Կապուտջուղ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Կապուտջուղ (այլ կիրառումներ)
Կապուտջուղ
Kaputdzukh 1991.jpg
Տեսակ լեռ
Երկիր Flag of Armenia.svg Հայաստան և Flag of Azerbaijan.svg Ադրբեջան
Վարչատարածքային միավոր Օրդուբադի շրջան
Լեռնաշղթա Հայկական լեռնաշխարհ
Մասն է Զանգեզուրի լեռնաշղթա
Բարձրություն (ԲԾՄ) 3904 մետր
Հարաբերական
բարձրություն
1820 մետր
##Կապուտջուղ (Հայաստան)
RedMountain.svg
Կոորդինատներ: 39°9′ հս․ լ. 46°0′ ավ. ե. / 39.150° հս․. լ. 46.000° ավ. ե. / 39.150; 46.000

Կապուտջուղ, լեռնագագաթ Հայաստանում, Զանգեզուրի լեռնաշղթայում։ Բարձրությունը 3905 մետր է[1]։ Հայաստանի Հանրապետության երկրորդ բարձր գագաթն է Արագածից հետո։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ունի 3905 մ բարձրություն։ Նախիջևանի կողմից Կապուտջուղը մասնատված է մի քանի փոքրիկ ձորակներով։ Ունի լեռնոտ ու քարափային, զառիթափ, ալպյան բուսականությամբ ու թփուտներով լանջեր։ Կազմված է գրանիտներից և մոնցոնիտներից, լանջերն ի վար ունի մի շարք քարակարկառներ։ Նախիջևանի հատվածում Կապուտջուղը ունի Տապանասար կամ Նավասար, Կռնակոչ, Սարի սուրբ Նշան, Ղազարի սար և այլ գագաթնամասերը։ Այստեղ է գտնվում նաև Մեսրոպ Մաշտոցին վերագրվող քարայրը։ Խաչի աղբյուրի մոտակայքում և նրանից վերևի հատվածում կան մ.թ.ա. 3-1 հազարամյակներին վերագրվող հազարավոր ժայռապատկերներ, իսկ գագաթնամասում՝ մի քանի փոքրիկ լճակներ։

Կազմություն և դիրք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կազմված է պալեոգենի գրանիտներից, գրանոդիորիդներից, պորֆիրիտներից։ Հարևան լեռնագագաթներից առանձնանում է բարձրադիր (3300-3500 մ) լեռնանցքներով։ Լանջերը զառիթափ են, առանձին մասերում քարափային, մասնատված Գիլան և Ողջի գետերի վտակներով։ Տիրապետում են ռելիեֆի ալպյան ձևերն ու չորրորդական սառցապատման հետքերը՝ կարեր, տրոգներ և մորեններ։ Որոշ տրոգների հատակային մասերում կան լճեր։ Տիրապետում են սառնամանիքային հողմահարումը և ծանրահակ պրոցեսները։ Շատ են քարակարկառները։

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կլիման լեռնատունդրային է, դաժան։ Կան ֆիռնային դաշտեր, ձնաբծեր։ Մթնոլորտային տեղումները հիմնականում ձյան տեսքով են, խոնավության հաշվեկշիռը դրական է։ Ձնածածկույթի տևողությունը 9-10 ամիս է, անսառնամանիք շրջանը՝ 30-35 օր, տարեկան տեղումները 800-850 մմ։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը -15 °C է, հուլիսինը կամ օգոստոսինը՝ մինչև 10 °C։

Բուսականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տիրապետում են տրագանտները և ձյունամերձ գոտու բուսականությունը։ Գագաթնամերձ գոտին հիմնականում մերկ է, ալպյան մարգագետիններ չկան։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «European Russia and Caucasus Ultras»։ peaklist.org։ Վերցված է 2017-01-30 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Այվազյան, Նախիջևան. Պատկերազարդ բնաշխարհիկ հանրագիտակ
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png