Խաղալիք

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Խաղալիք արջ

Խաղալիք, իր, որն օգտագործվում է խաղալու համար։ Վերստեղծելով իրական և երևակայական առարկաներ, կերպարներ՝ Խաղալիքը ծառայում է մտավոր, բարոյական, գեղագիտական և ֆիզիկական դաստիարակության նպատակին։ Օգնում է երեխաներին ճանաչելու արտաքին աշխարհը, ընտելացնում նրանց նպատակասլաց, իմաստալից գործունեության, նպաստում մտածողության, հիշողության, խոսքի զարգացմանը։ Խաղալիքն օգտագործվում է ուսումնա-դաստիարակչական աշխատանքի ընթացքում, երեխաների ստեղծագործելու ունակությունները զարգացնելու նպատակով (տես Մանկական խաղեր)։ Խաղալիքի տիպը, բնույթը, բովանդակությունը և ձևավորումը որոշվում է ըստ կոնկրետ դաստիարակչական խնդրի, երեխայի տարիքին, զարգացման աստիճանին և հետաքրքրություններին համապատասխան։

Ստեղծման պատմություն[խմբագրել]

Հայտնի է հնագույն ժամանակներից (Հին Եգիպտոս, մ. թ. ա. III հազարամյակ)՝ մարդկանց, կենդանիների, աշխատանքի գործիքների, կենցաղային առարկաների տեսքով։ Խաղալիքներ են հայտնաբերվել անտիկ դարաշրջանի (Հունաստան, Հռոմ) մանկական գերեզմանատներում, ՍՍՀՄ-ում ֆատյանովյան մշակույթի առարկաների մեջ (մ. թ. ա. II հազարամյակ), ինչպես նաև Միջին Մերձդնեպրյան սլավոնական քաղաքների (VI - VII դդ.) և Ռադոնեժի, Կոլոմնայի, Մոսկվայի (X - XVIII դդ.) պեղումներից։

Նախկին ՍՍՀՄ-ի տարածքում խաղալիքների առաջին արտադրությունը սկսվել է Նովգորոդում (XII դար), XVII դարից լայնորեն տարածվել է ժողովրդական տնայնագործական խաղալիքը։ Խաղալիքներ են պատրաստվել նաև մեծերի զվարճության համար։ XIX դարի վերջից սկսվել է խաղալիքի արդյունաբերական արտադրությունը մետաղից, թաղանթանյութից, ապա (XX դարպլաստմասսայից և սինթետիկ նյութերից։

Տեսակները[խմբագրել]

Խաղալիքները լինում են.

  • կերպարային
  • ուսուցողական
  • տեխնիկական
  • թատերական
  • պարահանդեսային
  • երաժշտական
  • սպորտա-շարժիչային
  • զվարճանքի
  • տոնածառի
  • փափուկ
  • հեռակառավարումով

Արտադրություն[խմբագրել]

Խաղալիքի արտադրությունը առավելապես զարգացած է ԱՄՆ-ում, Ճապոնիայում, Գերմանիայում, Մեծ Բրիտանիայում, Իտալիայում։ ՍՍՀՄ-ում ստեղծվել են խաղալիքի արտադրության արդյունաբերական բնագավառներ։ 1972 թվականին խաղալիքի արտադրությամբ զբաղվել է ավելի քան 300 ձեռնարկություն, արտադրվել է ավելի քան 10 000 տարբեր տեսակ խաղալիքներ։ Արտադրության համար մասնագետներ են պատրաստում Զագորսկի գեղարվեստաարտադրական ուսումնարանը (Մոսկվայի մարզ) և հատուկ ուս. այլ հաստատություններ։ 1961 թվականին Մոսկվայում ստեղծվել է մասնագիտացված առևտրական կենտրոն՝ խաղալիքի տուն։ Զագորսկում է գտնվում խաղալիքի թանգարանը։

Commons-logo.svg
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է Հայկական սովետական հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png