Կարել Տոման

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կարել Տոման
Toman Karel (1877-1946).jpeg
Ծննդյան անունչեխ․՝ Antonín Bernášek
Ծնվել էփետրվարի 25, 1877(1877-02-25)[1][2][3]
ԾննդավայրԿլոբուկի, Կլադնոյի շրջան
Վախճանվել էմայիսի 12, 1946(1946-05-12) (69 տարեկան) կամ հունիսի 12, 1946(1946-06-12)[3] (69 տարեկան)
Վախճանի վայրՊրահա, Չեխոսլովակիա[3]
ԳերեզմանՎիշեհրադսկե գերեզմանատուն
Մասնագիտությունգրող, լեզվաբան, բանաստեղծ, լրագրող և թարգմանիչ
Լեզուչեխերեն[1]
Ազգությունչեխ
ՔաղաքացիությունFlag of the Czech Republic.svg Չեխոսլովակիա
Պարգևներժողովրդական արտիստ
Karel Toman Վիքիպահեստում

Կարել Տոման (իսկական անունը՝ Անտոնին Բեռնաշեկ, չեխ․՝ Karel Toman, փետրվարի 25, 1877(1877-02-25)[1][2][3], Կլոբուկի, Կլադնոյի շրջան - մայիսի 12, 1946(1946-05-12) կամ հունիսի 12, 1946(1946-06-12)[3], Պրահա, Չեխոսլովակիա[3]), չեխ գրող, ով հայտնի է իր էպիկական սիրային բանաստեղծություններով։ Չեխիայի պետական մրցանակի դափնեկիր, ազգային գործիչ, ժողովրդական արտիստ (1945)։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անտոնին Բեռնաշեկը ծնվել է 1877 թվականի փետրվարի 25-ին Կոկովիցե գյուղում (Կենտրոնական Չեխիա)։ Սովորել է Պրշիբրամի սեմինարիայում, այնուհետև՝ Պրահայի համալսարանի իրվաբանական ֆակուլտետում, որը սակայն չի ավարտել։ Տարվել է գրականությամբ՝ հանդես գալով Կարել Տոման գրական անվամբ[4]: Հանդիպել է բազմաթիվ անվանի չեխ գրողների հետ (հատկապես մտերիմ է եղել Ֆրանյա Շրամեկի հետ)։ Ավելի ուշ տեղափոխվել է Վիեննա, որտեղից էլ ճամփորդել է Արևմտյան Եվրոպայում, հաճախ ոտքով։ Ոչ մի վայրում երկարատև չի հանգրվանել և մշտական եկամուտ չի ունեցել[4]:

Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո Կարել Տոմանը դարձել է հայտնի, սկսել է հրատարակվել, ստանալ մրցանակներ և պարգևներ, միաժամանակ եղել է տարբեր թերթերի խմբագիր[4] :

Մահացել է 1946 թվականին Պրահայում:

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տոմանի բանաստեղծությունները տեղ են գտել հետևյալ ժողովածուներում՝

  • «Արյան հեքիաթներ», 1913 թ.
  • «Մելամաղձոտ ուղի», 1906 թ.
  • «Արևի ժամացույց», 1913 թ.
  • «Ընտանեկան և այլ բանաստեղծություններ», 1914-1917 թթ.
  • «Ամիսներ», 1915 թ.
  • «Լռության ձայնը», 1923 թ.
  • «Հարյուրամյա օրացույց», 1926 թ.

Տոմանի վաղ շրջանի ստեղծագործություններին բնորոշ է անարխիզմի և դեկադենտական գրականության հանդեպ ունեցած հրապուրանքը։ Հետագայում նա ժխտել է արվեստն արվեստի համար տեսությունը, գիտակցաբար հաղթահարել է իր ստեղծագործություններում եղած պասիվությունն ու հիասթափությունը։ Նրա լավագույն բանաստեղծություններն աչքի են ընկնում կեցության զգացողությամբ, մարդու հանդեպ ունեցած սիրով, գեղեցիկի նրա իդեալն անքակտելիորեն կապված է կյանքի հետ։ Տոմանի շատ բանաստեղծություններ հնչում են իբրև բողոքի կոչ բուրժուական քաղքենիական աշխարհի դեմ։ Մեծ է եղել Տոմանի հայրենասիրական բանաստեղծությունների դերը չեխ ժողովրդի ազգային ինքնուրույնության համար մղված պայքարի տարիներին[5]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF (фр.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 Энциклопедия Брокгауз (нем.)
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=jk01132611
  4. 4,0 4,1 4,2 «Карел Томан»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-08-13-ին։ Վերցված է 2011-07-06 
  5. Չեխ և սլովակ բանաստեղծներ, Երևան, 1966, «Հայաստան» հրատարակչություն

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]