Դեսմոպրեսսին

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Դեսմոպրեսսին (DDAVP), դեղ, որն օգտագործվում է ոչ շաքարային դիաբետի, գիշերամիզության, հեմոֆիլիա A-ի, Վիլլեբրանդի հիվանդության, ուրեմիայի բուժման համար[1]։ Դեղը կիրառվում է Վիլլեբրանդի հիվանդության և հեմոֆիլիա A֊ի մեղմ դեպքերում[1]։ Կարող է ներմուծվել աերոզոլի, ներերակային ներարկման տեսքով, նաև՝ ենթալեզվային[1]։

Հիմնական կողմնակի ազդեցություններն են գլխացավը, լուծը, արյան մեջ նատրիումի քանակի նվազումը[1]․ վերջինս կարող է հանգեցնել գիտակցության կորստի[1]։ Երիկամային խնդիրներ և արյան մեջ նատրիումի քիչ քանակ ունեցող մարդկանց կողմից կիրառումը ցանկալի չէ[1]։ Հղիության ընթացքում օգտագործելու տեսանկյունից անվնաս է[1]։ Միզագոյացումն ընկճող հորմոնի՝ վազոպրեսինի սինթետիկ անալոգն է[1]։

ԱՄՆ–ում դեսմոպրեսսինի բժշկական կիրառությունը հաստատվել է 1978թ֊ին[1]։ Այն ընդգրկվել է Առողջապահության Համաշխարհային Կազմակերպության հիմնական դեղամիջոցների ցանկում (առողջապահության համակարգում ամենաարդյունավետ և անվտանգ դեղամիջոցները)[2]։ ԱՄՆ–ում ամսական պահանջվող պաշարի գինը կազմում է 100–ից 200 դոլար[3]։

Բժշկական կիրառությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գիշերային անմիզապահություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Օգտագործվում է գիշերային անմիզապահության (էնուրեզ) բուժման համար։ Նշանակվում է որպես ներքին ընդունման դեսմոպրեսսինի ացետատ։ Դեսմոպրեսսին ընդունող երեխաները 2.2 անգամ ավելի քիչ են ունենում գիշերային անմիզապահություն և 4.5 անգամ ավելի քիչ են արթնանում գիշերն այդ խնդրով, քան պլացեբոյի դեպքում[4][5]։

Գիշերամիզություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դեսմոպրեսսինի կիրառությունն օգտակար է նաև այն մեծահասակներին, ովքեր ունեն գիշերվա ժամերին միզելու հետ կապված խնդիրներ (նոկտուրիա)[6]։

Արյունահոսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դեսմոպրեսսինը Վիլեբրանդի հիվանդության առաջին մեղմ տեսակի դեպքում համարվում է առաջին ընտրության դեղ[1]։ Խորհուրդ չի տրվում օգտագործել Վիլլեբրանդի հիվանդության 2B և 3րդ ծանր տեսակների դեպքում[1], ինչպես նաև ոչ նորմալ VIII գործոնի դեպքում[1]։

Խորհուրդ է տրվում օգտագործել միայն հեմոֆիլիա A–ի դեպքում[1]։ Կարող է կիրառվել և՛ վնասվածքի հետևանքով, և՛ վիրահատությունների ընթացքում առաջացող արյունահոսությունները կանխելու համար[1]։ Էֆֆեկտիվ չէ օգտագործել հեմոֆիլիա B–ի (IX գործոնի անբավարարություն) և հեմոֆիլիա A–ի ծանր դեպքերում[1]։

Ոչ շաքարային դիաբետ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դեսմոպրեսսինը կիրառվում է ոչ շաքարային դիաբետի բուժման համար՝ որպես էնդոգեն հակամիզամուղ հորմոնի փոխարինիչ, քանի որ վերջինիս արտադրությունը հիպոֆիզի հետին բլթի և հիպոթալամուսի կողմից կամ նվազած է, կամ բացակայում է։ Օգտագործվում է նաև ոչ շաքարային դիաբետի տարբերակիչ ախտորոշման նպատակով։ Անարդյունավետ է նեֆրոգեն ոչ շաքարային դիաբետի բուժման համար։

Կողմնակի ազդեցություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ԱՄՆ–ի Սննդի և դեղերի ադմինիստրացիան զգուշացնում է, որ ցողացիրների (նազալ սփրեյ) օգտագործումից մահացել են երկու մարդ, իսկ հիսունիննի մոտ առաջացել է ուշագնացություն։ Այդ պատճառով էլ ԱՄՆ–ում այլևս արգելված է ցողացիրի կիրառումը երեխաների համար[8], սակայն կարելի է օգտգործել դեսմոպրեսսինի հաբերը էնուրեզի բուժման նպատակով։

Պացիենտները պետք է դադարեցնեն դեսմոպրեսսինի կիրառումը, եթե նրանց մոտ ի հայտ են գալիս փսխումներ, լուծ, տենդ, հարբուխ։ Դեղը պետք է զգուշորեն օգտագործել շոգ եղանակներին կամ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության դեպքում, քանի որ դրանք կարող են հանգեցնել օրգանիզմի սթրեսային վիճակի և խախտել ջրաէլեկտրոլիտային հավասարակշռությունը։

Անհրաժեշտ է հավասարակշռության մեջ պահել օրգանիզմի ջրի և նատրիումի քանակները։ Եթե նատրիումի քանակը քչանում է (հիպոնտրեմիա) կամ ջրի մեծ քանակի օգտագործման, կամ էլ աղի քիչ քանակի օգտագործման հետևանքով, անձը կարող է ունենալ ցնցումներ, ավելի ծանր դեպքերում կարող է մահանալ[9]։

