Մահմուդ Շևքեթ փաշա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մահմուդ Շևքեթ փաշա
Mahmut Schevket Pascha.jpg
 
Կուսակցություն՝ Միության և Առաջադիմության Կոմիտե
Կրթություն՝ Օսմանյան ռազմական քոլեջ
Մասնագիտություն՝ քաղաքական գործիչ և սպա
Ծննդյան օր 1856[1][2][3]
Ծննդավայր Բաղդադ, Baghdad Eyalet, Օսմանյան կայսրություն[4]
Վախճանի օր հունիսի 11, 1913(1913-06-11)[4]
Վախճանի վայր Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն[4]
Գերեզման Ստամբուլ
Թաղված Ստամբուլ
Քաղաքացիություն Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg Օսմանյան կայսրություն
Հայր Sulayman Fayiq?
 
Պարգևներ

Մեջիդիե շքանշան, Օսմանիե շքանշան և Պատվավոր Լեգեոնի շքանշան

Մահմուդ Շևքեթ փաշա (թուրք.՝ Mahmud Şevket-paşa, 1856[1][2][3], Բաղդադ, Baghdad Eyalet, Օսմանյան կայսրություն[4] - հունիսի 11, 1913(1913-06-11)[4], Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն[4]), Օսմանյան կայսրության ռազմական և քաղաքական գործիչ, Օսմանյան կայսրության մեծ վեզիր:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1856 թվականին Բաղդադում։ Նրա ընտանիքը չեչենական[5] արմատներ ունի, պապը Թիֆլիսից տեղափոխվել է Իրաք, որտեղ տոհմի ներկայացուցիչները մի քանի սերունդ բարձր ղեկավար պաշտոններ են զբաղեցրել: Շևքեթ փաշայի նախնիները Արևելյան Չեչնիայից տեղափոխվել են Թիֆլիս՝ փրկվելով արյան վրեժից։ Բաղդադի դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Ստամբուլի ռազմական ակադեմիա[6]: 1882 թվականից  զինվորական ծառայության մեջ էր։ Որոշ ժամանակ ուսումնասիրել է ռազմական գործը Ֆրանսիայում, ծառայել է Կրետեում, ապա սկսել է դասավանդել ռազմական ակադեմիայում: Աշխատել է Կոլմար ֆոն դեր Գոլցի հետ, եղել է Գերմանիայի սպառազինությունների գնումների հանձնաժողովի կազմում։

1899 թվականին դարձել է բրիգադի գեներալ և նշանակվել է քննական հանձնաժողովի ղեկավար։ 1905 թվականից Կոսովոյի նահանգապետն է։ 1908 թվականի երիտթուրքերի հեղաշրջումից հետո գլխավորել է Սալոնիկում տեղակայված 3-րդ բանակը: 1909 թվականի հեղաշրջման ճնշման ժամանակ նա գլխավորեց «Գործողության բանակը», որը գրավեց Ստամբուլը և ճնշեց ապստամբությունը։

1910 թվականին Մահմուդ Շևքեթը դարձավ 1-ին, 2-րդ և 3-րդ բանակների ռազմական նախարար և գլխավոր տեսուչ։ Նա ստիպված էր գործ ունենալ Ալբանիայում և Արաբիայում ապստամբությունների ճնշման հետ: 1911 թվականին Մահմուդ Շևքեթը ստեղծեց Օսմանյան կայսրության Ռազմաօդային ուժերը: 1912 թվականի հուլիսին Իտալա-թուրքական պատերազմում կրած պարտությունից հետո նրան հեռացրեցին ռազմական նախարարի պաշտոնից (այդ պաշտոնը զբաղեցրեց Նազըմ փաշան), երկրում իշխանության եկան լիբերալները: Առաջին Բալկանյան պատերազմում երկրի պարտությունից հետո երիտթուրքերը կրկին վերցրին իշխանությունը, և 1913 թվականի հունվարի 23-ին Մահմուդ Շևքեթ փաշան նշանակվեց մեծ վեզիր, արտաքին գործերի նախարար և ռազմական նախարար: 1913 թվականի հունիսին սպանվել է Նազիմ փաշայի ազգականներից մեկի կողմից՝ ի պատասխան Օսմանյան կայսրությունում պետական հեղաշրջման ժամանակ վերջինիս զոհվելու համար։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Swartz A. Open Library — 2007.
  2. 2,0 2,1 Faceted Application of Subject Terminology
  3. 3,0 3,1 http://purl.org/pressemappe20/folder/pe/026150 — 1908.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 4,8 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library, Austrian National Library Record #103880079X // Общий нормативный контроль (GND) — 2012—2016.
  5. Mango, Andrew. Ataturk: The Biography of the Founder of Modern Turkey, (Overlook TP, 2002), стр. 549.
  6. Finkel, Caroline, Osman’s Dream, (Basic Books, 2005), 57; Istanbul was only adopted as the city’s official name in 1930...

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]