Կրեսպի դ'Ադդա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
World Heritage Logo global.svg
Կրեսպի դ'Ադդա
Crespi d'Adda*
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգություն

Crespi panorama.jpg
Երկիր Իտալիա
Տիպ մշակութային
Չափանիշներ iv, v
Ցանկ ՅՈՒՆԵՍԿՕ֊ի ցանկ
Աշխարհամաս** Եվրոպա
Ընդգրկման պատմություն
Ընդգրկում 1995  (19 նստաշրջան)
Համար 730
* Անվանումը պաշտոնական անգլերեն ցանկում
** Երկրամասը ըստ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի դասակարգման
Համաշխարհային UNESCO logo white.png ժառանգություն

Կրեսպի դ'Ադդա (իտալ.՝ Crespi d'Adda), պատմական բնակավայր Կապրիատե Սան Ջերվազիո կոմունայում, Լոմբարդիա մարզում, Իտալիայի` հյուսիսում։ Իրենից ներկայացնում է 19-20-րդ դարերի գործարանային քաղաքի վառ օրինակ, որը կառուցել են ձեռներեցները՝ Եվրոպայում և Հյուսիսային Ամերիկայում աշխատողների վերաբնակեցման համար։ Գյուղը պահպանվել է մինչև մեր օրեր, և մասամբ օգտագործվում է արտադրության շարունակության նպատակով, սակայն ներկայիս սոցիալ-տնտեսական պայմանների փոփոխության հետ կապված նրա պահպանումը վտանգի տակ է[1]։ Ներառված է 1995 թվականի ՅՈՒՆԵՍԿՕՀամաշխարհային ժառանգության ցանկում։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Crespi d’Adda, Castello (Ian Spackman 2007-007-30).jpg

1875 թվականին ձեռնարկատեր Քրիստոֆորո Բենինյոն Կրեսպին և Բուստո Արսիցիոն գնեցին ընդարձակ հողատարածք Բրեմբո և Ադդա գետերի միջև՝ նպատակ ունենալով կառուցել բամբակագործական գործարան[2]։ 1878 թվականին արդյունաբերական շենքերի կողքին սկսվեց բանավանի շինարարություն, փոքր սոցիալական ենթակառուցվածքներով, ինչպիսիք են հիվանդանոց, դպրոց, թատրոն, բաղնիքներ, եկեղեցի և գերեզմանոց[3]։ 1897 թվականին ավարտվեց ընտանեկան ամրոցի շինարարությունը, որը կառուցված էր նեոգոթական ոճով[4]։ Մոտավորապես 1906 թվականին արտադրության կարիքների համար Ադդա գետի երկայնքով կառուցվել է հիդրոէլեկտրակայան[5]։

Երբ 1889 թվականին Անգլիայից վերադարձավ Կրիստոֆորա Սիլվիո Կրեսպիի որդին, նա սկսեց աշխատել որպես նոր տնօրեն[6]։ Նա մերժեց բազմաբնակարան բնակելի շենքերի նախագիծը և փոխարինելով դրանք այգիներով մասնավոր տների։ Նա կարծում էր, որ դա կնպաստի աշխատողների ներդաշնակ հարաբերություններին։ Այդ տները կառուցվեցին 1892 թվականից սկսած, և արդյունքն ակնհայտ էր։ Շուրջ 50 տարի Կրեսպի ընտանիքի ղեկավարությանը չի խոչնդոտել որևէ ապստամբություն կամ այլ տեսակի զանգվածային անկարգություններ[2]։

1929 թվականի Մեծ ճգնաժամից ֆաշիստական ​​կառավարության կողմից հարկումը ի վերջո, հանգեցրել է այն փաստին, որ Կրեսպի ընտանիքը վաճառեց գյուղը իտալական տեքստիլ ընկերությանը։ Հետագայում անցել է Լեգլար ընկերության և ապա - արդյունաբերական խումբ Փոլլիին: Վերջինս, որպեսզի պահպանի արտադրությունը, վարձել է 600 աշխատող, իսկ առավել ակտիվության տարիներին այս ցուցանիշը հասել է մինչև 3200 մարդ[2]։

2004 թվականին ֆաբրիկայի գործունեությունը գրեթե դադարել է։ Այսօր, գյուղում են նրանք, ովքեր իրենցից ներկայացնում են այն աշխատավոր ընտանիքները, ովքեր այստեղ են եկել ամենասկզբից։

Հետաքրքիր փաստեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Կրեսպի դ'Ադդան առաջին գյուղն էր Իտալիայում, որ ուներ ժամանակակից լուսավորման համակարգ։
  • Տեղի դպրոցի պահպանման համար բոլոր ծախսերը հոգացել է գործարանը։
  • Կրեսպի ընտանեկան ամրոցը ունեցել է առանձին հեռախոսագիծ Միլանի հետ։
  • Կրեսպի դ'Ադդա եկեղեցին կառուցվել է Բուստո Արսիցիոյի եկեղեցու օրինակով, որտեղից էլ ծագել են Կրեսպիները[6]։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]