Մուսինե Կոկալարի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մուսինե Կոկալարի
Musine Kokalari.jpg
Ծնվել էփետրվարի 10, 1917(1917-02-10)
ԾննդավայրԱդանա, Օսմանյան կայսրություն
Վախճանվել էօգոստոսի 13, 1983(1983-08-13) (66 տարեկանում) կամ օգոստոսի 14, 1983(1983-08-14)[1] (66 տարեկանում)
Վախճանի վայրRrëshen
Մասնագիտությունգրող և քաղաքական գործիչ
Լեզուալբաներեն
Ազգությունալբանացի
ՔաղաքացիությունFlag of Albania.svg Ալբանիա
ԿրթությունԼա Սապիենցա համալսարան
ԱզգականներArba Kokalari?[2][3]
Musine Kokalari (nënshkrim).svg
Musine Kokalari Վիքիպահեստում

Մուսինե Կոկալարի (ալբ․՝ Musine Kokalari, 10 փետրվարի, 1917, Ադանա - 14 օգոստոսի, 1983, Ռեշեն, Միրդիտայի շրջան, Ալբանիա), ալբանացի գրող և քաղաքական գործիչ։ 1943 թվականին հիմնադրել է Ալբանիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությունը[4]: Ալբանիայի առաջին կին գրողը[5]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մուսինե Կոկալարին ծնվել է 1917 թվականի փետրվարի 10-ին Ադանա քաղաքում՝ ալբանացիների ընտանիքում, որ այդտեղ էր եկել Գիրոկաստրա քաղաքից։

1920 թվականին Մուսինե Կոկալարին իր ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Ալբանիայի Տիրանա քաղաք։ Այստեղ նա հաճախել է դպրոց։ Դեռ դպրոցում սովորելու տարիներին նա հակում է ունեցել գիտելիքների ու գրքերի նկատմամբ։ 1938 թվականի հունվարին Մուսինե Կոկալարին մեկնել է Հռոմ, որտեղ գրականություն է սովորել Լա Սապիենցա համալսարանում, որն ավարտել է 1941 թվականին։ Նրա դիպլոմային աշխատանքը նվիրված է եղել ալբանացի բանաստեղծ և արձակագիր Նայիմ Ֆրաշերիի ստեղծագործությանը։ Հռոմում կրթությունն ավարտելուց հետո Մուսինե Կոկալարին վերադարձել է Ալբանիա և սկսել զբաղվել գրական գործունեությամբ։

1941 թվականին քսանչորս տարեկան հասակում Մուսինե Կոկալարին հրատարակել է իր առաջին ժողովածուն՝ «Ինչպես իմ ծեր մայրն է ասել ինձ» (ալբ․՝ Siç me thotë nënua plakë), որում ընդգրկված էին տասը մանկական հեքիաթներ՝ գրված Գիրոկաստրայի բարբառով։ Այդ ժողովածուն համարվում է Ալբանիայի պատմության մեջ առաջին գիրքը, որ գրվել ու հրատարակվել է կնոջ կողմից։ Երեք տարի անց՝ 1944 թվականին, չնայած Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի դժվարին տարիներին, Մուսինե Կոկալարին Տիրանայում հրատարակել է իր պատմվածքների ու ուրվանկարների Sa u-tunt jeta ժողովածուն։ Նույն թվականին Տիրանայում տպագրվել է նրա ստեղծագործությունների երրորդ ժողովածուն՝ «Սրտի շուրջ» (ալբ․՝ Rreth vatrës

Մուսինա Կոկալարին 1946 թվականին՝ դատավարության ժամանակ

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Մուսինե Կոկալարին բացել է սեփական գրախանութ։ Նա հրավիրվել է անդամակցելու Ալբանիայի գրողների ու նկարիչների լիգային, որ հիմնադրվել էր 1945 թվականի հոկտեմբերի 7-ին գրող Սեյֆուլա Մալեշովայի նախագահությամբ։

1944 թվականի նոյեմբերի 12-ին Ալբանիայի կոմունիստական իշխանության կողմից առանց դատի ու հետաքննության գնդակահարվել են Մուսինե Կոկալարիի երկու եղբայրները։ Բռնաճնշումների տարիներին՝ 1946 թվականի հունվարի 17-ին, Մուսինե Կոկալարին ձերբակալվել է և նույն թվականի հուլիսի 2-ին Տիրանայի ռազմական դատարանի կողմից դատապարտվել 20 տարվա ազատազրկման՝ հայտարարվելով ժողովրդի թշնամի[6]: Դատավարության ժամանակ Մուսինե Կոկալարին ասել է[6].

Aquote1.png

Պարտադիր չէ լինել կոմունիստ, որ սիրես հայրենիքդ: Ես սիրում եմ իմ երկիրը, նույնիսկ եթե կոմունիստ չեմ: Ես սիրում եմ նրա առաջընթացը: Դուք պարծենում եք, որ հաղթել եք պատերազմում, և հիմա դուք հաղթողն եք ու ուզում եք ոչնչացնել նրանց, ում համարում եք քաղաքական հակառակորդ: Ես ձեզնից տարբեր եմ մտածում, բայց ես սիրում եմ իմ երկիրը: Դուք պատժում եք ինձ իմ իդեալների համար:

Aquote2.png


1964 թվականին՝ 18 տարի Մատի շրջանի Burgu i Burrelit բանտում անցկացնելուց հետո, Մուսինե Կոկալարին ազատվել է կալանքից, սակայն մնացել է ոստիկանության մշտական հսկողության տակ։ Իր կյանքի հաջորդ 19 տարիները նա անցկացրել է Միրդիտա շրջանի Ռեշեն քաղաքում, որտեղ ստիպված է եղել աշխատել որպես փողոցները մաքրող[7]: Մուսինե Կոկալարիին արգելված էր ստեղծագործելը[6]:

Մուսինե Կոկալարիի մոտ հայտնաբերվել է քաղցկեղ, սակայն նա հրաժարվել է գնալ հիվանդանոց։ Նա մահացել է 1983 թվականի օգոստոսի 14-ին Ռեշենում։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]