չմեկնեցին արտասահման: Նիկոլայ Նիոկլաևիչ Շուստովն այդ ժամանակ արդեն մահացած էր (1917 թվականի հունվարի 19): Սերգեյ Նիկոլաևիչ Շուստովն աշխատում էր Կենտրոնական միությունում, Պավել Նիկոլաևիչ Շուստովը 1927 թվականին հրապարակեց «Խաղողի գինիներ, կոնյակներ և հանքային ջրեր» գիրքը:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Կաղապար:Из
  2. Варган С.։ «Шустовы: питейные короли» (ռուսերեն)։ Luxur Net։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-03-14-ին։ Վերցված է 2009-06-13 
  3. Вам помочь или не мешать?(ռուս.) // «Огонёк» : Журнал. — 2002. — Т. Март. — № 10.
  4. «Одесский коньячный завод: История» (ռուսերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-03-14-ին։ Վերցված է 2009-06-13 
  5. Алексей Щербаков Русский гений рекламы // Загадки истории : Журнал. — 2014. — № 12. — С. 12—13.
  6. «Правда о Шустовых» (ռուսերեն)։ Я Одессит։ Վերցված է 2009-06-13 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]