Կիրա (քաղաք)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բնակավայր
անգլ.՝ Kira
Kira
Kira road.jpg
ԵրկիրՈւգանդա Ուգանդա
Մակերես98,83 կմ²
ԲԾՄ1190 մետր
Բնակչություն317 157 մարդ (2014)[1]
Ժամային գոտիUTC+3
##Կիրա (քաղաք) (Ուգանդա)
Red pog.png

Կիրա (անգլ.՝ Kira Town), քաղաք Ուգանդայի կենտրոնական շրջանում՝ Վակիսոյում, բնակչության թվով երկրի երկրորդ քաղաքը։ Ղեկավարվում է քաղաքային խորհրդի կողմից[2]։

Քաղաքային խորհուրդը իր աշխատանքը սկսել է 2016 թվականից։ Քաղաքը հյուսիսում սահմանակից է Գայզայի հետ, արևելքում՝ Մուկոնոյի, արևմուտքում՝ Կամպալայի հյուսիս-արևմուտքում՝ Կասանգատիի հետ, հարավից Վիկտորիա լիճն է։ Քաղաքը գտնվում է Կամպալայի կենտրոնական բիզնես թաղամասից՝ Ուգանդայի մայրաքաղաքից և երկրի ամենամեծ քաղաքից մոտ 14 կմ հյուսիս-արևելք[3]։ քաղաքի մակերեսը 98կմ ² է[4]։

Վարչակազմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կիրա քաղաքում կա երեք շրջան՝ Նամուգոնգո, Կիրա և Բվեյոգերեր, որոնք իրենց հերթին բաժանված են վեց վարչական շրջանների՝ Բվեյոգերեր, Կիմվանի, Կիրա, Կիրեկա, Կիրինհա և Կյալիվիալա[2]։

Քաղաքի ղեկավարը Յուլիուս Մուտեբի Նսուբուգան է, տեխնիկական ղեկավարը՝ Յիգա Բենոնը՝ որպես քաղաքի գործավար: Յուրաքանչյուր շրջան ղեկավարվում է նախագահի և քաղաքային գործավարի ավագ օգնականի կողմից[5]։ Քաղաքային խորհուրդը կազմված է 17 անդամից։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կիրան բնակչության թվով Ուգանդայի խոշորագույն քաղաքներից է[6], որը ունի երկրի ամենամեծ քաղաքային կենտրոնը Կամպալայից հետո[7]։

Քաղաքի բնակչությունը համեմատաբար արագ տեմպերով աճել է վերջին տասնամյակի ընթացքում՝ հանրապետական միջին ցուցանիշի համեմատությամբ: Արագ աճը մասամբ պայմանավորված է քաղաքի՝ երկրի մայրաքաղաք Կամպալայի հարևանությամբ[7]։ Կիրան Կամպալայի հանրակացարանային շրջանն է[4][8][9]։

2002 թվականի պետական մարդահամարի տվյալներով՝ քաղաքում ապրում է 140 774 մարդ, որից 67 222-ը (47.8%) տղամարդ, իսկ 73.548-ը(52.2%)՝ կին: Ուգանդայի վիճակագրության բյուրոյի տվյալներով՝ 2010 թվականի կեսերին բնակչությունը կազմում էր 172 300 մարդ, իսկ 2011 թվականի կեսերին՝ 179 800[10][11]։ 2014 թվականի օգոստոսին, ըստ հերթական պետական մարդահամարի, քաղաքում ապրում էր 313 761 մարդ[7]։

Տնտեսական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երիտասարդների մեծ մասը բոդա-բոդա է վարում[12]։ Քաղաքի բնակիչներն ավելի հաճախ աշխատում են Կամպալայում և երեկոյան վերադառնում Կիրա[4][8]։ Կամպալայի բիզնես պարկը, որը մշակվել է Ուգանդայի ներդրումային մարմնի կողմից, մոտ 180 մլն ԱՄՆ դոլար արժողությամբ (մոտավորապես 470,5 մլրդ Ուգանդական շիլլինգ) գտնվում է Նամանվեում՝ Կիրայի հարավ-արևելքում[13]։

Հետաքրքիր վայրեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ուգանդացի նահատակների բազիլիկ Նամուգոնգոյում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ուգանդացի նահատակների կաթոլիկ բազիլիկը կառուցվել է Նամուգոնգոյում՝ Կյալիվաջալա ծխում, որտեղ 19-րդ դարի վերջին քսաներկու կաթոլիկ ուգանդացի նահատակների մեծ մասը ողջ-ողջ այրվել է Մվանգի II սեկաբակիի հրամանով[14]։ Անգլիական սրբատեղին, որը գտնվել է Ուգանդայի եկեղեցու տնօրինության ներքո, գտնվում է բազիլիկայից մոտ 5 կմ արևելք, այնտեղ, որտեղ սպանվել է նահատակների ևս մեկ խումբ[15]։

