Զոյա Յակովլևա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Զոյա Յակովլևա
ռուս.՝ Зоя
Ծնվել էմարտի 17, 1898(1898-03-17)
ԾննդավայրՉեբոքսարի, ՌԽՖՍՀ
Մահացել էապրիլի 10, 1944(1944-04-10) (46 տարեկանում)
Մահվան վայրՍիմֆերոպոլ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ
ՔաղաքացիությունՌուսական կայսրություն
Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg ԽՍՀՄ
Ազգությունռուս
Մասնագիտությունդերասանուհի և ընդհատակյա գործիչ
Ժանրերդրամատիկական թատրոն

Զոյա Տիտովնա Յակովլևա (ռուս.՝ Яковлева Зоя Титовна, բեմական կեղծանունը՝ Պավլովնա) (մարտի 7 (այլ փաստաթղթերով՝ 17) 1898, Չեբոքսարի, Կազանի գավառ - 10 ապրիլի 1944, Դուբկի, Ղրիմի ԻԽՍՀ, ՌՍՖՍՀ, ԽՍՀՄ), թատրոնի խորհրդային դերասանուհի: 1941-1944 թվականներին՝ Հայրենական Մեծ պատերազմի ժամանակ, եղել է Ղրիմյան ընդհատակի ներկայացուցիչ[1][2]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1924 թվականին ավարտել է Կազանի թատերական ստուդիան: 1918 թվականի նոյեմբերից Ն. Ա. Գինցելի ղեկավարությամբ եղել է Չեբոքսարի ժողովրդական տան թատերախմբի, իսկ 1918–1922 թվականներին՝ ՉՊԱԴ-ի ռուսական թատերախմբի դերասանուհի: 1925-1938 թվականներին աշխատել է Բրյանսկի և Բեժեցկի քաղաքային և Վոլգոգրադի ու Լենինգրադի մարզային թատրոններում՝ որպես դերասանուհի: 1938-1941 թվականներին հանդես է եկել Ղրիմի Ա. Մ. Գորկու անվան ակադեմիական թատրոնի բեմում (Սիմֆերոպոլ)[1]:

Հուշատախտակ թատրոնի պատին

1942 թվականից մինչև 1944 թվականը գերմանական զորքերի կողմից Ղրիմի օկուպացիայի ժամանակ եղել է գերմանական իշխանությունների հսկողության տակ գտնվող Սիմֆերոպոլի ռուսական դրամայի և կոմեդիայի թատրոնի դերասանուհի: Ընդհատակյա «Բազե» խումբը, որտեղ ընդգրկված էր Զոյա Յակովլևնան, կազմակերպել է 45 խոշոր դիվերսիաներ և փոխանցել հարյուրավոր հետախուզական տեղեկություններ: Հետախուզական գործունեության հետ մեկտեղ Զոյա Յակովլևնան կարում, վերակարում և գործում էր ղրիմյան պարտիզանների հագուստներն ու մյուս իրերը: Ամուսնու՝ դերասան Դմիտրի Դոբրոսմիսլովի միջոցով, ով գիտեր գերմաներեն, հավաքում էր տեղեկություններ[1]:

Զոյա Յակովլևան խաղացել է 100-ից ավելի դերեր, հանդես է եկել նաև մանրապատումներում: Նրա խաղացած դերերից են՝ Նատաշան (Մաքսիմ Գորկու «Հատակում»), Ակուլկան (Ի. Վ. Սպաժինսկու «Հին տարիներ»), Ուլիտան (Ալեքսանդր Օստրովսկու «Անտառ») և այլն: Ղրիմի օկուպացիայի ժամանակ դարձավ ղրիմյան ընդհատակյա խմբի («Բազե» խումբ, 1943-1944) անդամ, հավաքում էր հետախուզական տվյալներ, տարածում թռուցիկներ բնակչության շրջանում և կատարում ընդհատակյա աշխատանքներ: Գեստապոյի կողմից ձերբակալվում և գնդակահարվում է, թաղված է Սիմֆերոպոլի մոտ գտնվող Դոբկայի եղբայրական գերեզմանոցում:

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սիմֆերոպոլի ընդհատակայինների եղբայրական գերեզմանոցը

«Բազե» խմբի սխրանքներին է նվիրված Ա. Ա. Վասիլևի և Լ. Դ. Էլստոնի պիեսի հիման վրա բեմադրված «Դերասաններ» (Կամերային թատրոն, Մոսկվա, 1949) և «Նրանք դերասաններ էին» (Ղրիմի դրամատիկական թատրոն, Սիմֆերոպոլ) ներկայացումները, «Նրանք դերասաններ էին» գեղարվեստական ֆիլմը («Մոսֆիլմ», 1982), Մ. Պ. Ուդալովի «Դերասանուհին» պիեսը (Ռուսական դրամատիկական թատրոն, Չուվաշիա): Ընդհատակայինների հիշատակին շենքի վրա տեղադրված է հուշատախտակ:

2010 թվականի մայիսի 12-ին «Ռոսիա 1» հեռուստաալիքով ցուցադրվեց ռեժիսոր Ալեքսանդր Բելանովի «Պրեմիերայից հետո գնդակահարություն: Մի դավաճանության պատմություն» վավերագրական ֆիլմը[3]:

Յակովլևայի անունով փողոց կա Չեբոքսարիում:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 Г. В. Кириллов (2009)։ «Яковлева Зоя Титовна»։ ЧУВАШСКАЯ ЭНЦИКЛОПЕДИЯ 
  2. Геннадий Орешкин (17.03.2018)։ «Скромный подвиг актрисы Зои Титовны Яковлевой»։ Экоград 
  3. «ПОСЛЕ ПРЕМЬЕРЫ - РАССТРЕЛ. ИСТОРИЯ ОДНОГО ПРЕДАТЕЛЬСТВА»։ ТВ Россия 1