Էրիկ Ադամսոն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Էրիկ Ադամսոն
էստ․՝ Adamson-Eric
Ծնվել էօգոստոսի 18, 1902(1902-08-18)
ԾննդավայրՏարտու, Լիֆլանդական գուբերնիա, Ռուսական կայսրություն
Վախճանվել էդեկտեմբերի 2, 1968(1968-12-02) (66 տարեկանում)
Մահվան վայրՏալլին, ԽՍՀՄ
ՔաղաքացիությունFlag of Estonia.svg Էստոնիայի Հանրապետություն
Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg ԽՍՀՄ
ԿրթությունՀյուգո Տրեֆների գիմնազիա
Մասնագիտություննկարիչ և արվեստների գործիչ
Ոճէքսպրեսիոնիզմ
Կայքadamson-eric.ekm.ee/ru/

Էրիկ Ադամսոն (էստ․՝ Adamson-Eric, իսկական անունը` Էրիկ Կառլ Հուգո Ադամսոն, շվեդ.՝ Erich Carl Hugo Adamson;օգոստոսի 18, 1902(1902-08-18), Տարտու, Լիֆլանդական գուբերնիա, Ռուսական կայսրություն - դեկտեմբերի 2, 1968(1968-12-02), Տալլին, ԽՍՀՄ), էստոնացի նկարիչ, արվեստի և մշակույթի գործիչ:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1902 թվականի օգոստոսի 18-ին Տարտու քաղաքում, բազմազավակ ընտանիքում: Նախնական կրթությունն ստացել է տանը: Հետագայում սովորելել է Ալեքսանդրովյան գիմնազիայում, ապա նաև Հյուգո Տրեֆների գիմնազիայում: 1920-1923 թվականներին նա՝ որպես ազատ ունկնդիր, հաճախել է Տարտուի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետի դասախոսություններին: Բացի այդ, Պալլաս գեղարվեստի դպրոցի աշակերտների ցուցակում կար նաև նրա անունը: 1923 թվականին Ադամսոնը մեկնել է արտասահման և ընդունվել Բեռլին-Շառլոտենբուրգի գեղարվեստաարդյունաբերական դպրոց[1]: Էրիկը՝ որպես նկարիչ, վերջնականապես ձևավորվել է 1924-1927 թվականներին Փարիզում ուսում ստանալուց հետո: Նա ուսանել է մի շարք մասնավոր ակադեմիաներում, այդ թվում նաև Կոլարոսի, Ռանսոնի և Մոնպառնասի ակադեմիաներում, որտեղ դասավանդում էին Ռոժե Բիսերը, Ժորժ Բրաքը, Անդրե Լոթը և ուրիշ վարպետներ[2]:

Ցուցահանդեսներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անհատական

  • 1929-1930 թթ. (24.11-07.01) ցուցահանդես Տալլինում՝ Էստոնիայի գեղարվեստական թանգարանում: Էքսպոզիցիայի ցանկում 17 աշխատանք էր ներկայացված (գեղանկարների կողքին ցուցադրված էին տեքստիլ աշխատանքներ, որոնք գործվել էին Տալլինի կանանց արհեստագործական դպրոցում):
  • 1934 թ. (15.09.-08.10) ցուցահանդես՝ նվիրված Տալլինի մշակույթի տան բացմանը:
  • 1936 թ. (24.10.-04.11) ցուցահանդեսներ Սթրինբերգի և Հելսինկի պատկերասրահներում: Ցուցահանդեսների ցանկում 1929-1936 թվականների աշխատանքներից 42-ն էին ներկայացված: Հրատարակվել է կատալոգ (նախաբանի հեղինակներ՝ Հելսինկի համալսարանի դոցենտ Լյուդվիգ Վեններվիրտա և Տարտուի համալսարանի պրոֆեսոր Ստեն Կառլինգ): Ֆիննական կառավարությունը 1935 թվականին գնեց «Ձմեռային Տալլին» նկարը:
  • 1938 թ. (12.02.-20.02) ցուցահանդես Տալլինի արվեստի տանը: Ցուցադրվել է 148 աշխատանք, հրատարակվել է կատալոգ (նախաբանի հեղինակ` (ՏՀ պրոֆեսոր Ստեն Կարլինգ):
  • 1939 թ. (06.05.-18.05) անհատական ցուցահանդես Ստոկհոլմի նկարիչների տանը (Stockholm Konstnärshuset): Ցուցադրված էին 64 աշխատանք` գեղանկար, տեքստիլ, ճենապակի, կաշվից աշխատանքներ:
  • 1962 թ. անհատական ցուցահանդես Տալլինի մշակույթի տանը (օգոստոսին) և Մոսկվայում (սեպտեմբերին): Ցուցադրվել է ավելի քան 900 աշխատանք, հրատարակվել է կատալոգ (նախաբանի հեղինակ՝ Լեո Սոնպյաե, կազմող՝ Վիլմա Ռեյնհոլմ):
  • 1967 թ. անհատական ցուցահանդես Տարտուի գեղարվեստի թանգարանում (նոյեմբեր-դեկտեմբեր), ցուցադրված էր ավելի քան 500 աշխատանք:
  • 1968 թ. անհատական լայնածավալ ցուցահանդես Կաունասում:
  • 1972 թ. «Էրիկ Ադամսոնի՝ նախկինում չցուցադրված գեղանկարները» ցուցահանդես Էստոնական ԽՍՀ-ի գեղանկարվեստի պետական թանգարանում՝ Կադրիորգի ամրոցում: Ցուցահանդեսը նվիրված էր նկարչի 70-ամյակին: Հրատարակվել է կատալոգ (կազմող՝ Հիլյա Լյատի), ցուցակում՝ ավելի քան 70 աշխատանք:
  • 1977 թ. «Էրիկ Ադամսոն-75» ցուցահանդես՝ նվիրված նկարչի 75-ամյակին: Այն տեղի ունեցավ Կադրիորգի ամրոցում: Հրատարակվեց պատկերազարդ գրքույկ (կազմող՝ Հիլյա Լյատի)՝ 74 աշխատանքների ցուցակով:
  • 1982 թ. ցուցահանդես ԷԳԹ-ի մասնաճյուղում՝ կիրառական արվեստի թանգարանում:
