Մոն Սեն Միշել

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox architecture.png
Մոն Սեն Միշել
MSM sunset 02.JPG
Մոն Սեն Միշելը գիշերով
Մոն Սեն Միշելը գտնվում է Ֆրանսիաում
Մոն Սեն Միշել
դիրք Մանշ, Նորմանդիա
Կոորդինատներ 48°38′9″ հս․ լ. 1°30′37″ ամ. ե. / 48.63583° հս․. լ. 1.51028° ավ. ե. / 48.63583; 1.51028Կոորդինատներ: 48°38′9″ հս․ լ. 1°30′37″ ամ. ե. / 48.63583° հս․. լ. 1.51028° ավ. ե. / 48.63583; 1.51028
Գտնվում է Ֆրանսիա
Կառուցվել է 709
Շինության ձևը ամրոց

Մոն Սեն Միշել (ֆր.՝ Mont Saint-Michel, նորմանդ. Mont Saint Miché՝ թարգմանաբար՝ Սուրբ Միքայել հրեշտակապետ) սար, կղզի-ամրոցի վերածված ոչ մեծ ժայռոտ կղզի Ֆրանսիայի հյուսիս-արևմուտքում։

Կղզին ծովախորշի գրանիտային երեք գոյացություններից՝ Մոն Սեն Միշելից, Տոմբլենից և Մոն Դոլից, միակ բնակելին է։ Քաղաքը կղզու վրա քաղաք կա 709 թվականից։ Այժմ այնտեղ ապրոմ է մի քանի տասնյակ մարդ։ 1879 թվականից կղզին մայր ցամաքի հետ կապված է ամբարտակով[1]։ Այս բնական պատմական կոմպլեքսը համարվում է Ֆրանսիայի ամենահայտնի և հաճախվող օբյեկտներից մեկը։ 1874 թվականին նա հայտարարվել է պատմական հուշարձան, իսկ 1979 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն այն մտցրել է Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցուցակի մեջ։

Կղզին Փարիզից 285 կմ հեռավորության վրա է։ Աշխարհի չորս բոլորից հովեկներին գրավում է աբբայության և նրան շրջապատող գյուղի տեսքը ժայռի վրա, նաև Եվրոպայի համար յուրահատուկ մակընթացությունն ու տեղատվությունը։

Համալիրն այցելող հովեկների տարեկան քանակը 1,5-1,8 (ըստ որոշ տվյալների մինչև՝ 3,5) մլն մարդ, իսկ աբբայություն հուլիս-օգոստոս ամիսներին մոտ 650 հազար մարդ է[2]։

Դիրքն ու նկարագիրը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կղզին գտնվում է Ֆրանսիայի հյուսիս-արևմուտքում՝ Նորմանդիայում, Մանշ գավառում։ Կղզու բարձր կետը գտնվում է ծովի մակերևույթից 78,8 մ բարձրության վրա և ընդգծված երևում է ծովախորշի և տափակ ափերի ֆոնին։ Կղզին կոնաձև գրանիտե գոյացություն է, որի պարագիծը 1 կմ է[3]։

Լուսնի օրվա ընթացքում (24 ժամ 50 րոպե) ծովախորշում տեղի են ունենում մակընթացությունն ու տեղատվություն, որոնք Եվրոպայի տարածքում ամենաուժեղն են, իսկ աշխարհում երկրորդը Ֆանդի շովախորշից հետո[2]։ Սիզեգիական մակընթացությունն երի ժամանակ (աշուն-գարուն գիշերահավասարի ժամանակ, նորալուսնից ու լիալուսնից երկու-երեք օր հետո) ջուրը մնում է ուր ժամ ձմռանը և 9 ժամ ամռանը։ Ջուրը կարող է կղզուց 18 կմ հեռանալ և 20 կմ խորանալ ցամաքում։

Տարածված է կարծիք, թե Մոն Սեն Միշելի ծովախորշի մակընթացության արագությունը համեմատելի է ձիու գալոպի հետ։ Իրականում ջրի արագությունը դանդաղ է, առավելագույնը 6,12 կմ/ժամ[4], երբ գալոպով վազող ձիու միջին արագությունը 21 կմ/ժամ է, իսկա առավելագույնը 60 կմ/ժամ[5]։

