Միքայել Ասորի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Միքայել Ասորի
Ծնվել է 1126[1]
Ծննդավայր Battalgazi
Մահացել է նոյեմբերի 7, 1199
Մասնագիտություն քահանա

Միքայել Ասորի կամ Միքայել Մեծ (ասոր՝ ܡܝܟܐܝܠ ܣܘܪܝܝܐ)‎(1126, Մելիտենե - 7, նոյեմբեր, 1199, Մելիտենե, Բար-Սաումի վանք), ասորի պատմիչ, եկեղեցական գործիչ։ 1166 թվականից՝ Ասորի Ուղղափառ (Հակոբիկյան) Եկեղեցու պատրիարք։

Կենսամատենագրությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Միքայել Ասորին իր ժամանակի Ամենաուսյալ անձնավորություններից մեկն է եղել։ Նա թողել է հարուստ պատմական ժառանգություն, որոնցից մի մասը («Ժամանակագրութիւն», «Ճառ քահանայութեան նորին Միխայէլի ասացեալ», «զԽոստովանութիւնն հաւատոյ», «Վասն աստիճանաց Եկեղեցւոյ», «Գաւազանագիրք» եւ այլն) միջնադարում թարգմանվել են հայերեն։ Միքայել Ասորու գրական ժառանգության մեջ առանձնահատուկ տեղ է գրավում նրա «Ժամանակագրութիւնը», որն ընդգրկում է աշխարհի արարչությունից սկսած մինչեւ 12-րդ դարի պատմությունը։ Այս երկը կարեւոր է նաեւ նրանով, որ նրա մեջ պահապանել են որոշ պատմիչների կորսված երկերից հատվածներ։ Միքայել Ասորու վերոհիշյալ երկն անփոխարինելի սկզբնաղբյուր է նաեւ Կիլիկյան Հայաստանի պատմության ուսումնասիրման համար։ Այս երկը 1248 թվականին Իսահակ քահանայի եւ նրա աշակերտ Վարդան Վանականի կողմից համառոտված կերպով թարգմանվել է հայերեն։ Մինչև 19-րդ դարի վերջերը Միքայել Ասորու «Ժամանակագրութեան» բնագիրը համարվում էր կորսված եւ հայերեն թարգմանությունն էր կատարում բնագրի դեր։ Հայերեն բնագիրը 1868 թվականին ֆրանսիացի արեւելագետ Վիկտոր Լանգլուայի կողմից թարգմանվել է ֆրանսերեն։ 19-րդ դարավերջին ֆրանսիացի արեւելագետ Ժան Բատիստ Շաբոյի կողմից Հալեպի եկեղեցիներից մեկում հայտնաբերվում է Միքայել Ասորու «Ժամանակագրութեան» ասորերեն բնագիրը պարունակող 1598 թվականին գրված մի ձեռագիր՝ արաբերեն թարգմանության հետ միասին։ Այս բնագիրը ֆրանսերեն թարգմանության հետ միասին լույս է տեսնում 1899-1910 թթ. Փարիզում՝ Ժան Բատիստ Շաբոյի աշխատասիրությամբ։

«Ժամանակագրութեան» հրատարակությունները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ասորերեն բնագիր եւ ֆրանսերեն թարգմանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Michel le Syrien Chronique / Chabot J.-B.. — Paris, 1899. — Т. I.
  • Michel le Syrien Chronique / Chabot J.-B.. — Paris, 1901. — Т. II.
  • Michel le Syrien Chronique / Chabot J.-B.. — Paris, 1905. — Т. III.
  • Michel le Syrien Chronique / Chabot J.-B.. — Paris, 1910. — Т. VI.

Հայերեն թարգմանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Միխայէլ Ասորի, Ժամանակագրութիւն, Երուսաղէմ, 1871։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Peter Nagel, Michael I., in: Wassilios Klein (Hrsg.), Syrische Kirchenväter, S. 228-239
  • Dorothea Weltecke, Die „Beschreibung der Zeiten“ von Mor Michael dem Großen (1126–1199). Eine Studie zu ihrem historischen und historiographiegeschichtlichen Kontext (= CSCO, 594, Subsidia 110). Peeters. Louvain 2003.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]