Դաբաղում

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կաշվի դաբաղում Մարաքեշում։

Դաբաղում, աղաղում, կաշվի արտադրության հիմնական պրոցեսներից։ Դաբաղման հետևանքով փոքրանում է կաշվի կծկումը և մեծանում ծակոտկենությունը (կաշին չորացնելիս), խզման ամրությունը։ Կաշին ավելի կայուն է դառնում ֆերմենտների ու տարբեր հիդրոլիզող միջոցների ներգործության նկատմամբ։ Դաբաղումը կատարվում է տարբեր օրգանական և հանքային նյութերով, դաբաղուման թմբուկներում, զանազան գուռերում։ Դաբաղում կիրառվում է նաև մորթու արտադրությունում։

Դաբաղումը կարող է իրականացվել բուսական կամ հանքային մեթոդներով։ Մինչ դաբաղումը մաշկը մազազերծվում է, ճարպազերծվում, աղազերծվում, թրջվում ջրում 6 ժամից 2 օր։ Մաշկի վնասումը բակտերիաներից կանխարգելելու նպատակով, բիոցիդներ, սովորաբար դիթիոկարբամատներ են օգտագործում։ Գործընթացում կարող են ավելացնել նաև հակասնկային դեղանյութեր, օրինակ՝ 2-թիոցիանոմեթիլթիոբենզոթիազոլ կաշին բորբոսից պաշտպանելու համար։

Դաբաղումն առաջին անգամ կիրառվել է հարավային Ասիայի՝ Մերգարհի բնակիչների կողմից մ.թ.ա. 7000-3000 թվականներին[1]։ Մ.թ.ա. 2500 թվականին շումերացիները սկսեցին կաշի օգտագործել՝ կառքի անիվների վրա դաբաղելով այն պղնձի ձուլակտորներով։ Հին և միջնադարյան Հայաստանում կաշին դաբաղել են տաշտի մեջ, օգտագործելով գղթոր և աթոր (սումախ), իևչպես նաև ընկույզի կանաչ կեղև, շագանակ, խաղողի կորիզներ և նռան կեղև, հաստ կաշիների համար՝ պաղլեղ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Possehl, Gregory L. (1996). Mehrgarh in Oxford Companion to Archaeology, edited by Brian Fagan. Oxford University Press.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 260 CC-BY-SA-icon-80x15.png