Մանդելայի ազգային մարզադաշտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մանդելայի ազգային մարզադաշտը ամենամեծ մարզադաշտն է Ուգանդայում, որը տեղավորում է 45 202 մարդ[16]։ Մարզադաշտը գտնվում է Նամբուլում[17]։

Ենթակառուցվածք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հյուսիսային Կամպալայի շրջանցիկ մայրուղի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հյուսիսային Կամպալայի շրջանցիկ մայրուղին, որը կոչվում է նաև Հյուսիսային շրջանցիկ մայրուղի, Հյուսիսային Կամպալայում կառուցված երկկողմանի երթևեկությամբ առաջին միջհանրապետական մայրուղին է։ Մայրուղին ոչ լրիվ շրջան է ձևավորում Կամպալայի հյուսիս-արևելքով, հյուսիսով և հյուսիսարևմուտքով։ Դրա հյուսիսային և արևելյան մասերը հատում են Կիրա քաղաքի Բվեյոգերերե և Կիրեկա շրջանները[18]։

Ումեմեի էլեկտրական ենթակայան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2015 թվականին Ումեմե էլեկտրաբաշխիչ ընկերությունը կառուցել է ենթակայան Նսասա շրջանում, որն ուներ 40 մվտ հզորություն՝ 7 մլն ԱՄՆ դոլար արժեքով (24 միլիարդ ուգանդական շիլինգ)։ Ակնկալվում էր, որ ենթակայանը կկայունացնի էլեկտրացանցը և կնվազեցնի էլեկտրաէներգիայի կորուստը այդ արագ զարգացող քաղաքային շրջանում։ Ենթակայանի շինարարությունը արժեցել է 5 միլիոն ԱՄՆ դոլար, 2 միլիոն դոլար էլ ծախսվել է սնուցող գծերի վրա[19] [20]։

Կյանքի որոկի բարձրացման ուղիներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքի հանրային առողջապահության վարչությունը պարտավորվում է բարելավել իր քաղաքացիների կենսապայմանները՝ կենտրոնանալով սանիտարահիգիենիկ պայմանների, անվտանգ խմելու ջրի, մարդկային և այլ թափոնների հեռացման, դպրոցներում, շուկաներում և այլուր հիգիենայի պահպանման վրա: Նախատեսվում է ձևավորել նվազագույն ընդունելի հիգիենայի ստանդարտներ մասնավոր և հասարակական շենքերի և բաց տարածքների համար[4][21]։

Աղքատության վերացում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ջանքեր են գործադրվում քաղաքացիներին օգնելու սկսել եկամուտ բերող գործունեություն, այդ թվում՝ սնկի աճեցում[22]։

Կրթություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքում կա մի քանի նախնական և միջնակարգ դպրոց[23]։

2011 թվականի հունվարին Կիտիկիֆումբա գյուղում բացվել է Շիմոնիի հիմնական մանկավարժական քոլեջը: Քոլեջը, որը նախկինում գտնվում էր Կամպալայի Նակասերո բլրի վրա, հիմնադրվել է բրիտանական կառավարության կողմից 1952 թվականին: 2006 թվականին նախկին շենքը վաճառվել է ներդրողին՝ Kampala Intercontinental հյուրանոցի կառուցման համար: Նոր շենքը կարող է ընդունել մոտ 450 ուսանող։ Նոր քոլեջի շինարարությունը արժեցել է մոտավորապես 8 միլիարդ ուգանդական շիլլինգ[24]։

