Կեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
CSIRO ScienceImage 588 Sheep Eating.jpg
Hay bales more outside stack showing stack size near Yass Australia photo taken November 2015 04.JPG

Կեր, խարեր, բուսական և կենդանական, ինչպես նաև հանքային ծագումով արտադրանքներ, որոնք օգտագործվում են գյուղատնտեսական կենդանիների կերակրման համար։ Առավել տարածված են բուսական կերերը (կանաչ, կոպիտ, սիլոսային կերեր, արմատապտուղներ, հացահատիկային մնացորդներ և այլն)։ Ըստ քիմիական բաղադրության և կենդանի օրգանիզմի վրա ֆիզիոլոգիական ներգործության, կերերը լինում են ծավալային (1 կգ-ը պարունակում է 0,5 կգ-ից ոչ ավելի մարսելի սննդանյութեր կամ 0,65 կերային միավոր), խտացրած (1 կգ-ում սննդանյութերը 0,5 կգ-ից ավելի են) տիպերի։ Առաջիններից են ՝ կոպիտ և հյութալի կերերը, օսլայի, շաքարի ճակնդեղի ջրախառն արտադրական մնացորդները։

Կենդանական կերեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կենդանական կերեր են անարատ և զտած կաթը, ձկան, մսաոսկրային, արյան ալյուրները և այլն, պարունակում են մեծ քանակությամբ լիարժեք պրոտեին, հարուստ են հանքային նյութերով և վիտամիններով։ Օգտագործվում են բոլոր կենդանիների մատղաշների, ինչպես նաև սեռահասուն խոզերի, թռչունների և մորթատու գազանների կերակրման համար։ Հանքային կերերից առավել գործածական են կերակրի աղը, կիրը, ոսկրալյուրը, կերային ֆոսֆատները, կարբամիդը (միզանյութ), ազոտ պարունակող նյութերը և այլն։ Համակցված կերերը պատրաստում են տարբեր տեսակի կերերից։ Արտադրվում են նաև զանազան կերախառնուրդներ, կաթի փոխարինիչներ։ Խոզերի կերակրման համար կարելի է օգտագործել նաև խոհանոցային մնացորդները։

Սննդարարություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կերերի սննդարարությունը կախված է դրանց քիմիական բաղադրությունից, սննդանյութերի մարսելիության աստիճանից, հանքային նյութերի և վիտամինների առկայությունից։ Կերի որակի վրա ազդում են պրոտեինի քանակը, լիարժեքությունը և մարսելիությունը։ Պրոտեինով հարուստ են լոբազգիները, քուսպը, արոտավայրի մատղաշ խոտը, կենդանական ծագումով կերերը, իսկ աղքատ են ծղոտը, արմատապալարապտուղները, չոր ժոմը և այլն։ Կերի կազմը և սննդարարությունը կախված է խոտաբույսերի աճեցման պայմաններից, տեսակից և պահպանումից։ Կերի սննդարարությունը և որակը որոշվում են անալիզով, իսկ տնտեսություններում՝ արտաքին հատկանիշներով (գույն, հոտ, ձև և այլն)։ Կերի պահանջվող բաղադրությունը, սննդարարությունը և արտաքին հատկանիշները կարող են սահմանվել պետական ստանդարտներով։ Կերի պահպանման ժամկետները երկարացնելու և մատակարարումը մեքենայացնելու համար կիրառվում են կոնսերվացման, հատիկավորման և բրիկետավորման տարբեր ձևեր։ Գործնականում կերի օգտագործման համար ըստ կենդանու տեսակի մշակված են հատուկ աղյուսակներ։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 392 CC-BY-SA-icon-80x15.png