Եզնակող

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Եզնակող
Bupleurum baldense - 15062010.jpg
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Բույսեր
Տիպ Ծածկասերմեր
Դաս Երկշաքիլավորներ
Կարգ նեխուրազգիներ
Ընտանիք նեխուրազգիներ
Լատիներեն անվանում
Bupleurum
L., 1753

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում




Եզնակող (լատ.՝ Bupleurum), նեխուրազգիների (հովանոցավորներ) ընտանիքի միամյա կամ բազմամյա խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է մոտ 150, ՀՀ- ում՝ 9 տեսակ՝

  • Եզնակող կլորատերև (Bupleurum rotundifolium),
  • Եզնակող բազմատերև (Bupleurum polyphyllum),
  • Եզնակող բարձր (Bupleurum exaltatum) և այլն։

Տարածված է Արագածոտնի, Շիրակի, Լոռու, Տավուշի, Գեղարքունիքի, Սյունիքի և այլ մարզերում։ Աճում է անտառի բացատներում, թփուտներում, չոր, քարքարոտ լանջերին և այլն։ Ցողունը ճյուղավորվող է, բարձրությունը՝ 10-100 սմ։ Տերևներն ամբողջական են, ամբողջաեզր, տարբեր ձևերի։ Ծաղկաբույլը բարդ հովանոց է, ծաղիկները՝ դեղին, կարմրավուն, կանաչավուն։ Ծաղկում է հունիս-հուլիսին։ Պտուղը կողքերից թեթևակի սեղմված է, նեղ կողերով, հարթ կամ կնճռոտ, գոգավորություններում՝ 1 կամ 3-5 յուղանցքերով։ Որոշ տեսակներ դեղաբույսեր են. պարունակում են ածխաջրեր, սապոնիններ, ֆենոլային միացություններ, կումարիններ, ֆլասվոնիդներ և այլն։ Արմատների եփուկն օգտագործում են որպես լեղամուղ, ջերմիջեցնող, վերքերն ապաքինող միջոց։

Կլորատերև Եզնակող

Տեսակների տարածվածությունը Հայաստանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Եզնակող Կոզո-Պոլյանսկին (Bupleurum kosopoljanskyi) բնաշխարհիկ է, հանդիպում է Լոռու և Տավուշի մարզերի անտառներում ու մացառուտներում,
  • Եզնակող սակավաճաճանչը-(Bupleurum pauciradiatum)՝ Տավուշի և Սյունիքի մարզերի անտառների բացատներում և թփուտներում,
  • Եզնակող Սոսնովսկուն (Bupleurum sosnowskyi)՝ Շիրակի և Գեղարքունիքի մարզերի լեռնատափաստաններում և անտառի բացատներում։ Նշված տեսակները գրանցված են ՀՀ Կարմիր գրքում։

Տեսակները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • bt-latrus|Bupleurum baldense|aut=Turra|
  • bt-latrus|Bupleurum martjanovii|aut=Krylov|Володушка Мартьянова
  • bt-latrus|Bupleurum rotundifolium|aut=L.|txt=Typus[1]|Володушка круглолистная
  • bt-latrus|Bupleurum veronense|aut=Turra|Володушка веронская

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Plantarium|42125
  • Володушка в Энциклопедии декоративных садовых растений V|10|2|2010

Գրականությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • ВТ-ЭСБЕ|Буплейрум
  • Книга։Флора СССР|автор=Линчевский И. А.|часть=Род 988. Володушка — Bupleurum|том=16|стр=|ref=
  • статья|автор=Neves, S. S. & M. F. Watson.|заглавие=Phylogenetic relationships in Bupleurum (Apiaceae) based on nuclear ribosomal DNA ITS sequence data|ссылка=http://aob.oxfordjournals.org/cgi/content/full/93/4/379%7Cиздание=Ann. Bot|место=Oxford|издательство=|год=2004|выпуск=93|страницы=379—398|isbn=

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ ING անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png