  • 1984 թ. (17.10.1984-06.1985) «Էրիկ Ադամսոնի գորգերի էսքիզներ» ցուցահանդես, որի կազմակերպիչը Յուլլե Կրուսն էր:
  • 1985 թ. (17.06.-27.04.1986) «Էրիկ Ադամսոնի դեկորատիվ գեղանկարչություն» ցուցահանդես, որի կազմակերպիչը Պիրետ Սելբերգն էր:
  • 1986 թ. (14.05.-28.09) «Էրիկ Ադամսոնը և էստոնական գեղանկարչությունը» ցուցահանդես, որի կազմակերպիչը Յուրի Հեյնն էր:
  • 1988 թ. (2.12.-23.04.1989) «Էրիկ Ադամսոնի 1934 թվականի Հունաստանի տեսարանները» ցուցահանդես, որի կազմակերպիչը Անե Լյուգասն էր:
  • 1989 թ. (25.10.1989-07.01.1990) «Էրիկ Ադամսոնը և էստոնական դիմանկարչությունը» ցուցահանդես, որի կազմակերպիչը Անե Լյուգասն էր:
  • 1990 թ. (12.12.1990-10.02.1991) «Չորս տասնամյակի ընթացքում Էրիկ Ադամսոնի նատյուրմորտները» ցուցահանդես, կազմակերպիչը Յուլլե Կրուսն էր:
  • 1991 թ. (01.06.-01.09) «Էրիկ Ադամսոնի ստեղծագործությունները» ցուցահանդես Ֆինլանդիայի Հեյնոլա քաղաքում, կազմակերպիչները Անե Լյուգասը և Յուլլե Կրուսն էին:
  • 1993 թ. հոկտեմբերի 15-ին Էրիկ Ադամսոնի թանգարանը կրկին բաց էր: Նոր հիմնական էքսպոզիցիան նախապատրաստել էին Կերստի Կոլը և Յուլե Կրուսը:
  • 1993 թ. (15.10.-14.11) «Էրիկ Ադամսոնի տեքստիլ աշխատանքները» ցուցահանդես, կազմակերպիչ՝ Յուլե Կրուս:
  • 1994 թ. (15.09.-11.12) «Էրիկ Ադամսոնի քիչ հայտնի աշխատանքները ԱՄՆ-ից, Շվեդիայից և Էստոնիայից», կազմակերպիչներ՝ Կեստի Կոլ և Յուլե Կրուս:
  • 1997 թ. (10.07.-21.09) Էրիկ Ադամսոնի 95-ամյակին նվիրված ցուցահանդես՝ «Ծաղիկները պատուհանի վրա», կազմակերպիչ՝ Յուլե Կրուս:
  • 1997 թ. (03.10.-30.11) «Ծաղիկները պատուհանի վրա / Kukkia ikkunalaudalla / Blommor pa fönsterbrädet» ցուցահանդես Ֆինլանդիայում՝ Լովիյսայի քաղաքային թանգարանում, կազմակերպիչ՝ Յուլե Կրուս:
  • 1998 թ. (02.12.1998-24.01.1999) ցուցահանդես «Էրիկ Ադամսոնի թանգարանի 15-ամյակը», կազմակերպիչներ՝ Կերստի Կոլ և Յուլե Կրուս:
  • 2002 թ. (16.08.-01.12) ցուցահանդես «Էրիկ Ադամսոն՝ 100», որը նվիրված էր նկարչի 100-ամյակին, կազմակերպիչներ՝ Կերստի Կոլ, Յուլե Կրուս և Հաննո Սուանս:
  • 2003 թ. (10.04.-6.06) «Էրիկ Ադամսոն՝ 100» ցուցահանդես Ֆինլանդիայում՝ Պորվուի թանգարանում:

