Ծիծաղի համաճարակ Տանգանիկայում

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Տանզանիայի Բուկոբա քաղաքը։

Ծիծաղի համաճարակ Տանգանիկայում, զանգվածային հիստերիայի կամ հոգեկան համաճարակի դեպք, որը տեղի է ունեցել 1962 թվականին Տանգանիկայում (ներկայիս Տանզանիա)[1][2][3][4]։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Համաճարակը սկսվել է 1962 թվականի հունվարի 30-ին Կաշաշա գյուղի կանանց գիշերօթիկ դպրոցում, որը բացել էր քրիստոնեական միսիոներությունը։ Երեք աշակերտուհի սկսել են անզուսպ ծիծաղել և լացել, և նրանց ծիծաղը վարակել է 12-18 տարեկան 159 աշակերտուհիներից 95-ին[5][6][4]։ Ծիծաղը տևել է մի քանի ժամից մինչև 16 օր։ Ուսուցիչները ծիծաղով չեն «վարակվել», բայց աշակերտուհիների՝ ուսման վրա չկենտրոնանալու հետևանքով 1962 թվականի մարտի 18-ին դպրոցը ժամանակավորապես փակվել է[7]։ Մայիսի 21-ին փորձ է եղել պարապմունքները վերսկսել, սակայն չի հաջողվել (համաճարակն այդ ժամանակ արդեն դուրս էր եկել գյուղի սահմաններից)[4]։

Դպրոցը փակելուց հետո սովորողներին ուղարկել են իրենց տները, և համաճարակը տարածվել է հարևան Նշամբա գյուղը։ Ապրիլ և մայիս ամիսներին 217 մարդ զգացել է ծիծաղի նոպա, նրանից մեծամասնությունը երեխաներ և երիտասարդներ էին[8]։ Հուլիսին ծիծաղով է վարակվել Բուկոբա քաղաքի մոտակայքում գտնվող աղջիկների համար նախատեսված «Ռամաշենե» (Ramashenye) միջնակարգ դպրոցի 48 աշակերտ[9]։

Դպրոցի դեմ, որտեղ սկսվել էր համաճարակը, հայց է ներկայացվել դատարան։ Անկառավարելի ծիծաղը ընդգրկել է Կաշաշայի և հարևան գյուղերի գրեթե բոլոր դպրոցները[7]։ Համաճարակը մարել է 18 ամիս հետո[10]։ Ծիծաղից բացի հաղորդվել է նաև ուղեցկող ախտանիշների մասին՝ ցավեր, ուշաթափություններ, փորափքանք, շնչառական խնդիրներ, ցան, լացի և ճչի նոպաներ։ Ընդհանուր փակվել է 14 դպրոց, ավելի քան 1000 մարդ ընկել է համաճարակի ազդեցության տակ։

Պատճառ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծիծաղի համաճարակի առաջացման հնարավոր պատճառներից մեկը աշակերտուհիների ուսումնառության վատ պայմանների և նրանց՝ բողոքները չարտահայտելու համադրությունն է։ Ծիծաղը շրջակա իրականությանը բողոքելու անմեղ միջոցներից մեկն էր[4]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Jeffries Stuart (November 21, 2007)։ «The outbreak of hysteria that's no fun at all»։ The Guardian (Guardian News and Media Limited) 
  2. Provine, 2001
  3. Schmidt, 2014
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 McGraw, 2014
  5. Provine, Robert R. (January–February 1996)։ «Laughter»։ American Scientist 84 (1): 38–47 
  6. Rankin A.M.; Philip, P.J. (May 1963)։ «An epidemic of laughing in the Bukoba district of Tanganyika»։ Central African Journal of Medicine 9: 167–170։ PMID 13973013 
  7. 7,0 7,1 «Laughter»։ Radiolab։ Վերցված է 2011-01-12 
  8. Sebastian Simone (July 29, 2003)։ «Examining 1962's 'laughter epidemic'»։ Chicago Tribune 
  9. Bartholomew Robert E. (2001)։ Little Green Men, Meowing Nuns and Head-Hunting Panics: A Study of Mass Psychogenic Illness and Social Delusion։ Jefferson, North Carolina: Macfarland & Company։ էջ 52։ ISBN 0-7864-0997-5 
  10. Трауберг, 1998

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]