Ձկնորսի և նրա կնոջ մասին

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ձկնորսի և նրա կնոջ մասին
Fischer und Frau.jpg
Ձկնորսը խոսում է ոսկե ձկնիկի հետ (նկարազարդող Ալեքսանդր Ցիկ)
Տեսակգրական ստեղծագործություն և հեքիաթ
ՀեղինակԳրիմ եղբայրներ
The Fisherman and His Wife

«Ձկնորսի և նրա կնոջ մասին» (գերմ.՝ Vom Fischer und seiner FrauԳրիմ եղբայրների, պոմերական ծագմամբ, հեքիաթը՝ կախարդված ձկան մասին է, որը իրականացնում է ձկնորսի և նրա ագահ կնոջ ցանկությունները, որը վերջում պատժվում է իր ագահության համար։

Սյուժե[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ձկնորսը խոսում է ոսկե ձկնիկի հետ (նկարազարդող Աննա Անդերսոն)

Ձկնորսը, ով ապրում էր իր կնոջ` Իլզեբիլի հետ, խղճուկ խրճիթում, մի անգամ ձուկ որսալուց տափակաձուկ է որսում, որն իրականում կախարդված իշխան էր և խնդրում է ձկնորսին բաց թողել նրան ծով, ինչը ձկնորսը սիրով կատարում է: Երբ դրա մասին իմանում է Իլզեբիլը, նա հարցնում է ամուսնուն, թե արդյոք նա ինչ-որ բան չի ցանկացել վերջինիս ազատության դիմաց և ստիպում է նրան գնալ նորից կանչել իշխանին, որպեսզի վերջինից ավելի լավ կացարան պահանջի: Կախարդական ձուկը անմիջապես կատարում է ձկնորսի ցանկությունը:

Սակայն շուտով Իլզեբիլը նորից է ուղարկում իր ամուսնուն պահանջել ոսկե ձկնիկից քարե ամրոց և ապա ցանկանում է դառնալ թագուհի, կայսր և ապա Հռոմի պապ: Ամեն անգամ ձկնորսը ոսկե ձկնիկից ինչ-որ բան խնդրելու ժամանակ ծովն ավելի մռայլ ու փոթորկուն է դառնում: Ամեն անգամ ձկնորսն ափ գալիս կանչում է ոսկե ձկնիկին հետևյալ խոսքերով.

Aquote1.png Ձկնիկ, ձուկիկ, ձուկ

Դու ծովային տափակաձուկ:

Կինս խնդրանքով ուղարկեց,

Իմ կամքին հակառակ:

Aquote2.png


Ձուկը կատարում է նրա բոլոր երազանքները, սակայն երբ Իլզեբիլը ցանկանում է դառնալ Տեր Աստված, ապա ոսկե ձկնիկը ամեն ինչ վերադարձնում է իր նախկին վիճակին՝ թշվառ խրճիթին:

Սյուժեի ծագում և վերլուծություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հեքիաթը գրված է Գրիմ եղբայրների կողմից Առաջավոր Պոմերանիայի բարբառով՝ Ֆիլիպ Օտտո Ռունգեի հեքիաթների հիման վրա: Սկզբնաղբյուրի համաձայն՝ իրադարձությունները տեղի են ունենում Վոլգաստի շրջանում:

Հավանաբար, այդ տափակաձուկը հնում Պոմերանիայում ծովային աստծո դեր էր խաղում և այդպիսով հեքիաթը հանդես է գալիս որպես անհետացած առասպելաբանության օրինակ: Պատմվածքի իմաստը ներկայացված է առակի տեսքով, որը վերաբերում է ժողովրդական իմաստությանը, մասնավորապես որկրամոլությունը և ավելորդ ցանկությունները պատժվում են ամեն ինչի կորստով:

Սյուժեի մեկնաբանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ժամանակակիցները պատմությունը մեկնաբանում էին, ինչպես Նապոլեոնի և նրա ընտանիքի երգիծանքը: Հոգեվերլուծաբան Օտո Գրոսսը մեկնաբանում է գլխավոր հերոսների պահվածքը, ինչպես իշխանության նկատմամաբ արտահայտված ցանկություն, որը բնորոշ է միապետական հասարակությանը և շեշտում է այն գաղափարը, որ «միայն Աստվածն է երաշխավորում մարդու սրտում ամենաթանկը ուրիշից պաշտպանելու հարցում»[1]:

Հեքիաթի բեմադրությունները բազմիցս ներկայացվել են գերմանական թատրոններում: Բեմական այդ ադապտացիաները ոգեշնչել են կնոջ և տղամարդու միջև հարաբերությունների ժամանակակիցների հոգեբանական մեկնաբանությունը: Ինչպես նաև վերլուծվում էր ձկնորսի բնավորությունը, քանի որ ամուսինը բառացիորեն կատարում էր կնոջ ցանկությունները և խուսափում էր վերջինիս հետ բանավիճելուց, դրա փոխարեն, որպեսզի փորձի դիմել նրա ներքին կարիքներին և հիմքերին, նա անտեսում է իր կողակցին: Դա միայն ուժեղացնում է կնոջ ներքին անհանգստությունը, դժգոհությունը և ծայրահեղությունը[2]:

Գյունտեր Գրասի համար հեքիաթը հիմք հանդիսացավ նրա «Տափակաձուկ» վեպի համար (1977), որտեղ ֆեմինիզմի մեղավորությունը դիտարկվում է քարե դարի մի քանի դրվագներում, անցնելով ռոմանտիզմից մինչև մեր օրերը: Հանս Էլլուշեկը հրատարակեց գրքի իր տարբերակը՝ «Wie man besser mit den Wünschen seiner Frau umgeht. Das Märchen vom Fischer und seiner Frau» (« Ինչպես լավ իրականացնել քո կնոջ ցանկությունները: Հեքիաթ ձկնորսի և նրա կնոջ մասին»):

Սյուժեի տարբերակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Համարվում է, որ Գրիմ եղբայրների սյուժեի վրա է հիմնված Ալեքսանդր Պուշկինի «Ձկնորսի և ձկան մասին» հեքիաթը, որտեղ տափակաձկան կերպարը փոխարինվում է ոսկե ձկնիկի կերպարով[3]: Այնտեղ կնոջ ցանկությունները սկսվում են «կոտրած տաշտակի» վերանորոգմամբ և վերջանում՝ «ծովի տիրուհի» դառնալու ցանկությամբ:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]