Շավարշ Քրիսյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Շավարշ Քրիսյան
Shavarshkrissian.jpg
Անձնական տեղեկություն
Սեռ`արական
Բնօրինակ անուն`արմտ. հայ.՝ Շաւարշ Քրիսեան
Ազգություն`հայ
Մասնագիտացում`մարզական գործիչ
գրող, հրատարակիչ
լրագրող, մարզիչ
«Մարմնամարզ» մարզական թերթի խմբագիր
Հայ մարմնակրթական ընդհանուր միության հիմնադիր անդամներից
Երկիր`Flag of the Ottoman Empire.svg Օսմանյան կայսրություն
Ծննդյան ամսաթիվ`1886 հուլիսի 22
Ծննդավայր`Կոստանդնուպոլիս
Մահվան ամսաթիվ`օգոստոսի 15, 1915(1915-08-15) (տարիքը 29)
Մահվան վայր`Այաս, Անկարա

Շավարշ Արամի Քրիսյան (հուլիսի 22, 1886(1886-07-22), Կոստանդնուպոլիս, Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն - օգոստոսի 15, 1915(1915-08-15), Այաս, Անկարայի մարզ, Թուրքիա), մարզական գործիչ, գրող, հրատարակիչ, լրագրող, մարզիչ, «Մարմնամարզ» մարզական թերթի խմբագիր, Հայ մարմնակրթական ընդհանուր միության հիմնադիր անդամներից։ Մեծ եղեռնի զոհերից։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շավարշ Քրիսյանը ծնվել է Կոստանդնուպոլսի Պեշիկթաշ թաղամասում։ Սովորել է տեղական Մաքրուհյան վարժարանում, 1897 թվականին մտել է Պարտիզակի ամերիկյան բարձրագույն վարժարանը որպես գիշերօթիկ։ Այնուհետեւ ավարտել է Ռոբերտ կոլեջը, որտեղ արթնացել էր իր հետաքրքրությունը սպորտի նկատմամբ։ 1906 թվականին վեց ամիս հետեւել է Փարիզի մարմնամարզական դասընթացներին։ Ապրել է Լոնդոնում, 1907-1908 թվականներին։ 1909 թվականին վերադարձել է Կոստանդնուպոլիս, որտեղ մարմնամարզանքի դասեր տվել է հայկական վարժարաններում, 1911-1915 թվականներին հիմնադրել և խմբագրել է հայկական «Մարմնամարզ» մարզական թերթը։ Նրա նախաձեռնությամբ Կոստանդնուպոլսում կայացել են հայկական առաջին օլիմպիական խաղերը[1]։

Հայ մարմնակրթական ընդհանուր միություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չնայած է Հայ մարմնակրթական ընդհանուր միությունը (ՀՄԸՄ) հիմնադրվել է 1918 թվականին, Շավարշ Քրիսյանի մահից երեք տարի հետո, նա համարվում է միության հիմնադիր անդամներից մեկը։ Քրիսյանն առաջին էր, որ առաջ քաշեց Հայ մարմնակրթական ընդհանուր միության ստեղծման գաղափարը։

Հայոց ցեղասպանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1915 թվականի ապրիլի 24-ին հայ ակնառու գործիչների հետ տեղահանվել է դեպի Օսմանյան Կայսրության ծայրամասային շրջաններ։ Բանտարկվել է Անկարայի Այաս բանտում։ Բանտարկության ընթացքում կազմակերպել է գիմնաստիկայի մարզումներ[2]։ Երբ 20 հնչակյանների կախաղանի լուրը հասնում է Այաս, բանտում իրավիճակը սրվում է[2]։ Բանտապահները կասկածանքով են վերաբերվում Քրիսյանի մարմնամարզական վարժություններին և Անկարայի ծայրամասերից մեկում սպանում են նրան[3]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007 
  2. 2,0 2,1 Kévorkian Raymond H. (2010)։ The Armenian genocide : a complete history։ London: I. B. Tauris։ էջ 532։ ISBN 9781848855618։ Վերցված է փետրվարի 3, 2013 
  3. Avedis Nakashian: A Man Who Found A Country, Thomas Y. Crowell Company, New York 1940 pp. 208-278

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]