Հելեն Մարտինս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Հելեն Մարտինս
Ծնվել է դեկտեմբեր 1897[1]
Ծննդավայր Նյու Բետեսդա, Camdeboo Local Municipality, Կակադու, Արևելյան Քեյփ, ՀԱՀ
Մահացել է օգոստոսի 8, 1976(1976-08-08) (78 տարեկանում) կամ 1986
Վախճանի վայրը Խրաաֆ-Ռեյնետ, Կակադու, Արևելյան Քեյփ, ՀԱՀ
Քաղաքացիություն Flag of South Africa.svg ՀԱՀ
Ստեղծագործություն(ներ) Բվի տունը
Մասնագիտություն նկարչուհի և քանդակագործ

Հելեն Մարտինս (անգլ.՝ Helen Martins, դեկտեմբեր 1897[1], Նյու Բետեսդա, Camdeboo Local Municipality, Կակադու, Արևելյան Քեյփ, ՀԱՀ - օգոստոսի 8, 1976(1976-08-08) կամ 1986, Խրաաֆ-Ռեյնետ, Կակադու, Արևելյան Քեյփ, ՀԱՀ), ինքնուս նկարիչ և քանդակագործ, ար բրյուտ արվեստագետ[2], ստեղծել է «Բվի տունը» (The Owl House), որն անսովոր ձևավորված տուն և բակ է՝ ավելի քան 300 բետոնե քանդակներով: Այս տան պատերը, առաստաղը և դռները զարդարված են բազմագույն ապակիներով:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հելեն Մարտինսը ծնվել է 1897 թվականին Արևելյան Քեյփի Նյու Բետեսդա գյուղում, Պիեռ Յակոբուս Մարտինսի և Էսթեր Կատարինա Կոռնելիա վան դեր Մերվեի ընտանիքում: Ընտանիքի վեց երեխաներից կրտսերն էր, սովորել է Գրաաֆ-Ռեյնետի քոլեջում, որից հետո որպես ուսուցչուհի աշխատել է Տրանսվաալի տարբեր վայրերում: Մեկ տարի անց ամուսնացել է գործընկերոջ՝ Ուիլյամ Յոհանես Պինաարի հետ[3][4]: Ամուսնությունն անհաջող էր, և 1926 թվականին նրանք բաժանվեցին: 1928 թվականին Հելեն Մարտինսը վերադառնում է Նյու Բետեսդա և զբաղվում ծնողների խնամքով[3]: Նրա մայրը մահացել է 1941 թվականին, իսկ հայրը 1945 թվականին: Նախքան հոր մահը Հելենը նրան տեղափոխեց առանձին սենյակ, որտեղ պատուհաններ չկային, իսկ պատերը ներկված էին սև գույնով, այնտեղ կար միայն վառարան և մահճակալ: Նա այդպես արեց, քանի որ հայրը խիստ վիրավորել էր իրեն: Ծնողները ժառանգություն էին թողել տունը, որոնց մահից հետո Հելենը ձեռնամուխ եղավ դրա վերափոխմանը: Հետագա տարիներին նա ավելի կտրվեց արտաքին աշխարհից, տանից դուրս գալով միայն ամիսը մեկ անգամ, որպեսզի փոստային բաժանմունքից ստանա կենսաթոշակը: Համագյուղացիները նրա արվեստին վերաբերվում էին ծաղրանքով և կասկածանքով:

Չնայած այն հանգամանքին, որ Հելենը սովորաբար խուսափում էր մարդկանց հետ շփվելուց, տարին մեկ անգամ սուրբ ծննդյան տոներին նա բացում էր իր տան դռները և հրավիրում համագյուղացիներին տեսնելու հայելիները, որմնանկարները և ապակենկարները, որոնք լուսավորված էին բազմաթիվ մոմերով:

1964 թվականին նա վարձում է ճանապարհորդ ոչխար խուզող Կուս Մալգասին (Koos Malgas) տան բակում բետոնե քանդակների պատրաստման աշխատանքներին օգնելու համար: Մալգասը դարձավ նրա գործընկերը և մնաց Հելենի կողքին նրա կյանքի վերջին 12 տարիներին: Քանի որ Մալգասը գունամորթ էր, նրանց սերտ հարաբերությունները շրջապատի կողմից մեծ պարսավանքով ընդունվեցին (ՀԱՀ-ում այդ ժամանակ ապարտհեյդ էր):

Մահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1976 թվականին Հելենը սկսեց կորցնել տեսողությունը: Չպատկերացնելով իր կյանքն առանց լույսի, նա ինքնասպանություն գործեց՝ խմելով նատրիումի հիդրօքսիդ[5][3][6]: Երեք օր անց նա մահացավ Գրաֆֆ-Ռեյնետի հիվանդանոցում[7]:

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կուս Մագլասը մնաց այդ տանը ևս երկու տարի, այնուհետև փոխադրվեց Վորչեսթեր (Worcester), բայց 1991 թվականին վերադարձավ, որպեսզի տունը վերանորոգի, որը հռչակվեց ազգային հուշարձան:

Աթոլ Ֆուգարդը (Athol Fugard) Հելեն Մարտինսի կյանքի մոտիվներով[8] 1958 թվականին հրատարակեց «Ճանապարհ դեպի Մեքքա» (The Road to Mecca) պիեսը, որը 1992 թվականին էկրանավորվեց:

Թանգարան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հելեն Մարտինսի ցանկությամբ[9] Բվի տունը պահպանվել է որպես թանգարան: 1991 թվականին Բվի տան ընկերները հոգացին, որ Կուս Մագլասը վերադառնա Նյու Բետեսդա և հոգ տանի տան մասին: 1996 թվականին ձևավորվեց Բվի տան հիմնադրամը[10]: 1989 թվականին տունը ճանաչվել է տեղական ազգային հուշարձան[11]: 1992 թվականին այն բացվել է որպես թանգարան[12]:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 https://rkd.nl/explore/artists/374079
  2. «Helen Martins»։ Outsider Art Now։ Վերցված է 11 March 2016 
  3. 3,0 3,1 3,2 Ross Sue Imrie (1997)։ This is my world : the life of Helen Martins, creator of the Owl House։ Cape Town: Oxford University Press։ ISBN 978-0195715163 
  4. «The Extraordinary Life of Helen Martins»։ lynnssite։ Վերցված է 1 February 2015 
  5. Emslie Anne (1997)։ A journey through the Owl House։ Johannesburg: Penguin Books։ էջ 3։ ISBN 9780140255560 
  6. Smiedt David (2004)։ Are we there yet : chasing a childhood through South Africa։ St. Lucia, Qld.: University of Queensland Press։ էջ 289։ ISBN 978-0702233845 
  7. «Helen Martins – The owlhouse»։ theowlhouse.co.za։ Վերցված է 4 March 2016 
  8. «The Owl House of Nieu-Bethesda»։ Encounter South Africa։ Վերցված է 11 March 2016 
  9. «Helen Elizabeth Martins»։ South African History Online։ Վերցված է 11 March 2016 
  10. «The Owl House, Nieu-Bethesda, South Africa»։ PBS Independent Lens։ Վերցված է 11 March 2016 
  11. Verwey E. J. (1995)։ New dictionary of South African biography (1st ed.)։ Pretoria: HSRC Publishers։ էջեր 160–162։ ISBN 9780796916488 
  12. Plessis Heather du (2000)։ Tourism destinations southern Africa։ [Kenwyn, South Africa]: Juta։ էջ 152։ ISBN 9780702152726 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]