Ազդեցության մեխանիզմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դեսմոպրեսսինը հակամիզամուղ է՝ նվազեցնում է մեզի միջոցով օրգանիզմից հեռացվող ջրի քանակը։ Ազդում է երիկամների հավաքող խողովակների վրա․ կապվում է V2 ընկալիչներին, որոնք էլ նպաստում են ակվապորինային անցուղիների փոխադրմանը դեպի հավաքող խողովակի թաղանթի գագաթային մակերես։ Հեռադիր նեֆրոններում ակվապորինային անցուղիների առկայությունը մեծացնում է մեզից ջրի հետներծծումը, որն էլ նեֆրոնի հիմնակողմնային անցուղիներով վերաբաշխվում է շրջանառվող արյան մեջ[10]։ Դեսմոպրեսսինը խթանում է էնդոթելային բջիջներից Վիլլեբրանդի գործոնի սինթեզը՝ ազդելով V2 վազոպրեսինային ընկալիչների վրա։

Դեսմոպրեսսինն ավելի դանդաղ է յուրացվում, քան նրա ռեկոմբինանտ վազոպրեսինը։ Զարկերակային ճնշման վրա ազդեցությունն առավել քիչ է վազոպրեսինի համեմատ․ վերջինս կարող է առաջացնել զարկերակային հիպերտենզիա։ Վազոպրեսինը խթանում է ԱԿՏՀ–ի սինթեզը, որն էլ անուղղակի կերպով բարձրացնում է անոթների հարթ մկանների ալֆա–1 ադրենընկալիչների ընկալունակությունը․ դա էլ բարձրացնում է անոթների լարվածությունը և զարկերակային ճնշումը։ Ըստ որոշ հետազոտությունների էլ՝ դեսմոպրեսսինը չի խթանում ԱԿՏՀ–ի արտադրությունը (բացառությամբ Քուշինգի հիվանդության)[11][12][13], և հետևաբար, չի բարձրացնում զարկերակային ճնշումը։

Քիմիական կառուցվածք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դեսմոպրեսսինը (1-դեամինո-8-D-արգինին վազոպրեսսին) մարդու վազոպրեսսին (հակամիզամուղ) հորմոնի անալոգն է։

Ի տարբերութուն վազոպրեսսինի՝ դեսմոպրեսսինի առաջին ամինաթթուն ենթարկվել է դեամինացման, և ութերորդ դիրքի արգինինը ոչ թե levo դիրքի է, այլ dextro։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 «Desmopressin Acetate»։ The American Society of Health-System Pharmacists։ Արխիվացված է օրիգինալից դեկտեմբերի 3, 2016-ին։ Վերցված է դեկտեմբերի 2, 2016 
  2. World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019։ Geneva: World Health Organization։ 2019։ WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO 
  3. Hamilton Richart (2015)։ Tarascon Pocket Pharmacopoeia 2015 Deluxe Lab-Coat Edition։ Jones & Bartlett Learning։ էջ 233։ ISBN 9781284057560 
  4. Evans JH (2001)։ «Evidence based management of nocturnal enuresis»։ BMJ (Clinical Research Ed.) 323 (7322): 1167–9։ PMC 1121645։ PMID 11711411։ doi:10.1136/bmj.323.7322.1167 
  5. «La prise en charge de l'énurésie nocturne primaire»։ Paediatr Child Health 10 (10): 616–620։ 2005։ PMC 2722621։ PMID 19668677։ doi:10.1093/pch/10.10.616 
  6. Ebell MH, Radke T, Gardner J (Sep 2014)։ «A systematic review of the efficacy and safety of desmopressin for nocturia in adults»։ The Journal of Urology 192 (3): 829–35։ PMID 24704009։ doi:10.1016/j.juro.2014.03.095 
  7. Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ FDA20173 անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  8. Miranda Hitti (դեկտեմբերի 4, 2007)։ «2 Deaths Spur sleep apnea Drug Warning»։ WebMD։ Արխիվացված է օրիգինալից 2007-12-07-ին։ Վերցված է 2011-04-18 
  9. «Information for Healthcare Professionals — Desmopressin Acetate (marketed as DDAVP Nasal Spray, DDAVP Rhinal Tube, DDAVP, DDVP, Minirin, and Stimate Nasal Spray)»։ Center for Drug Evaluation and Research։ FDA։ դեկտեմբերի 4, 2007։ Արխիվացված է օրիգինալից դեկտեմբերի 13, 2007-ին 
  10. Friedman FM, Weiss JP (December 2013)։ «Desmopressin in the treatment of nocturia: clinical evidence and experience»։ Ther Adv Urol 5 (6): 310–7։ PMC 3825109։ PMID 24294289։ doi:10.1177/1756287213502116 
  11. Pecori Giraldi F, Marini E, Torchiana E, Mortini P, Dubini A, Cavagnini F (June 2003)։ «Corticotrophin-releasing activity of desmopressin in Cushing's disease: lack of correlation between in vivo and in vitro responsiveness.»։ The Journal of Endocrinology 177 (3): 373–9։ PMID 12773117։ doi:10.1677/joe.0.1770373 
  12. Colombo P, Passini E, Re T, Faglia G, Ambrosi B (June 1997)։ «Effect of desmopressin on ACTH and cortisol secretion in states of ACTH excess.»։ Clinical Endocrinology 46 (6): 661–8։ PMID 9274696։ doi:10.1046/j.1365-2265.1997.1330954.x 
  13. Foppiani L, Sessarego P, Valenti S, Falivene MR, Cuttica CM, Giusti Disem M (October 1996)։ «Lack of effect of desmopressin on ACTH and cortisol responses to ovine corticotropin-releasing hormone in anorexia nervosa»։ European Journal of Clinical Investigation 26 (10): 879–83։ PMID 8911861։ doi:10.1111/j.1365-2362.1996.tb02133.x