Մոդլին

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Coa Illustration Elements Building Castle.svg
Մոդլին
Twierdza Modlin
Modlin spichlerz.jpg
Տեսակ ամրոց
Վարչական միավոր Nowy Dwór Mazowiecki
Երկիր Լեհաստան
Կազմված է մասերից Q30072914?[1]
Կառուցված 1807
Կառուցող Նապոլեոն I
Կոորդինատներ: 52°26′18.000000098795″ հս․ լ. 20°40′55.000000098398″ ավ. ե. / 52.43833333336077374° հս․. լ. 20.68194444447177816° ավ. ե. / 52.43833333336077374; 20.68194444447177816
Modlin Fortress Վիքիպահեստում

Մոդլին (լեհ.՝ Twierdza Modlin), ֆրանսիական, ապա՝ ռուսական և լեհական ամրոց XIX—XX դարերում, Վարշավայից 30 կմ հեռավորության վրա, Վիսլա և Նարև գետերի միախառնման տեղում: Գտնվում է Մոդլին գյուղում (ռուսական կայսրության օրոք 1934 թվականից կոչվել է Նովոգեորգիևսկ), 1961 թվականից՝ լեհական Նովի-Դվուր-Մազովեցկի քաղաքի շրջան: Ամրոցի պահպանված մասը վերածվել է հուշահամալիրի, որը օգտագործվում է նաև լեհական բանակի կողմից:

Նախապատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մոդլին ամրոցի սխեման

Ամրոցի տեղանքում առաջին ամրությունները կառուցվել են շվեդների կողմից XVII դարում: 1655 թվականին ներխուժելով Լեհաստան («Շվեդական ջրհեղեղ»)՝ շվեդական զորքերը այս տեղանքում ամրացված ճամբար են կառուցում, որով վերահսկելու էին գետանցումը Վիսլայի վրայով: Շվեդների պարտությունից հետո նրանց կողմից կառուցված ամրությունները քանդվեցին: Հյուսիսային պատերազմի ժամանակ այստեղ ամրություններ են կառուցում սաքսոնական զորքերը՝ Ադամ Շտեյնաուի հրամանատարությամբ:

XIX դարի սկիզբ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամրոցի սխեման 1830-ական թվականներին[2]։

1806 թվականին Նապոլեոնը հրամայում է Վարշավայի դքսությունում մի շարք ամրոցներ կառուցել, որոնց թվում նաև Մոդլինը՝ Վիսլայից Նարև գետանցումն ապահովելու համար: 1807-1812 թվականների ընթացքում ֆրանսիական ինժեներների կողմից Ֆրանսուա Շասսլու-Լոբայի նախագծով կառուցվում է ժամանակակից ռեդուտային ամրոց: Շինարարության մեջ ընդգրկված էին 10-12 հազար տեղացի գյուղացիներ:

Ռուսաստանում նապոլեոնյան բանակի պարտությունից հետո ֆրանսիական զորքերը հեռացան ամրոցից, այն զբաղեցրեցին Նապոլեոնի դաշնակից Վարշավայի դքսության զորքերը՝ հոլանդական ծագմամբ նապոլեոնյան գեներալ Հերման Վիլլեմ Դանդելսի հրամանատարությամբ: 1813 թվականի փետրվարի 5-ին ամրոցը պաշարվում է ռուսական 36 հազարանոց բանակի կողմից, որի հրամանատարը Կարլ Օպպերմանն էր: Կայազորը պաշարմանը դիմակայեց մինչև 1813 թվականի դեկտեմբերի 1-ը՝ Վիսլայի վրա գտնվող ֆրանսիական մնացած ամրոցների մեջ՝ ամենաերկարը:

Լեհաստանի 1830 թվականի ապստամբության ժամանակ Մոդլինյան ամրոցը ապստամբների հենակետն էր: Շրջապատված ռուսական զորքերով՝ այն հանձնվեց ապստամբների պարտությունից հետո:

Նովոգեորգիևսկյան ամրոց և Ռուսական կայսրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դրանից հետո Նիկոլայ I-ի հրամանով Մոդլինյան ամրոցը նշանակալիորեն ընդլայնվում է և 1834 թվականին վերանվանվում է Նովոգեորգիևսկ: Նախագծի մշակման աշխատանքները վստահվել են գեներալներ Իվան Դենին և Ֆելդմանին: Շինարարությունը ընթացել է ինտենսիվորեն և ավարտին է մոտեցել արդեն 1836 թվականի վերջին: XIX դարի վերջերին ամրոցը արդիականացվել է՝ միջնաբերդի շրջակայքում կառուցվել են պարիսպներ:

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ զգալիորեն հնացած ամրոցը կաշկանդել է գերմանացիների նշանակալի ուժեր, բայց գերմանացիների բաց կրակի ներքո պաշտպանվել է ընդամենը չորս օր կամ պաշարման սկզբից հաշվված՝ տաս օր:1915 թվականի հուլիսի 27-ին հակառակորդը պաշարել է ամրոցը՝ տիրանալով նրա հարավային բոլոր պարիսպներին (Զեգժէ, Դեմբէ, Սերոցկ, Բենիամինուվ), ապա սկսել է ռմբակոծել սավառնակներից և գնդակոծել ծանր հրետանիով, ինչից հետո ներխուժել է պարիսպներից ներս: Ամրոցը գերմանացիների կողմից գրավվել է 1915 թվականի օգոստոսի 7 (20)-ին: Նովոգեորգիևսկում գերի հանձնվեց 83 000 մարդ, այդ թվում՝ 23 գեներալներ և 2100 սպաներ (ընդ որում՝ ամրոցի պարետը՝ հեծելազորի գեներալ Ն. Պ. Բոբիրը անցավ թշնամու կողմը): Որպես ռազմավար թշնամու ձեռքն ընկավ 1204 զենք և միլիոնից ավելի արկ (իսկ այդ նույն ժամանակ ռուսական հրետանին արկերի խիստ կարիք էր զգում):

Անկախ Լեհաստանի կազմում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լեհաստանի անկախացումից հետո ամրոցը օգտագործել է լեհական բանակը, այն վերակառուցվել և ընդլայնվել է: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ամրոցը, պաշտպանելով Վարշավան, լեհական ուժերով պաշտպանվել է գերմանացիներից բրիգադի գեներալ Վիկտոր Տոմի (1881—1962) հրամանատարությամբ, ով նախկինում ռուսական բանակի սպա էր (Մոդլինի պաշտպանություն): Ամրոցը կապիտուլացվել է 1939 թվականի սեպտեմբերի 29-ին:

Ժամանակակից Լեհաստանում ամրոցի պահպանված մասը համարվում է հուշահամալիր, որի ռազմական կիրառելիությունը շարունակվում է: Ոչ հեռու 1937 թվականին կառուցվել է ռազմական օդանավայականը, ինչը օգտագործվել է գերմանական զավթիչների և խորհրդային բանակի կողմից, իսկ 2012 թվականից ի վեր այն գործող քաղաքացիական Վարշավա/Մոդլին օդանավակայանն է:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa database
  2. «Атлас крепостей Российской империи» — СПб., 1830-е годы