Նարցիսի մետամորֆոզներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox artiste.png
Նարցիսի մետամորֆոզներ
300px-Metamorphosis of Narcissus (1937).jpg
տեսակգեղանկար
նկարիչՍալվադոր Դալի
տարի1938[1][2]
բարձրություն78,1 սանտիմետր[1]
լայնություն51,1 սանտիմետր[1]
ուղղությունսյուրռեալիզմ
ժանրդիցաբանական գեղանկարչություն
նյություղաներկ[1] և կտավ[1]
գտնվում էԹեյթ Մոդեռն և Թեյթ[1]
հավաքածուԹեյթ[1]
կայք

«Նարցիսի մետամորֆոզներ» (անգլ.՝ Metamorphosis of Narcissus ), իսպանացի սյուրռեալիստ Սալվադոր Դալիի յուղաներկ կտավ, նկարված 1937 թվականին։ Կտավն այժմ գտնվում է Լոնդոնի Թեյթ ժամանակակից պատկերասրահում։ Նարցիսի մետամորֆոզ անվանումը կրող նկարը Դալիի պարանոյական-ճգնաժամային շրջանի կտավներից է[3] և պատկերում է Նարցիսի հունական առասպելի նրա յուրատիպ մեկնաբանությունը։

Նախապատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դալին այս կտավը նկարել է Ամերիկայում մեծ հաջողություններց հետո Փարիզ վերադառնալով և գրել է դրան ուղեկցող մեծ մեկնաբանական բանաստեղծություն։ Հին հունական առասպելի համաձայն՝ Նարցիսը արտակարգ գեղեցիկ երիտասարդ էր, ով իրեն տեսնելով աղբյուրի ջրերում սիրահարվում է իր իսկ արտացոլանքին։ Վարկածներից մեկի համաձայն՝ չկարողանալով բավարարել իր սիրո կիրքը՝ հալումաշ է եղել։ Դրամատիկ մեկ այլ վարկածում պատմվում է, որ նա խոնարհվել է ջրի առաջ՝ իր արտացոլանքը գրկելու համար և քանի որ նա ի վիճակի չէր գրկելու իր արտացոլանքը՝ ընկել է ջուրը և խեղդվել։ Դրանից հետո աստվածները նրան վերածել են նարգիզ ծաղկի։ Դալին Նարցիսին պատկերել է նստած՝ ջրին նայելիս, կողքին քայքայվող քար, որը գրեթե նույնությամբ կրկնում է նրա մարմնի ուրվագծերը, բայց այն ընկալվում է այլ կերպ՝ որպես մի ձեռք, որը սոխուկ կամ ձու է պահում, որի միջից աճելով ծաղիկ է դուրս գալիս։ Նկարի հետին պլանում կանգնած են Նարցիսի մերժված՝ մերկ հավակնորդների մի խումբը, որոնք ձեռքերով տարբեր ժեստեր են անում, միաժամանակ՝ հորիզոնում երևում է նարցիսանման մի երրորդ կերպար[4]։

Մետամորֆոզի էություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մետամորֆոզի էությունը Նարցիսի ուրվագիծը հսկայական քարե ձեռքի, իսկ գլուխը՝ ձվի կամ սոխուկի վերափոխման մեջ է[5]։ Դալին օգտագործել է իսպանական ասացվածք՝ «Սոխուկը ծլել է նրա գլխում», ինչը նշանակում է կպչուն մտքեր և բարդույթներ։ Ինքնասիրահարված երիտասարդն էլ հենց նման մի բարդույթ է։ Նարցիսի ոսկե մաշկը հղում է դեպի Օվիդիոսի ասույթ, որն էլ եղել է Սալվադոր Դալիի «Նարցիսի մետամորֆոզներ» կտավի գաղափարի ոգեշնչման աղբյուր․ Օվիդիոսի «Մետամորֆոզներ» պոեմում պատմվում է նաև Նարցիսի մասին։

Aquote1.png Ոսկե մոմը դանդաղորեն հալվում և հոսում է կրակից, այդպես հալվում և անցնում է սերը։
- Օվիդիոսի, «Մետամորֆոզներ»
Aquote2.png


Կտավը Դալիի ամենաանկեղծ նկարներից մեկն է։ Դա ուղղակիորեն բխում է Նարցիսի մասին հեղինակի գրված պոեմի վերջին տողերից, որտեղ նա դիմում է կնոջը՝ Գալային․

Aquote1.png

Գիտես, Գալա (իհարկե գիտես), այդ ես եմ,
Այո, Նարցիսը այդ ես եմ։

- «Նարցիսի մետամորֆոզներ» կտավը մեկնաբանող բանաստեղծությունից, Սալվադոր Դալի
Aquote2.png


Ցանկալի գույների հասնելու և անհրաժեշտ տեսողական ազդեցություն ստեղծելու համար, Դալին ստիպված աշխատել է էկզոտիկ, հազվագյուտ գույների հետ՝ սև փղոսկր, վինձորյան կարմիր, կանաչ կոբալտ, պրուսական կապույտ և այլն։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]