Կենդանակերպի համաստեղություններ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Խավարածրային գոտի։ Երկնոլորտի, Լուսնի ուղեծրի և Խավարածրի հարթության հատման գծերը։

Կենդանակերպի համաստեղություններ (от հուն․՝ ζωδιακός, «կենդանական»), 13 համաստեղություն, որոնք դասավորված են Խավարածրի երկայնքով։ Խավարածիրը այն տեսանելի ուղեծիրն է, որով շարժվում է Արեգակը մեկ տարվա ընթացքում։

Ենթադրվում է, որ կենդանակերպերը առանձնացվել են Հին Հունաստանում։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հնադարում յուրաքանչյուր այս համաստեղությանը տրվել է համապատասխան աստղագիտական նշան։ Մեր ժամանակներում այդ խորհրդանիշները չեն օգտագործվում աստղագետների կողմից։ Կենդանակերպերի, ինչպես նաև մնացած 88 համաստեղությունների ժամանակակից սահմանները որոշվել են Միջազգային աստղագիտական միության երրորդ գլխավոր ասամբլեայում 1928 թվականին։

Կենդանակերպի համաստեղություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աղյուսակում բերված են բոլոր համաստեղությունները, որոնք հատում է Խավարածիրը։ Հատման գիծը կարմիր գծիկային գիծ է (այդ թվում Օձակիրը, որը Կենդանակերպ չի համարվում)։

Հայկական
անվանում
Կրճատ անվանում Պատկերում Արեգակի տվյալ համաստեղության մեջ գտնվելու ժամանակահատված[1] Արեգակի համաստեղությունով անցնելու ժամանակահատված
Խոյ
(լատ.՝ Aries)
Ari Aries constellation map ru lite.png 19 ապրիլի — 13 մայիսի 25 օր
Ցուլ
(լատ.՝ Taurus)
Tau Taurus constellation map ru lite.png 14 մայիսի - 19 հունիսի 37 օր
Երկվորյակ
(լատ.՝ Gemini)
Gem Gemini constellation map ru lite.png 20 հունիսի - 20 հուլիսի 31 օր
Խեցգետին
(
լատ.՝ Cancer)
Cnc Cancer constellation map ru lite.png 21 հուլիսի - 9 օգոստոսի 20 օր
Առյուծ
(լատ.՝ Leo)
Leo Leo constellation map ru lite.png 10 օգոստոսի - 15 սեպտեմբերի 37 օր
Կույս
(
լատ.՝ Virgo)
Vir Virgo constellation map ru lite.png 16 սեպտեմբերի — 30 հոկտեմբերի 45 օր
Կշեռք
(լատ.՝ Libra)
Lib Libra constellation map ru lite.png 31 հոկտեմբերի — 22 նոյեմբերի 23 օր
Կարիճ
(լատ.՝ Scorpius)
Sco Scorpius constellation map ru lite.png 23 նոյեմբերի — 29 նոյեմբերի 07 7 օր
Օձակիր
(լատ.՝ Ophiuchus)
Oph Ophiuchus constellation map ru lite.png 30 նոյեմբերի — 17 դեկտեմբերի 18 օր
Աղեղնավոր
(լատ.՝ Sagittarius)
Sgr Sagittarius constellation map ru lite.png 18 դեկտեմբերի - 19 հունվարի 32 օր
Այծեղջյուր
(լատ.՝ Capricornus)
Cap Capricornus constellation map ru lite.png 20 հունվարի - 15 փետրվարի 28 օր
Ջրհոս
(լատ.՝ Aquarius)
Aqr Aquarius constellation map ru lite.png 16 փետրվարի - 11 մարտի 24 օր
Ձկներ
(լատ.՝ Pisces)
Psc Pisces constellation map ru lite.png 12 մարտի - 18 ապրիլի 38 օր

Պայծառ աստղեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կենդանակերպերում կան շատ պայծառ աստղեր։ 15 ամենապայծառ աստղերի ցանկը։

  • Ալդեբարան (α Ցուլ) — 0,85m
  • Անտարես (α Կարիճ) — 0,96m
  • Սպիկա (α Կույս) — 0,98m
  • Պոլլուքս (β Երկվորյակ) — 1,14m
  • Ռեգուլ (α Առյուծ) — 1,35m
  • Կաստոր (α Երկվորյակ) — 1,57m
  • Շաուլա(λ Կարիճ) — 1,63m
  • Էլ-Նատ(β Ցուլ) — 1,65m
  • Կաուս Աստրալիս (ε Աղեղնավոր) — 1,79m
  • Սարգաս(θ Կարիճ) — 1,86m
  • Ալխենա (γ Երկվորյակ) — 1,93m
  • Խամալ(α Խոյ) — 1,98m
  • Ալգիեբա(γ Առյուծ) — 1,98m
  • Նունկա(σ Աղեղնավոր) — 2,05m
  • Դենելոբա (β Առյուծ) — 2,14m

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Кондрашов А. П., Стреналюк Ю. В. Новейший справочник необходимых знаний — М.: РИПОЛ классик, 2006. — С. 71.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]