Նատալյա Նարիշկինա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Նատալյա Նարիշկինա
Natalia Naryshkina by anonymous (17-18 c., Yaroslavl museum).jpg
Ծնվել է՝ սեպտեմբերի 1 (11), 1651[1]
Ծննդավայր Մոսկվա, Ռուսական թագավորություն
Մահացել է՝ փետրվարի 4 (14), 1694[1] (42 տարեկանում)
Վախճանի վայր Մոսկովյան Կրեմլ, Մոսկվա, Ռուսական թագավորություն
Ascension Convent
Քաղաքացիություն Ռուսական թագավորություն
Տոհմ Ռոմանովներ
քաղաքական գործիչ
Հայր Կիրիլ Պոլուեկտովիչ Նարիշկինա[1]
Մայր Աննա Լեոնտևնա Նարիշկինա
Երեխաներ Պետրոս I[2] և Նատալյա Ալեքսեևնա
Կրոնական հավատքներ Ուղղափառություն

Թագուհի Նատալյա Կիրիլովնա Նարիշկինա (ռուս.՝ Нары́шкина, Ната́лья Кири́лловна) (օգոստոսի 22, (սեպտեմբերի 1) 1651- հունվարի 25 ( փետրվարի 4) 1694), ռուս թագուհի, Ալեքսեյ Միխայլովիչ թագավորի երկրորդ կինը, Պետրոս I-ի մայրը:

Մանր ազնվական Կիրիլ Պոլուեկտովիչ Նարիշկինայի և իր կնոջ` Աննա Լեոնտևնայի դուստրը:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նատալյա Կիրիլովնան դաստիարակվել է իր հեռավոր ազգականի` բոյար Արտամոն Մատվեևի մոսկովյան տանը, որտեղ էլ, ինչպես ենթադրվում է, նրան տեսել է Ալեքսեյ Միխայլովիչը: Նատալյա Կիրիլովնան հրավիրվել է հարսնատեսի` հավաքված ամբողջ երկրից, և նշանադրվել է թագավորի հետ 1671 թվականին. հունվարի 22-ին, երբ 19 տարեկան էր[3]: Այդ ամուսնությունից ծնվել են երեք երեխաներ:

Ալեքսեյ Միխայլովիչի մահից հետո Նատալյա Կիրիլովնայի համար սկսվեցին դժվարին ժամանակներ: Նա ստիպված էր կանգնել Նարիշկինների գլուխ` Միլոսլավսկիների դեմ անհաջող պայքարում: Ֆյոդոր Ալեքսեևիչի մոտ Նատալյա Կիրիլովնան որդու հետ ապրել է մերձմոսկովյան Կոլոմենսկո և Պրեոբրոժենսկոե գյուղերում:

Ստրելեցյան խռովության ժամանակ` 1682 թ-ին, Նատալյա Կիրիլովնայի շատ ազգականներ սպանվեցին: Արդյունքում թագավորներ հռչակվեցին միաժամանակ երկու եղբայրներ` Պետրոսը և Իվանը, ընդ որում, Իվանը հայտարարված էր «ավագ» թագավոր: Այնուհետև կառավարչուհի դարձավ Սոֆյան` Պետրոսի և Իվանի ավագ քույրը, ով փաստացի հանդիսանում էր իշխանության բացարձակ կրողը: Նա Նատալյա Կիրիլովնային ամբողջությամբ հեռացրեց երկրի կառավարումից: Բախումները Պրեոբրաժենսկոեի և Մոսկվայի արքայական «բակերի» միջև չէին դադարում:

1689 թ.-ին Նարիշկինների և անձամբ Նատալյա Կիրիլլովնայի պնդմամբ ու հրահանգով կայացավ Պետրոսի ամուսնությունը Եվդոկիա Լապուխինայի հետ:

Այրի թագուհու շնորհազրկված դրությունը շարունակվեց մինչև Պետրոսի ` Սոֆյայի դեմ կատարված հրապարակային ընդհարումը 1689 թ.-ին, բայց այս հաղթանակից հետո 17-ամյա արքան նախընտրում է զբաղվել գլխավորապես զվարճական զինվորներով և զվարճական նավատորմի շինարարությամբ Պերեյասլավսկի լճում [4], իսկ պետական գործերի ամբողջ բեռը թողնում է մոր հայեցողությանը, ով իր հերթին այն վերահանձնում է իր ազգականներին` Նարիշկիններին: Թեև այդ շրջանում նկատելի չեն Նատալյա Կիրիլովնայի պետական գործունեության հետքերը, այնուամենայնիվ, նրա ազդեցությունը Պետրոսի վրա մեծ է եղել, ինչպես երևում է նրանց նամակագրությունից[5]: Իր բացակայություններով և հատկապես ծովային ճանապարհորդություններով նա հաճախ էր վշտացնում սիրառատ մորը:

Նատալյա Կիրիլովնան մահացել է կյանքի 43-րդ տարում` 1694 թ. , սրտի հիվանդությունից:

Ժառանգներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ալեքսեյ Միխայլովիչի երեխաները՝

  • Պետրոս Ալեքսեևիչ (1672-1725) – ապագա ռուսական կայսր Պետրոս I
  • Նատալյա Ալեքսեևնա (1673-1716)
  • Թեոդորա Ալեքսեևնա (1674-1677) – ծնվել է 1674 թվականի սեպտեմբերին, մահացել` 1677 թվականի նոյեմբերին

Մշակույթում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆիլմերում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ե. Տալանովա - «Պետրոս Մեծ» (1910)
  • Թամարա Մակարովա -«Պետրոսի պատանեկությունը», «Փառավոր գործերի սկիզբը» (1980)
  • Լիլլի Պալմեր -«Պետրոս Մեծ» (1986)
  • Եվգենի Կազարինա - «Раскол». (2011)
  • Ալեքսանդրա Պալմեր - «Ռոմանովներ: Ֆիլմ Երկրորդ» (2013)

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 Наталья Кирилловна // Русский биографический словарьСПб.: 1914. — Т. 11. — С. 121–135.
  2. Наталья Кирилловна // Энциклопедический словарьСПб.: Брокгауз — Ефрон, 1897. — Т. XXа. — С. 673–674.
  3. ↑ Корсакова В. Наталья Кирилловна // Русский биографический словарь : в 25 томах. — СПб.—М., 1896—1918.
  4. История создания Петром I потешной флотилии на Переславском озере
  5. См.: «Русская Старина», 1871 г.