Ժպիտ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ժպտացող տղա

Ժպիտ, դեմքի մկանների արտահայտիչ շարժումներ (շրթունքների, աչքերի և այտերի), որը ցույց է տալիս ծիծաղ կամ արտահայտում է հաճույք, ողջունում, երջանկություն, բարյացակամություն կամ հեգնանք, ծաղրանք (քմծիծաղ)[1]:

Ժպիտի կենսաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ժպիտը առաջին հերթին ուղեղային գործընթաց է: Ամեն ինչ սկսվում է հիպոթալամուսի նախնական գոտու գրգռումից (իսկ հիպոթալամուսի հետին գոտու գրգռումը առաջացնում է դժգոհություն): Այնտեղից նյարդային ազդակների հոսքը փոխանցվում է լիմբիկ համակարգին, որը պատասխանատու է մեր զգացմունքների համար: Մկանային տոնը թուլանում է, հայտնվում է դեմքի գոհ արտահայտությունը:

Ժպիտի էթոլոգիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գորիլաներին հետևելը ցույց է տվել, որ խաղի ժամանակ նրանք բացում են բերանները և փակում են ատամները ձեռքով, այսպես ասած. «Ես կարող էի քեզ կծել, բայց չեմ անի»: Գիտնականները այդ դիմածռությունները կապում են ծիծաղի հետ: Իսկ երբեմն գորիլաները լայն ժպտում են, բացելով երկու ատամների շարքերը գրեթե Հոլիվուդի ստանդարտներին համապատասխան: Գիտնականները ցույց են տվել, որ այդպիսի «ժպիտը» հայտնվում է, երբ կապիկը ցանկանում է ինչ-որ բան խնդրել ուրիշին կամ հարթեցնել անհարմարությունը: Եթե խաղը ձգձգվում է կամ դառնում է շատ ռիսկային, գորիլան սկսում է «ժպտալ» ընկերոջը և դա ծառայում է որպես լրացուցիչ խաղաղության ազդանշան, զսպվելով կատակի ծեծկռտուքով, իսկական պայքարի մեջ ընկնելու փոխարեն: Որքան կոպիտ և կտրուկ են շարժումները, որքան ակտիվ է խաղը, այնքան հաճախ է պետք լինում հարթեցնել առաջացող անհարմարությունները, այնքան հաճախ է պետք լինում կարգավիճակի և ենթակարգություն հաստատումը և այդպիսով հաճախ գորիլաների դեմքներին հայտնվում է ժպիտ[2]:

Փաստեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ծիծաղը մեղմում է ցավը: Գիտնականներն ապացուցել են,որ ժպտացողներն ավելի երկար են ապրում:Մենք գիտենք նաեւ անցյալ դարի 80-ականներին իրականացված փորձարկման մասին, երբ ամերիկյան մի քանի հիվանդանոցում «Ծիծաղի սենյակներ» ստեղծեցին: Այդ սենյակներում հավաքեցին հումորիստական գրքեր,աուդիո եւ վիդեոժապավեններ,հումորիստներն էլ հյուր էին գալիս:Արդյունքում հիվանդները սկսեցին ավելի արագ դուրս գրվել, զգալիորեն բարելավվեց առողջական վիճակը, հիվանդների ընդունած ցավազրկողների թիվը նվազեց: Ժպտացեք, ինչքան կուզեք:
  • Միասին ժպտալն ու ծիծաղելն ավելի հետաքրքիր է: Միայնակ մարդիկ ավելի հազվադեպ են ժպտում եւ ծիծաղում: Եվ դա կապված է ոչ միայն կատակների բացակայության հետ: Գիտնական Ռոբերտ Պրովայնը նշել է, որ ծիծաղի միայն 15 տոկոսն է կապված կատակների, նույնիսկ` ապրիլմեկյան ծիծաղաշարժ դեպքերի հետ:  Ժպիտը եւ ծիծաղն ավելի հաճախ ի հայտ են գալիս ծիծաղելի որեւէ բանի քննարկման ընթացքում, ոչ թե ընդամենը նայելիս: Մարդը միայնության մեջ ավելի հազվադեպ է ինքն իր հետ զրուցում, քան անծանոթի հետ, որին պատահաբար հանդիպել է Ջիմ Քերրիի մասնակցությամբ նոր ֆիլմի դիտմանը:  
  • Կանացի ժպտունությունը բնության կողմից դրված է ուղեղի մեջ: Հնազանդության հակում ունեցող մարդիկ առավել հաճախ ժպտում են նրանց ներկայությամբ, ովքեր իշխում են իրենց: Օրինակ` տնօրենի ներկայությամբ:  Իսկ ղեկավարությունը` ընդհակառակը, ժպտում է միայն ընկերական հանգամանքներում: Ե՛վ տղամարդիկ, ե՛ւ կանայք ժպտում են աշխատավայրում: Կինը նման պահերին հնազանդ եւ թույլ է երեւում, եթե համեմատենք չժպտացող եւ խիստ տղամարդկանց հետ: Կարծիք կա, որ դա կանանց պատմականորեն ենթակա վիճակի հետեւանքն է: Սակայն արդեն  ութ ամսական հասակում աղջիկներն ավելի հաճախ են ժպտում, քան ուժեղ սեռի երիտասարդ ներկայացուցիչները: Գիտնական Նենսի Հենլին կանացի ժպիտը «խաղաղարարի նշան» է կոչում, որն օգտագործվում է ավելի տիրական տղամարդկանց հանգստացնելու համար: Շփման ընթացքում աղջիկները 26 տոկոսով ավելի հաճախակի են ժպտում:
  • Ժպիտ եւ սեր: Հարվարդի հետազոտությունների համաձայն,  կանայք ծիծաղում են այն տղամարդկանց վրա, որոնք նրանց դուր են գալիս, իսկ տղամարդկանց ձգում են նման կանայք։ Գուցե այդ պատճառով է հումորի զգացումը առաջին տեղերից մեկը գրավում կանանց մեջ տղամարդկանց գրավող որակներում: Տղամարդու կարծիքով, պարտադիր չէ, որ կինն անեկդոտներ պատմի, նույնիսկ ապրիլի 1-ին, բավական է ծիծաղել նրա կատակների վրա: Տղամարդը, որը հումորի զգացում ունի, ավելի գրավիչ է կանանց մեծամասնության համար:  
  • Ժպիտ արցունքների միջից: Հոգեբանին հարցրեք, եւ նա ձեզ կասի, որ ծիծաղը եւ լացը նման են իրար: Հիշեք, թե դուք երբ եք ծիծաղել շատ ծիծաղելի անեկդոտի կամ ապրիլմեկյան կատակի վրա` այնպես, որ դադարեք վերահսկել ձեզ: Հետո ի՞նչ եք զգացել: Ամբողջ մարմնում թեթեւ ծակոց, ճի՞շտ է:  Դա կապված է էնդորֆինների արտազատման հետ, դուք վերելք, ուրախություն եք զգացել: Պոլ Էկմանի կարծիքով, մեզ գրավում են ժպտացող եւ ուրախ մարդիկ, որովհետեւ նրանք կարող են իրոք ազդել մեր նյարդային համակարգի վրա: Ժպտացող մարդու տեսնելով` մենք ժպտում ենք ի պատասխան եւ ուղեղն էնդորֆին է արտազատում[3]։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Толковый словарь русского языка Ушакова»[1]Կաղապար:Мёртвая ссылка
  2. Зачем гориллы улыбаются
  3. «5 փաստ ժպիտի մասին - Լուրեր Հայաստանից»։ armtimes.ru (հայերեն)։ Վերցված է 2018-06-21 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]