Մակընթացության ամենամեծ բարձրությունը (մինչև 14 մ[6]), մակընթացային ալիքի մեծ արագությունը և հատակի սորացող ավազները, ժայռերի թեքության հետ մեկտեղ դարեր ժամանակ բարենպաստ պայմաններ են ստեղծել առանձնության և թշնամուց պաշտպանվելու համար։ Սկզբում լեռը ցամաքի վրա էր, շրջապատված անտառներով և կելտական ցեղերի բնակավայր էր, որտեղ դրուիդները ծիասական արարողություններ էին իրականացնում։ Հետո Հողի ծովի գործունեության ազդեցությամբ, էրոզիայի և տարածքով հոսող գետերի պատճառով, ծովը գրավեց ցամաքը։ Այչմ ծովախորշի էկոհամակարգը լուրջ խնդիրներ ունի՝ ավազը անընդհատ միացնում է կղզին ցամաքի հետ։ Որոշում է կայացրել ամբարտակը քանդել և փոխարինել կամուրջով[1], այս նպատակով ձևափոխվել է Կուենոնի գետաբերանի ամբարտակը, որի արդյունքում գետը բաժանվել է երկու թևի և ողողում է կղզին երկու կողմից։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հրեշտակապետ Միքայելի պայքարը վիշապի հետ, 15-րդ դարի սկիզբ

Մինչև 12-րդ դարում առաջին պաշտամունքային շինության կառուցումը կղզին կոչվում էր Գերեզմանի սար (ֆր.՝ Mont Tombe)։ Համաձայն Ոսկե լեգենդի 708 թվականին Հրեշտակապետ Միքայելը այստեղ հանձնարարել է Արանշի եպիսկոպոսին ֆր.՝ Aubert d'Avranches կառուցել եկեղեցի։ Երեք անգամ դրախտի դարպասի պահապանները հայտնվել են եպիսկոպոսին, քանի որ նա կասկածում էր, թե արդյոք ճի՞շտ է մեկնաբանում երազները։ Միայն, ըստ մեկ վարկածի, Միքայել հրեշտակապետի նրա գլխին գավազանով հարվածելուց կամ ըստ մել այլ վարկածի՝ թրով սքեմը վառելուց հետ, Օբերը հրամայում է սկսել եկեղեցու շինարարությունը[7]։ Ավրանշում, որպես մասունք պահվում է եպիսկոպոսի գանգը գավազանի հարվածից առաջացած կլոր անցքով[7].

Սուրբ Միքայելի պաշտամունքը ծագել է 5-րդ դարում Իտալիայում, որտեղ նա առաջին անգամ հայտնվել է Մոնտե Գարգանո լեռնազանգվածում գտնվող, Մոնտե Սանտ Անջելո քաղաքի մոտակա քարանձավում։ Ըստ ավանդության Օբերը Իտալիա է ուղարկում դեսպանների, որ նոր կառուցվող եկեղեցու համար սուրբ իրեր գնեն, նրանք վերադառնալով տեսնում են, որ խովը առանձնացրել է կզզին ցամաքից։

Ըստ ավանդության հրեշտակապետի ցուցմունքով եկեղեցին կառուցվել է այն քարանձավի ձևով, որտեղ կայացել է սուրբ Միխայիլի հայտնությունը։ Այս վարկածի մասին են վկայում երկու աղոթագրքեր, որոնք գտնվել են վերագրվում են 6-րդ դարի և հայտնաբերվել են լեռան վրա պեղումների ժամանակ։ Ըստ այդ ավանդության սուրբ Միքյելի օրը ջուրը ծովախորշում ետ է քաշվում և հնարավորություն տալիս մարդկանց կղզի գալ[8]

Ծառայություն աբբայությունում

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Wilfried Krusekopf, Eberhard Homan/ Bretagne. 7. aktualisierte Auflage. Reise Know-How Verlag Peter Rumpf GmbH. 2009 ISBN 978-3-8317-1706-4
  2. 2,0 2,1 Мон-Сен-Мишель. Casa Edit rice Bonechi. 2007. ISBN 88-476-1610-7
  3. Le Mont Saint Michel et sa baie " Histoire
  4. Կան բազմաթիվ դիտումներ, որոնք գնահատում են ջրի արագությունը 20 կմ/ժամ և ավելին, բայց ըստ Վերգերի, այդ չափումներից և ոչ մեկի ժամանակ արագության լուրջ չափումներ չեն եղել։
  5. Fernand Verger, A la vitesse d'un cheval au galop ?, Paris, 2010
  6. Fodor’s France 2011. Fodor’s Travel Publications, 2011. С. 312.
  7. 7,0 7,1 Werner Schäfke — Normandie. Köln. DuMont Verlag. 1997 — ISBN 3-7701-3794-9
  8. Казель Р., Ратхофер И. Роскошный часослов герцога Беррийского. — М., 2002. с. 188 — ISBN 5-7793-0495-5.