Կրակովյան օղաբլիթ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox mets.png
Կրակովյան օղաբլիթ
Obwarzanek (cropped).jpg
ԵնթատեսակՃամբու Ճաշ, Ring-shaped rolls? և հաց
Obwarzanek Վիքիպահեստում

Կրակովյան օղաբլիթ (լեհ.՝ obwarzanek krakowski կամ obarzanek krakowski), օղի տեսք ունեցող թխվածք, որ բնորոշ է լեհական խոհանոցին[1]: Կրակովում ավանդական սնունդ է փողոցներում:

Անվան ծագում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լեհերեն obwarzanek բառը (հանդիպում է նաև obarzanek տարբերակը) առաջացել է լեհ.՝ obwarzać բայից, որ նշանակում է եփել, եռացնել[2][3]:

Բաղադրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կրակովյան օղաբլիթն ունի շրջանի կամ օվալի ձև՝ կենտրոնում բացվածքով, և բաղկացած է դրոժային հիմքով խմորի երկու կամ երեք շրջաններից, որոնք պտտված են պարույրաձև: Գույները կարող են լինել բաց ոսկեգույնից մինչև բաց շագանակագույն: Կրակովյան ավանդական օղաբլիթն ունենում է 12-17 սմ տրամագիծ, 2-4 սմ լայնություն և կշռում է 80-120 գ: Օղաբլիթի մակերեսը կարող է լինել հարթ կամ թեթևակի խորդուբորդ:

Օղաբլիթների վրա կարող են լցնել տարբեր բաղադրիչներ՝ կանաչի, պղպեղ, պանիր, սոխ, կակաչի, քունջութի, քեմոնի սերմեր[4]:

Կրակովյան օղաբլիթները սովորաբար վաճառում են առանց փաթեթավորման, քանի որ եթե այն փաթեթավորեն առանց լրիվ սառչելու, ապա այն խրթխրթան չի լինի[4]:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Օղաբլիթների վաճառք Կրակովում (2014)

Կրակովյան օղաբլիթների՝ մեզ հասած առաջին վկայությունը վերաբերում է Յագայլո արքայի կառավարման շրջանին և թագուհի Յադվիգային: 1394 թվականի մարտի 2-ի թագավորական գրառումներում նշված է. «Թագուհու համար՝ օղաբլիթները 1 գրոշ»[5]:

Ընդ որում, այստեղ օգտագործվել է ինչպես լեհերեն obrzanky' բառը', այնպես էլ լատիներեն circuli բառը:

1496 թվականին Յան I Օլբրախտ արքան Կրակովի հացթուխների գիլդիային տրամադրել է սպիտակ հաց և օղաբլիթ թխելու մենաշնորհ: Այս մենաշնորհը գործել է մինչև Յան III Սոբեսկու կառավարման շրջան: 1611 թվականին կարգավորվել է քաղաքում օղաբլիթներ վաճառելու եղանակը[4]:

1802 թվականի հունվարի 22-ին հրաման է արձակվել, որի համաձայն ցանկացած հացթուխի թույլատրվում էր օղաբլիթներ թխել, եթե թույլտվություն ձեռք բերեին: Օղաբլիթ թխելու թույլտվություն ունենալու իրավունքը հացթուխները ստանում էին վիճակահանությամբ: Հնարավոր է, որ վիճակահանության սովորույթն ընդհատվել է 1849 թվականին:

Օղաբլիթ վաճառող կրպակները բաց են եղել առավոտյան ժամը վեցից: Մինչև 1950-ական թվականները օղաբլիթներ վաճառվել են հյուսկեն զամբյուղներով[4]:

Ներկայումս Կրակովում օրական վաճառվում է նոտ 150.000 օղաբլիթ[4]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Obwarzanek»։ Słownik języka polskiego PWN (լեհերեն) 
  2. Maria Balinska The Bagel: The Surprising History of a Modest Bread. — Yale University Press, 2008. — P. 15. — ISBN 978-0-300-11229-0
  3. «Этимология слова баранка»։ Сборник энциклопедий и словарей русского языка (ռուսերեն) 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 «Obwarzanek krakowski»։ EUR-Lex (անգլերեն)։ 16.02.2010 
  5. Maria Dembińska Food and Drink in Medieval Poland: Rediscovering a Cuisine of the Past / William Woys Weaver. — Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 1999. — P. 115. — ISBN 0-8122-3224-0