Մատնունի քարանձավային

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մատնունի քարանձավային
Դասակարգում
Թագավորություն  Բույսեր (Plantae)
Կարգ Վարդածաղկավորներ (Rosales)
Ընտանիք Վարդազգիներ (Rosaceae)
Ենթաընտանիք Վարդայիններ (Rosoideae)
Տրիբա Potentilleae
Ենթատրիբա Potentillinae
Ցեղ Մատնունի (Potentilla)
Տեսակ Մատնունի քարանձավային (P. cryptophila)
Միջազգային անվանում
Potentilla cryptophila

Մատնունի քարանձավային (լատ.՝ Potentilla cryptophila), վարդազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս։ Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

10 սմ բարձրությամբ, գլխավոր հաստ առանցքային արմատով, բազմամյա գեղազարդային մետաքսանման առսեղմ թավոտությամբ, սպիտակավուն բույս է։ Երկար կոթերով արմատամերձ տերևները փոքր են, մատնաձև և կազմված են 5 հաստավուն հակաձվաձև տերևիկներից։ Ցողունային տերևները եռմասնյա են։ Սակավածաղիկ ծաղկաբույլը նոսր է։ Պտուղը բազմաընկույզիկ է։ Ծաղիկները 3-5–ն են, պսակաթերթերը և բաժակաթերթերը 5–ական են, սպիտակավուն, մուգ ծիրանագույն ջղերով[1]։

Տարածվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայաստանում հանդիպում է Գեղամի (լեռնագագաթ՝ Սպիտակ սար), Դարեղեգիսի (լեռնագագաթ՝ Գոգի) և Զանգեզուրի (Դարաբաս գյուղից վերև) ֆլորիստիկական շրջաններում։ Աճում է նաև Թալիշում և Իրանում (Էլբուրս)[1]։

Էկոլոգիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բույսը աճում է ալպյան գոտում՝ ծովի մակարդակից 2800-3400 մ բարձրությունների վրա, քարքարոտ խճաքարոտ զառիթափ լանջերին, քարաթափվածքների և հրաբխային ապարների վրա: Ծաղկում է հուլիս-օգոստոս ամիսներին, պտղաբերում՝ օգոստոս–սեպտեմբերին[1]։

Պահպանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վտանգված տեսակ է: Տարածման շրջանների մակերեսը 5000 կմ²-ից պակաս է, իսկ բնակության շրջանների մակերեսը՝ 500 կմ²-ից պակաս: Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված չէր։ Ընդգրկված չէ նաև CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում[1]։

Պահպանություն չի իրականացվում[1]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Հայաստանի Կարմիր գիրք (հայերեն)։ Երևան: ՀՀ Բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6