2011 թվականին Սուրբ Ավգուստինի միջազգային համալսարանը, որը մասնավոր համալսարան է բազմաթիվ մասնաճյուղերով, ստացել է ժամանակավոր արտոնագիր Ուգանդայի բարձրագույն կրթության ազգային խորհրդի կողմից[25]։ SAIU-ն 2010-2014 թվականներին հավատարմագրված մի քանի մասնավոր համալսարաններից մեկն է: Այն մասնաճյուղ ունի Նամուգոնգոյում, որտեղ գտնվում է Գյուղատնտեսության և անասնաբուժության քոլեջը[26]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. https://citypopulation.de/Uganda-Cities.html
  2. 2,0 2,1 Seguya Pius։ «Kira Town Municipality»։ Wordpress.com։ Վերցված է 2014-04-18 
  3. Globefeed.com (2016-04-25)։ «Distance between Kampala Road, Kampala, Central Region, Uganda and Kira Town, Central Region, Uganda»։ Globefeed.com։ Վերցված է 2016-04-25 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Kaketo Moses (2015-04-24)։ «Kira Town Council Risks Same Problems Kampala Is Facing»։ Linkedin.com։ Վերցված է 2015-05-04 
  5. Mukisa Philemon Kirunda (2009-12)։ «Public Participation In Solid Waste Management: Challenges And Prospects. A Case of Kira Municipal Council, Uganda (Thesis for Master of Science at the University of Agder, Kristianstad, Norway)»։ University of Agder։ Վերցված է 2015-05-04 
  6. Kijjambu Ronnie (2007-07-04)։ «Mugerwa Urges Town Councils To Co-operate»։ New Vision։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014-04-19-ին։ Վերցված է 2014-04-18 
  7. 7,0 7,1 7,2 UBOS (2014-08-27)։ «The Population of The Regions of the Republic of Uganda And All Cities And Towns of More Than 15,000 Inhabitants»։ Citypopulation.de Quoting Uganda Bureau of Statistics (UBOS)։ Վերցված է 2015-02-21 
  8. 8,0 8,1 Omongin Emmy (2013-12-18)։ «Know Your Hood - Bulindo, A Suburb Sprouting From Farmland»։ Kampala։ Վերցված է 2015-05-02 
  9. Ogwang Joel (2013-09-15)։ «Uganda: Want A House? Build Rentals First»։ Վերցված է 2015-05-02 
  10. «Estimated Population of Kira Town In 2002, 2010 & 2011»։ Uganda Bureau of Statistics։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-01-19-ին։ Վերցված է 2014-04-18 
  11. Okwera Oyet (2010-08-06)։ «The Rise And Rise of Kyaliwajjala (Town Planner Estimates Population of Kira Town At 300,000 In 2012»։ New Vision։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014-04-19-ին։ Վերցված է 2014-04-18 
  12. Ssemujju Ibrahim Nganda (2015-04-22)։ «How To Stop Boda Bodas From Finishing Our Youths»։ Վերցված է 2015-06-05 
  13. Kagolo Francis (2013-02-13)։ «UIA needs sh470b to expedite Namanve Industrial Park»։ Kampala։ Վերցված է 2014-04-14 
  14. «About The Uganda Martyrs»։ Buganda.com։ Վերցված է 2014-04-18 
  15. UMM-COU (2015)։ «Uganda Martyrs Museum Namugongo - Church of Uganda»։ Uganda Martyrs Museum - Church of Uganda (UMM-COU)։ Վերցված է 2015-05-02 
  16. SDBC (2015-05)։ «Nelson Mandela National Stadium (Namboole)»։ Stadiumdb.com (SDBC)։ Վերցված է 2015-06-03 
  17. Odeng Michael (2015-01-26)։ «Namboole Stadium Sues Pioneer Bus Company Over Parking Fees»։ Kampala։ Վերցված է 2015-05-03 
  18. Bagala Andrew (2014-11-06)։ «UShs200 Billion Northern Bypass Expansion Project Kicks Off»։ Kampala։ Վերցված է 2015-05-03 
  19. Muhumuza Mark Keith (2015-12-23)։ «Umeme issues Shs340b investment plan»։ Kampala։ Վերցված է 2015-12-23 
  20. African Review Magazine (2015-12-29)։ «Umeme Limited nears completion of substation for Ugandan township»։ London: African Review Magazine։ Վերցված է 2016-05-30 
  21. Mukwaya Idd (2008-12-10)։ «Kira Must Not Be Entangled In Kampala's Chaos»։ Kampala։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014-04-19-ին։ Վերցված է 2014-04-18 
  22. Jordan Christina (2010-03-13)։ «LiA Kireka Mushroom Project»։ Lifeinarica2.com։ Վերցված է 2015-06-03 
  23. Summit Business Staff (2015)։ «Kira Town Council Poorly Planned»։ Summit Business Magazine (Kampala)։ Վերցված է 2015-06-07 
  24. Talemwa Moses (2011-01-09)։ «New Shimoni campus opens»։ Kampala։ Վերցված է 2015-06-07 
  25. UNCHE։ «Uganda National Council for Higher Education: Private Universities»։ Kampala: Uganda National Council for Higher Education (UNCHE)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2015-06-21-ին։ Վերցված է 2015-01-23 
  26. Conan Businge and Gloria Nakajubi (2013-03-25)։ «Uganda Registers New Private University»։ Kampala։ Վերցված է 2014-07-09