Կանդելարիա քարանձավներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կանդելարիա քարանձավներ
CuevasCandelaria1.JPG
Տեսակքարանձավ և Գվատեմալայի ազգային պարկ
ԵրկիրFlag of Guatemala.svg Գվատեմալա
ՎարչատարածքՌաքսրուհա
Կանդելարիա ճեղքվածք
Կարստի հանքավայր
Հոսքաքարերի շղարշ

Կանդելարիա քարանձավներ (անգլ.՝ Candelaria Caves), մեծ բնական քարանձավային համակարգ Գվատեմալայի Ալտա Վերապազ լեռնաշխարհի ցածրադիր անցումներում՝ Չիսեկի և Ռաքսրուհայի մունիցիպալիտետների միջև։ Քարանձավները հայտնի են յուրահատուկ կարստային երևույթներով և մայաների պատմության մեջ իրենց նշանակությամբ։

Երկրաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նրանց հսկայական կարստային քարանձավների տեսարժան վայրերից են` ստալակտիտները, ստալագմիտները, ստալագնատները և հոսքաքարերի շղարշները։ Առաստաղի փլուզումից առաջացած քարանձավային փոսերը լուսավորում են քարանձավները ներսից։ Հիմնական պատկերասրահի երկարությունը 22 կմ է, որից 12,5 կմ-ը անցնում է Կանդելարիա գետի գետնանցումով։ Քարանձավային համակարգի ընդհանուր երկարությունը, ներառյալ դահլիճները, երկրորդային և վերին անցումները, գնահատվում է 80 կմ[1]։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մայաների քաղաքակրթության Արևմտյան մեծ առևտրային ուղին[2], որը Գվատեմալայի լեռնաշխարհը միացնում էր Պետենի ցածրադիր շրջաններին, անցնում էր Կանդելարիայի քարանձավների տարածքով։ Խեցեգործական արտեֆակտրներն ու ռուպեստրալ գրությունները վկայությունն են այն բանի, որ քարանձավներն օգտագործվել են արարողությունների համար[3]։ Կիչե ժողովրդի մեզոամերիկյան մշակույթի «Փոփոլ Վուհ» էպոսագիրքը (թարգմանաբար՝ Ժողովրդի գիրք, կամ Խորհուրդների գիրք) Կանդելարիա քարանձավները համարում է մուտք դեպի անդրաշխարհ[4]։ Քարանձավներից որոշները դեռ օգտագործվում են մայաների տոնակատարությունների համար։ Չնայած քարանձավներն այժմ բաց են հասարակության համար։

Կառավարություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գվատեմալայի կառավարությունը 1999 թվականին Կանդելարիա քարանձավը հռչակեց ազգային պարկ։ Կառավարության հետ երկարատև մարտերից հետո տեղական Q'eqchi-ի ժողովուրդը (մայա Բելիզում և Գվատեմալայում), ստացան իրենց քարանձավներում զբոսաշրջության կառավարումը` «Մայա Q'eqchi ասոցացիայի զարգացում և Կանդելարիա Կամպոսանտո զբոսաշրջություն» խորագրով[5]։ Քարանձավների մի քանի մուտքեր կան, որոնք կառավարվում են տարբեր Q'eqchi համայնքների կողմից, ինչպիսին Bombilpek El Porvenir(չաշխատող հղում) ասոցիացիան է։ Նրանք սիմվոլիկ գումար են վերցնում ուղեկցորդի հետ քարանձավներ այցելելու համար, և հասույթը հնարավորինս արդարացիորեն օգտագործում գյուղի տնտեսական կյանքին աջակցելու համար։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Verapaz attractions Retrieved 2015-02-15
  2. Woodfill 2007, p.23
  3. Woodfill 2007, pp.145-183
  4. FLAAR report. Retrieved 2015-02-15
  5. Del Cid, García 2003

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Del Cid, Mario & David R. García (2003)։ «The Candelarias cave, Alta Verapaz: Demythifying communitarian participation in patrimonial conservation»։ famsi.org 
Woodfill, Brent Kerry Skoy (2007)։ Shrines of the Pasión River-Verapaz Region, Guatemala: Ritual and Exchange along Ancient Trade Route.։ Nashville