Մինարեթ Յիվլի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ալադդին մզկիթ
թուրք.՝ Yivli Minare
Yivli Minaret Mosque Antalya crop.jpg
ՏեսակՄինարե
ԵրկիրԹուրքիա
ՎարչատարածքԱնթալիա
ՏեղագրությունԱնթալիա
Հիմնվել է1230
ԿարգավիճակԿանգուն
Ճարտարապետություն
ՈճՍելջուկյան ճարտարապետություն
Բարձրություն38 մ
Կոորդինատներ: 36°53′11.000000100406″ հս․ լ. 30°42′16.000000098401″ ավ. ե. / 36.88638888891677681° հս․. լ. 30.70444444447177901° ավ. ե. / 36.88638888891677681; 30.70444444447177901

Ալադդին Մզկիթ կամ Մինարեթ Յիվլի, որը հաճախ նաև անվանվում է Ուլու Մզկիթ (թուրք.՝ Ulu Cami, "Grand Mosque"), գտնվում է Անթալիայում։ Այն հանդիսանում է պատմական մզկիթ, որը կառուցվել է Իկոնիայի սուլթան Ալադդին Քեյղուբադի կողմից։ Մի մասն է կազմում քյուլլիյեի (külliye) (կառույցների համալիր), որը ներառում է իր մեջ՝ Գըյասեդդին Քեյհյուսրև Մեդրեսեն, Սելջուկ և Դերվիշների կացարանները, և Զինկիրիրանի և Նիգար Հաթունի դամբարանները։ Մզկիթը գտնվում է Քալեիչիում (հին քաղաքային կենտրոնում), Հանրապետության փողոցի երկայնքով, Կալեխափիի հրապարակի կողքին: Մզկիթի մինարեթը զարդարված է մուգ կապույտ սալիկներով[1], հանդիսանում է քաղաքի կողմնորոշիչը ու խորհրդանիշը:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մինարեթ Յիվլի

Մզկիթը առաջին անգամ կառուցվել է 1230 թվականին[1] և 1373 թվականին երկրորդ անգամ ամբողջովին վերանորոգվել է։ Մինարեթի բարձրությունը կազմում է՝ 38 մ, ունի քարե հիմք, ութ ռելեֆային հատվածներ[1] և 90 աստիճաններ բարձրանալու համար։

Առաջին կառույցը (1230 թվական) կառուցվել է մոտավորապես 1225-1227 թվականներին, Իկոնիայի սուլթան Ալա ադ-Դին Քեյղուբադի (1220-1237 թվականներ) կողմից[2]։ 14-րդ դարում բնօրինակ մզկիթը քանդվեց և 1373 թվականին բյուզանդական եկեղեցու հիմքի վրա կառուցվեց նոր մզկիթ` Համիդդիների կողմից[3]: Այն իր վեց գմբեթներով հանդիսանում է Անատոլիայի հնագույն բազմագմբեթավոր կառուցներից մեկը։

Այսօր շենքում գտնվում է՝ Անթալիա էթնոգրաֆիկ թանգարանը, որում պահպանվում են՝ հագուստներ, խոհանոցային պարագաներ, ասեղնագործություններ, նկարահյուս գործվածքներ և ձեռագործություններ, գուլպաներ, պարկեր, զարդեր և քոչվորական վրաններ։ Այն բացվել է 1974 թվականին։


Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աղյուսե մինարեթը գտնվում է մզկիթից արևելք, չորս ու կես մետր հեռավորության վրա։ Բարձրությունը կազմում է 38 մ։ Մինարեթի հատակին կարելի է տեսնել Մուհամմադի խոսքերը, որոնք գրված են փիրուզագույն և կապույտ գույներով։ Մինարեթի մուտքը գտնվում է հյուսիսային կողմում։ 90 աստիճաններով պարուրաձեւ սանդուղքի, որոնք լուսավորվում են մինարեթի պատերի մեջ արված անցքերի միջոցով, հնարավոր է բարձրանալ մինարեթի պատշգամբ։ Ըստ ամենայնի, սկզբնապես աստիճաների թիվը եղել է 99, որոնցից յուրաքանչյուրը հիշեցնում էր Ալլահի 99 անունները մուեդզին։


Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]


Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Bloom Jonathan, Blair Sheila, eds. (2009)։ «Architecture»։ Grove Encyclopedia of Islamic Art & Architecture։ Vol. 1։ Oxford University Press 
  • Crane H. (1993)։ «Notes on Saldjūq Architectural Patronage in Thirteenth Century Anatolia»։ Journal of the Economic and Social History of the Orient։ No. 1։ Vol. 36 
  • Hillenbrand Robert (1994)։ Islamic Architecture: Form, Function, and Meaning։ Columbia University Press 163
  • Ring Trudy, Watson Noelle, Schellinger Paul, eds. (1995)։ Southern Europe: International Dictionary of Historic Places։ Vol.3։ Fitzroy Dearborn Publishers 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 Ring, Watson, էջ 38
  2. Crane, 1993, էջ 8
  3. Bloom, Blair, էջ 142