Յուստե

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Վանք
Յուստե
իսպ.՝ Yuste
Real Monasterio de Yuste.jpg
ԵրկիրԻսպանիա Իսպանիա
ԳյուղԿուակոս դե Յուստե
Հիմնադրման թվական1408 թվական
Կոորդինատներ: 40°6′51″ հս․ լ. 5°44′20″ ամ. ե. / 40.11417° հս․. լ. 5.73889° ավ. ե. / 40.11417; 5.73889

Յուստե (իսպ.՝ Yuste), հնագույն կաթոլիկ վանական համալիր, որը գտնվում է Իսպանիայի Կասերես նահանգի Կուակոս դե Յուստե բնակավայրից մեկ կիլոմետր հեռավորության վրա: Վանական համալիրը հիմնադրվել է յերոնիմիտների օրդենի կողմից 1408 թվականին: 2011 թվականին վանքը փակվել է և երկու տարի անց կրկին վերաբացվել որպես Պաուլինյան աբբայություն: Հայտնի է որպես վայր, որտեղ իր կյանքի կես տարին է անցկացրել և մահացել Կառլոս V կայսրը:

Վանական համալիրն ընդգրկված է իսպանական և եվրոպական մշակութային ժառանգության ցանկում:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վանական համալիրը հիմնադրել է Պաուլինյան օրդենը 1408 թվականին Հենրի III-ի եղբայր, ռեգենտ Ֆերդինանդոյի կողմից[1]:

15-րդ դարում գոթական ոճով կառուցվել է ներքնաբակը այն շրջապատող սրահներով: 16-րդ դարի սկզբին վերածննդիի դարաշրջանի ոճով կառուցվել է վանական եկեղեցին (1508-1525 թթ.) և երկրորդդ ներքնաբակը[1]:

1554-1555 թվականներին Գասպար դե Վեգան վանական համալիրում կառուցել է թագավորական նստավայր, որը նախատեսված էր Կառլոս V կայսեր համար: Գահից հեռանալուց հետոո կայսրը մեկուսացավ Յուստեում, որտեղ ժամանեց 1557 թվականի փետրվարի 30-ին[2]: Վանքում նա անցկացրեց իր կյանքի վերջին կես տարին՝ ընդհուպ մինչև իր մահը, որը գրանցվել է 1558 թվականի սեպտեմբերի 21-ին: Կայսրն իր կտակում հայտնել էր, որ ցանկանում է իրեն թաղեն Յուստե վանքում, սակայն նրա որդին՝ Ֆիլիպ II կարգադրեց հոոր աճյունը տեղափոխել Էլ Էսկորիալ[1]:

Վանքը եղել է յերոնիմիտների գործող կրոնական կառույց մինչև 1836 թվականը, երբ նախարար Մենդիսաբալի կողմից նախաձեռնվեց գույքի բռնագրավման գործընթաց, որի հետևանքով վանականությունը հեռացավ աբբայությունը: Աստիճանաբար վանական համալիրի շենքը սկսել է ավերվել: 1857 թվականին մարկիզ դե Միրաբելը գնում է այն և իր միջոցներով վերանորոգում[1]:

Վերածննդի ոճով կառուցված ներքնաբակը

1931 թվականին Յուստեն հայտարարվեց պատմական հուշարձան: 1936 թվականին սկսված Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ ռազմական գործողությունների հետևանքով վանական համալիրի շենքը լրջորեն վնասվել է: Պատերազմի ավարտից հետո այն հանձնվել է պետության տնօրինմանը: Մինչև 1958 թվականը վանքում ընթանում էին վերականգնողական աշխատանքներ: 1958 թվականին պետությունը վանական համալիրը հանձնում է վերածնված յերոնիմիտնեերին, ովքեր 120 տարվա ընդմիջումից հետո վերադառնում են Յուստե[3]:

2004 թվականին Յուստե վանքը ճանաչվում է որպես ազգային մշակութային ժառանգություն[1], իսկ 2007 թվականին այն ստանում է եվրոպական ժառանգության հուշարձան[4]: Այնուամենայնիվ, յերոնիմիտնեերի ընդհանուր օրդենի անկումը հանգեցրեց այն բանին, որ 21-րդ դարի սկզբին նրանց տնօրինմանը մնացել էին ընդամենը երկու վանք՝ Յուստեն և Սեգովիայում գտնվող Էլ Պարալը: 2002 թվականին երկու վանքերում վանականների ընդհանուր թիվը չէր գերազանցում 20-ը[5]: 2011 թվականին մնացին ընդամենը 11 վանական, որից հետո որոոշում կայացվեց նրանց միացնել Էլ Պարալի համայնքին[3]:

Յուստեում շուրջ երկու տարի չէին բնակվում վանականներ: Այն գործում էր միայն որպես թանգարան: 2013 թվականին Պլասենիսյայի եպիսկոպոսի և պաուլինյանների միջև համաձայնագիր է կնքվում, որի համաձայն Պայծառ լեռ աբբայությունից օրդենի երկու ներկայացուցիչ է ժամանում Յուստե, ովքեր մինչ օրս բնակվում և կրոնական արարողություններ են իրականացնում Յուստեում: Զուգահեռաբար Յուստեն ծառայում է որպես թանգարան: 2012 թվականին այնտեղ հաճախել էեն 78 հազար զբոսաշրջիկ[3]:

Ճարտարապետություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կառլ V-ի նստավայր

Յուստե վանական համալիրը՝ ճարտարապետական անսամբլը կազմված է երկու մասից՝ վանքից և կայսերական նստավայրից: Վանքը կազմված է եկեղեցուց, գոթական ոճով կառուցված ներքնաբակից և վերածննդի ոճով կառուցված երկրորդ ներքնաբակից: Նշված բոլոր շինությունները թվագրվում են 15-ից 16-րդ դարերով[1]: Վանական եկեղեցին միանավ է և ավարտվում է բազմանկյուն աբսիդով[2]:

Կայսեր նստավայրի ներքին հարդարանքը իրականացված է ընդգծված համեստությամբ և հնարավորինս քիչ դեկորներով: Այն կազմված է մի քանի սենյակներից՝ ննջարան, ճաշասենյակ, հյուրասրահ և սրահներ: Կայսեր ննջարանն ունեցել է դեպի եկեղեցի բացվող ուղիղ մուտք[2], իսկ պատուհնների մի մասը բացվել է դեպի այգի, որտեղով հոսում էր առվակ[1]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]