Դախշտայն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Դախշտայն
Dachsteingosau.JPG
Տեսակ լեռ
Երկիր Flag of Austria.svg Ավստրիա
Վարչատարածքային միավոր Վերին Ավստրիա
Լեռնաշղթա Dachstein Mountains
Բարձրություն (ԲԾՄ) 2995 մետր
Հարաբերական
բարձրություն
2136 մետր
Կոորդինատներ: 47°28′31.000000100789″ հս․ լ. 13°36′23.000000100402″ ավ. ե. / 47.47527777780577196° հս․. լ. 13.60638888891677745° ավ. ե. / 47.47527777780577196; 13.60638888891677745

Դախշտայն (գերմ.՝ Hoher Dachstein), կարստային լեռնազանգված, բարձրությամբ երկրորդ լեռը Հյուսիսային կրաքարային Ալպերում: Այն բարձրավանդակ է, որ գտնվում է Ավստրիայի Վերին Ավստրիա, Շտիրիա և Զալցբուրգ նահանգների տարածքում, ինչի պատճառով հաճախ անվանում են «Երեք երկրամասի լեռ» (Drei-Länder-Berg):

Դախշտայն լեռը 20×30 կմ չափերով է, ունի 2.500 մ-ից բարձր 10 լեռնագագաթ, որոնցից ամենաբարձրերը գտնվում են բարձրավանդակի հարավային և հարավարևմտյան մասերում: Հյուսիսից ծածկված է սառցադաշտերով, որոնց վերևում երևում են լեռնագագաթները, հարավից լեռը գրեթե ուղղահայաց իջնում է հովիտ:

Իր բացառիկ լանդշաֆտի շնորհիվ` 1997 թվականին Դախշտայնը Հալշտատ քաղաքի հետ ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕհամաշխարհային ժառանգության ցանկում:

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դախշտայնը հիմնականում բաղկացած է կրաքարից, որ ձևավորվել է մեզոզոյան դարաշրջանում: Ինչպես կարստային ցանկացած շրջան, Դախշտայնը հարուստ է քարանձավներով: Այստեղ են գտնվում Ավստրիայի խոշորագույն քարանձավները` Մամուտխյոլեն (Mammuthhöhle), Խիրլացխյոլեն (Hirlatzhöhle), ինչպես նաև զբոսաշրջիկների շրջանում մեծ հետաքրքրություն վայելող Այսրիզենխյոլեն (Eisriesenhöhle): Դախշտայնը հայտնի է նաև բրածո կենդանիների քարացած գոյացություններով:

Հյուսիսային Ալպերին սառցակալումը բնորոշ չէ, այդ պատճառով էլ Դախշտայնում գտնվող խոշոր սառցադաշտերը` Հալշտատը (Hallstätter Gletscher), Մեծ Գոզաուն (Großer Gosaugletscher) և Շպադմինգը (Schladminger Gletscher), Ալպերի ամենահյուսիսային և ամենաարևելյան սառցադաշտերն են: Ներկայումս սառցադաշտերը գնալով քչանում են և 80 տարի անց կարող են ամբողջովին անհետանալ. միայն Հալշտատ սառցադաշտը 20 տարվա ընթացքում նահանջել է 20 մ-ով:

Ժայռագնացություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լեռնագագաթն առաջին անգամ նվաճվել է 1832 թվականին Պետր Գարմայրի կողմից, ով գագաթ է բարձրացել Գոզաու սառցադաշտով: Երկու տարի անց լեռնագագաթին դրվել է փայտե խաչ: Ձմռանը լեռան գագաթ առաջինը բարձրացել է Ֆիդրիխ Սիմոնին 1847 թվականի հունվարի 14-ին: Հարավային կողմով առաջին անգամ բարձրացել են 1909 թվականի սեպտեմբերի 22-ին:

Լինելով երկու նահանգների ամենաբարձր լեռնագագաթը` Դախշտայնը մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում զբոսաշրջիկների շրջանում և՛ ձմռանը, և՛ ամռանը: Լավ եղանակի պայմաններում լեռան գագաթ միաժամանակ կարող են բարձրանալ մինչև 100 լեռնագնաց:

Հալշտատից ոչ հեռու աշխատում է ֆունիկուլյոր, որով զբոսաշրջիկները կարող են լեռնագագաթ բարձրանալ և հիանալ շրջակայքի անկրկնելի բնապատկերով: Կարելի է նաև այցելել երկու քարանձավներ` Սառցային և Մամոնտի:

Դախշտայն լեռան համայնապատկեր

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]