Խմբակային

  • 1928 թ. մայիսին Բլոմկվիստի պատկերասրահում՝ Օսլոյում, Քրիստիան Թեդերի և Էդուարդ Վիյրալտի հետ հանդես են եկել «Փարիզյան էստոնացի նկարիչների խումբ» անվամբ:
  • 1928 թ. (29.06.-12.07) Տալլինում՝ Վենեյի փողոցում, կայացել է Էրիկ Ադամսոնի, Քրիստիան Թեդերի և Էդուարդ Վիյրալտի ցուցահանդեսը: Այս ցուցահանդեսը կայացել է նաև Պյառնուում, որտեղ մասնակիցներին միացել է Անտոն Ստարկոփը:
  • 1929 թ. (09.02.-03.03) Հելսինկիում Էստոնիայի արվեստի ցուցահանդես: «Ս. Բարբարուսի դիմանկարը» (1928) ընդգրկվել է Ատենումի հավաքածուում:
  • 1929 թ. (02.04.-23.04) Լյուբեկում Էստոնական արվեստի ցուցահանդես:
  • 1929 թ. (04.05.-18.05) Փարիզում էստոնական արվեստի ցուցահանդես: Էրիկ Ադամսոնը կազմակերպիչներից մեկն էր, բայց մասնակցել է նաև որպես նկարիչ: Ցուցահանդեսի ժամանակ Լյուքսեմբուրգի թանգարանի համար գնվել է «Հոր դիմանկարը» (1928), որը հիմա պատկանում է Փարիզի Ժորժ Պամպիդու կենտրոնի հավաքածուին:
  • 1929 թ. (15.08.-20.09) Կիլեում:
  • 1929 թ. (06.10.-3.11) Կյունիգսբերգում:
  • 1930 թ. (09.03.-23.03) ցուցահանդես Տարտուում՝ «Պալլաս» արվեստի դպրոցում՝ Քրիստիան Թեդերի հետ (ցուցադրանմուշների ցանկում Էրիկ Ադամսոնի գեղանկարներից 39 աշխատանք կար):
  • 1930 թ. (04.01.-19.01) Բեռլինում:
  • 1930 թ. (15.03.-30.03) Քյոլնում:
  • 1930 թ. (10.05.-25.05) Կոպենհագենում:
  • 1935 թ. Էստոնական արվեստի ցուցահանդես Մոսկվայում, Էրիկ Ադամսոնը ցուցահանդեսի կոմիսարն էր: Ցուցահանդեսի ժամանակ նրա «Հոր դիմանկար II»-ը (1930—1932) ձեռք է բերվել Մոսկվայի նոր արևմտյան արվեստի թանգարանի հավաքածուի համար: 1971 թվականին այն փոխանցել են Էստոնիայի գեղանկարվեստի թանգարանին:
  • 1937 թ. մայիսի 26-ին Փարիզում բացվել է համաշխարհային ցուցահանդես, Բալթյան տաղավարն սկսել է աշխատել միայն հունիսի 17-ից: Էրիկ Ադամսոնը գորգերի, ճենապակու և կերամիկայի համար արժանացել է երկու պատվավոր դիպլոմների: Նա մասնակցել է նաև ցուցահանդեսի ձևավորմանը:
  • 1938 թ. Բեռլինի կիրառական արվեստի միջազգային ցուցահանդեսում նա կաշվից աշխատանքների համար արժանացել է պատվավոր մեդալի:
  • 1839 թ. (18.02.-28.02) Հռոմում:
  • 1939 թ. (24.03.-10.04) Բուդապեշտում:
  • 1939 թ. (20.05.-07.06) Անտվերպենում ցուցահանդեսից գնվել է նրա «Էստոնացի աղջիկ» նկարը:
  • 1939 թ. Տալլինի արվեստի տանը սեպտեմբերի 8-ից 18-ը գեղանկարչության ցուցահանդես (այսպես կոչված՝ վեց նկարիչների ցուցահանդես), որի ժամանակ հանդես են եկել Էրիկ Ադամսոնը, Ալեքսանդր Բերգման-Վարդին, Յան Գրյունբերգը, Կաարել Լիյմանդը, Կարլ Պերսիմագին, Քրիստիան Թեդերը:
  • 1940 թ. (21.01.-05.02) Տարտուում նկարիչների այն նույն խմբի ցուցահանդեսը, որը Տալլինի «Պալլաս» շենքում էր:
  • 1943 թ. մասնակցել է Մոսկվայում ցուցահանդեսի կազմակերպմանը, որը նվիրված էր Յուրիևի գիշերային ապստամբության 600-ամյակին (Հանս Կրուզի և ուրիշների հետ):

Ընտանիք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայրը՝ Յան Ադամսոնը, հագուստ էր վաճառում:

Մայրը՝ Աննա Ադամսոնը, դաստիարակել է չորս երեխաներին:

Կինը Մերի Ադամսոնն է: Ամուսնացել են 1936 թվականի հունվարի 2-ին Տալլինում:

Էրիկ Ադամսոնի թանգարանը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1983 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Տալլինի Լյուհիկե Յալգ փողոցի վրա բացեցին Էրիկ Ադամսոնի թանգարանը: Նկարչի այրին՝ տեքստիլի պրոֆեսոր Մերի Ադամսոնը, Էստոնիայի նկարչության թանգարանին նվիրել է նկարչի աշխատանքներից 1000-ից ավելին՝ պայմանով, որ դրանք պիտի պահպանվեն և ցուցադրվեն այդ շենքում՝ ամբողջական հավաքածուով: 1992-1993 թվականներին թանգարանը այցելուների համար փակվել է՝ ԷՆԹ-ի գծանկարների ֆոնդի պահպանման պատճառով:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Adamson-Eric Eesti biograafilises andmebaasis ISIK
  2. «Биография Адамсона-Эрика» (ռուսերեն)։ Музей Адамсона-Эрика։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2013-03-14-ին։ Վերցված է 2013-02-17 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]